-मातृ एवं शिशु स्वास्थ्य सेवाहरूको पहुँच देशका आमजनसम्म बढ्यो

नयाँ दिल्ली, 07 जून (हि.स.)। केन्द्र सरकारले राष्ट्रिय परिवार स्वास्थ्य सर्वेक्षण (एनएफएचएस)-6 को फ्याक्टशीट जारी गरेको छ, जसमा भनिएको छ कि देशमा धेरै स्वास्थ्य, पोषण र जनसंख्या सूचकहरूमा सुधार भएको छ। मातृ एवं शिशु स्वास्थ्य सेवाहरूको पहुँच देशका आम जनसम्म बढ़ेको छ र खोप कभरेजमा सुधार भएको छ। प्रसवपूर्व हेरचाहको प्रयोग बढ़ेको छ र स्तनपानको नतिजामा सकारात्मक प्रगति देखिएको छ। वित्तीय समावेशीकरण, वृद्ध जनसंख्याको हिस्सा र जनसंख्या संरचना सम्बन्धी नयाँ आकंड़ाहरू पनि पहिलो पटक फ्याक्टशीटमा समावेश गरिएको छ।

केन्द्रिय स्वास्थ्य एवं परिवार कल्याण मन्त्रालयले फ्याक्टशीटमा देशको स्वास्थ्य, पोषण र जनसंख्यासँग सम्बन्धित 101 प्रमुख सूचकहरूको स्थिति प्रस्तुत गर्दछ। एनएफएचएस-6 मा धेरै नयाँ निष्कर्षहरू पनि सामेल छन्। यसमा जनसंख्या संरचना, वृद्ध जनसंख्याको अनुपात, वित्तीय समावेशीकरण, प्रसवपूर्व हेरचाह सेवाहरूको प्रयोग, खोप कभरेज, गम्भीर झाड़ापखालाको व्यापकता र स्तनपानसँग सम्बन्धित विस्तारित सूचकहरू समावेश छन्।

परिवार नियोजन, बाल स्वास्थ्य, महिला स्वास्थ्य र एचआईभी सम्बन्धी धेरै विस्तृत नतिजाहरू हटाइएको छैन भनी अधिकारीहरूले स्पष्ट पारे। यी आगामी राष्ट्रिय रिपोर्टमा विस्तृत रूपमा प्रस्तुत गरिनेछ। मन्त्रालयले भन्यो, एनएफएचएस देशको सबैभन्दा ठूलो र सबैभन्दा व्यापक घरेलु स्वास्थ्य सर्वेक्षण बनेको छ र प्रमाण-आधारित नीति निर्माणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न जारी रहनेछ। स्वास्थ्य तथा परिवार कल्याण मन्त्रालयले भन्यो, यो केवल एक प्रारम्भिक प्रकाशन हो र विस्तृत राष्ट्रिय रिपोर्ट पछि जारी गरिनेछ, जसमा थप सूचकहरू, विस्तृत विश्लेषण र पद्धतिगत जानकारी समावेश हुनेछ।

केही मीडिया रिपोर्टहरूमा उठाइएका प्रश्नहरूको जवाफ दिँदै मन्त्रालयले भन्यो, फ्याक्टशीटमा सामेल नगरिएका धेरै सूचकहरू पहिले नै विशेष राष्ट्रिय प्रणालीहरू मार्फत नियमित रूपमा निगरानी गरिन्छ। सरसफाइ र स्वच्छ इन्धन प्रयोगको आंकड़ाहरू स्वच्छ सर्वेक्षण ग्रामीण र सांख्यिकी एवं कार्यक्रम कार्यान्वयन मन्त्रालयद्वारा गरिएको सर्वेक्षण मार्फत उपलब्ध छ। यसैगरी मृत्युदर, जन्म पंजीकरण र जनसंख्यासँग सम्बन्धित धेरै आंकड़ाहरू नमूना दर्ता प्रणाली (एसआरएस), सिविल रजिस्ट्रेशन सिस्टम (सीआरएस) र जनगणना प्रणालीहरू मार्फत सङ्कलन गरिन्छ।

अधिकारीहरूले भने, एनएफएचएस-6 मा रक्तअल्पताको लागि हेमोग्लोबिन परीक्षण गरिएन। यो अघिल्ला सर्वेक्षणहरूमा प्रयोग गरिएको कैपिलरी ब्लड सैंपलिंग पद्धतिबारे उठाइएको चिन्ताको कारणले भएको हो। एनीमिया डेटा अब भारतीय चिकित्सा अनुसन्धान परिषद् (आईसीएमआर) को डाइट एण्ड बायोमार्कर्स सर्वेक्षणबाट प्राप्त गरिनेछ, जसले वेनस ब्लड सैंपलिंग तकनीकको प्रयोग गर्दछ जुन अझ् सटीक मानिन्छ।

हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी