- चौबिस खम्बा मन्दिरमा महामाया-महालयको पूजा गरेपछि सरकारी टोली 26 किलोमिटरको यात्रामा निस्कियो जसको राती हण्डी फुटाएर हुनेछ समापन

उज्जैन, 19 अक्टोबर (हि.स.)। शारदीय नवरात्रको महाअष्टमीमा मध्य प्रदेशको उज्जैनमा शताब्दीऔं पुरानो नगर पूजाको परम्परा सोमवार निर्वाह गरिँदैछ। बिहान चौबिस र खम्बा माता मन्दिरमा महामाया एवं महालय माताको पूजा-अर्चनासितै अनुष्ठान शुरु भयो। त्यसपछि आधिकारिक ढोल-नगड़ा सहित शासकीय नगर दल शहरका करिब 40 वटा देवी, भैरव र हनुमान मन्दिरहरूमा पूजा गर्नको लागि प्रस्थान भयो। परम्परा अनुसार देवी र भैरव मन्दिरहरूमा मदिरा चढ़ाइन्छ भने हनुमान मन्दिरहरूमा ध्वजा अर्पण गरिन्छ। साँझ 8 बजे अङ्कपात क्षेत्रको हण्डी फोड़ भैरव मन्दिरमा हण्डी फुटाएपछि नगर पूजाको समापन हुनेछ।

उज्जैनका ऐतिहासिक धार्मिक परम्पराहरूमा नगर पूजाले महत्त्वपूर्ण स्थान ओगटेको छ। लोक मान्यता अनुसार यो अनुष्ठान शहरलाई दुष्ट, महामारी एवं प्राकृतिक प्रकोपबाट जोगाउन र नागरिकहरूको सुख एवं समृद्धिको कामनाको लागि गरिन्छ। यस अवधि धार्मिक अनुष्ठानसँगै शहरको परिक्रमा पनि गरिन्छ।

चौबिस खम्बा मन्दिरमा पूजा गरेपछि यात्रा शुरु भयो-

सोमवार बिहान 8 बजे कलेक्टर रोशन कुमार सिंहले 24 खम्बा माता मन्दिरमा महामाया र महालय माताको पूजा-अर्चना गरे। मातालाई रक्सी चढाएपछि आरती गरियो। परम्परा अनुसार सोह्र शृङ्गारका सामग्री, चुनरी एवं बालकाबलको भोग पनि चढ़ाइयो। पूजापछि सरकारी टोली ढोल नगरड़ाकोसाथमा निर्धारित मार्ग तर्फ अगाड़ि बढ़्यो। नगर पूजालाई परम्परागत रूपमा अनुष्ठानको तान्त्रिक रूप मानिन्छ। यात्राको क्रममा, टोली विभिन्न मन्दिरहरूमा रोकिन्छ र अनुष्ठानहरू गर्दछ। मन्दिरहरूमा आरती एवं भोग चढाएपछि यात्रा अर्को गन्तव्य तर्फ अघि बढ्छ। धेरै ठाउँमा शहरका मानिसहरूले पनि यात्रा दललाई स्वागत गर्छन्।

प्रशासनले मदिरा र पूजा सामग्री सङ्कलन गर्छ-

जिल्ला प्रशासन र राजस्व विभागको सहकार्यमा नगर पूजाको व्यवस्था गरिन्छ। पूजा सामग्रीको व्यवस्थापन गर्ने पटवार भगवान सिंह यादव अनुसार अनुष्ठानको लागि करिब 45 प्रकारका सामग्री सङ्कलन गरिन्छ। यसको तयारी दुई दिन अघिदेखि शुरु हुन्छ। चौबिस खम्बा माता मन्दिर नजिकै अघिल्लो दिन कालो चना र गहुँ उमालेर करिब 35 किलो बलबाकल बनाइन्छ। यसको साथै पुरी र सब्जी पनि बनाइन्छ। अष्टमीको बिहान 6 बजेतिर पूजा सामग्री तयार हुन्छ।

पूजामा प्रयोग हुने रक्सीका लागि लगभग एक हप्ताअघि नै एसडीएम कार्यालयबाट आबकारी विभागलाई पत्र पठाइन्छ। यसपछि पूजाको लागि विभागले 30 बोतल रक्सी निःशुल्क उपलब्ध गराउँछ। राजस्व विभागको सहयोगमा आयोजना गरिएको यो पूजाको लागत लगभग 18 हजार रुपियाँ रहेको बताइएको छ। पाटवाडी, कोटवार, कस्बा पटेल र अन्य सम्बन्धित कर्मचारीहरू व्यवस्थामा संलग्न छन्।

हिन्दुस्थान समाचार / उष्णता छेत्री शर्मा