ढाका, २३ अक्टोबर (हि.स.)। बङ्गलादेशका विभिन्न जेलमा १५ देशका करिब ४०७ नागरिक बन्दी अवस्थामा रहेका छन्। तीमध्ये १७२ जना आफ्नो सजाय पूरा गरिसकेका वा रिहाइका लागि योग्य भए पनि सम्बन्धित देशबाट स्वीकृति प्राप्त हुन नसक्दा र स्वदेश फर्किने प्रक्रिया पूरा नभएकाले अझै जेलमै रहन बाध्य छन्। विदेशी बन्दीमध्ये भारत र म्यान्मारका नागरिकको सङ्ख्या सबैभन्दा बढी रहेको छ।

बङ्गलादेशको अङ्ग्रेजी दैनिक पत्रिका ‘द डेली स्टार’ ले जेल विभागलाई उद्धृत गर्दै प्रकाशित गरेको समाचारअनुसार, कुल ४०७ विदेशी बन्दीमध्ये ४४ जना दोषी ठहर भइसकेका छन् भने १९१ जना विचाराधीन बन्दी हुन्। दोषी ठहर भएका कुनै पनि व्यक्तिलाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएको छैन।

यस सूचीमा म्यान्मार दोस्रो स्थानमा छ। म्यान्मारका कुल १३३ नागरिक बङ्गलादेशका जेलमा बन्दी छन्। तीमध्ये ३३ जना दोषी ठहर भइसकेका छन्। म्यान्मारका एक जना नागरिक मात्रै स्वदेश फर्किने प्रतीक्षामा रहेका छन्।

अन्य देशका बन्दीमध्ये नाइजेरियाका छ जना, पाकिस्तान र मलेसियाका तीन-तीन जना तथा तान्जानिया र पेरुका दुई-दुई जना रहेका छन्। यसबाहेक जर्जिया, बहामास, बेलारुस, गुयाना, कङ्गो, इथियोपिया र थाइल्यान्डका एक-एक जना नागरिक जेलमा बन्दी छन्।

जेल अधिकारीहरूका अनुसार, यी विदेशी नागरिकलाई लागुऔषध तस्करी, सुन तस्करी, ठगी, अमेरिकी डलरको अवैध कारोबार, राहदानीसम्बन्धी अपराध, इन्टरनेट प्रोटोकलमार्फत अवैध आवाज सेवा सञ्चालन तथा मानव तस्करीलगायतका मुद्दामा पक्राउ गरिएको थियो।

जेल विभागका जेलर (सञ्चार तथा रसद व्यवस्थापन) मसुद हसन ज्वेलले सम्बन्धित देशबाट आवश्यक स्वीकृति प्राप्त हुन नसक्दा विदेशी नागरिकलाई स्वदेश फर्काउन नसकिएको बताएका छन्। जेल प्रशासनले यस समस्याबारे गृह मन्त्रालयलाई निरन्तर जानकारी गराउँदै आएको छ।

विदेशी बन्दीहरूको नाम, ठेगाना र उपलब्ध अन्य विवरण ढाकास्थित सम्बन्धित देशका दूतावासहरूलाई पठाइएको छ। परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत पनि पत्राचार गरिएको भए पनि अहिलेसम्म अपेक्षित प्रतिक्रिया प्राप्त नभएको उनले बताए। भारतीय नागरिकको पहिचान पुष्टि गर्नु र उनीहरूलाई स्वदेश फर्काउने प्रक्रिया पूरा गर्नु प्रमुख चुनौती बनेको छ।

ढाकास्थित भारतीय उच्चायोगको कन्सुलर विभागका एक अधिकारीका अनुसार, सजाय पूरा गरी भारत फर्किने प्रतीक्षामा रहेका २५ जना भारतीय नागरिकको पहिचान भइसकेको छ।

भारतीय कूटनीतिक नियोगले परराष्ट्र मन्त्रालयलाई उनीहरूको स्वदेश फिर्ती प्रक्रिया तीव्र बनाउन र सम्भावित फिर्ती मितिबारे अग्रिम जानकारी उपलब्ध गराउन अनुरोध गरेको छ। यसबाट भारतीय अधिकारीहरूसँग समन्वय गरी आवश्यक व्यवस्था गर्न सहज हुने बताइएको छ।

भारतीय उच्चायोगले नागरिकता प्रमाणित गर्न थप जानकारी आवश्यक पर्ने बन्दीसम्म कूटनीतिक पहुँच उपलब्ध गराउन माग गरेको छ। केही मामिलामा पर्याप्त विवरण उपलब्ध भए पनि नागरिकता प्रमाणीकरणको प्रक्रिया जारी रहेको अधिकारीले बताएका छन्। यस सम्बन्धमा उच्चायोगले परराष्ट्र मन्त्रालयको जवाफ पर्खिरहेको छ।

समाचारअनुसार, म्यान्मारका नागरिकलाई स्वदेश फर्काउने विषयमा प्रतिक्रिया लिन बङ्गलादेशस्थित म्यान्मारको दूतावासलाई पटक-पटक ईमेल पठाएर सम्पर्क गर्ने प्रयास गरिएको थियो। तर कुनै जवाफ प्राप्त भएको छैन।

जेल अधिकारीहरूका अनुसार, सजाय पूरा भइसकेपछि पनि विदेशी नागरिकलाई लामो समयसम्म हिरासतमा राख्नुपर्दा प्रशासनिक कठिनाई बढिरहेको छ। यसबाट जेल प्रशासनमाथि अतिरिक्त आर्थिक भारसमेत परेको छ। सुरक्षाका कारण विदेशी बन्दीहरूलाई छुट्टाछुट्टै कोठामा राख्ने गरिएको छ भने उनीहरूका वार्डमा सीसीटीभी क्यामेरामार्फत निगरानी गरिन्छ।

बङ्गलादेशका जेलमा विदेशी नागरिकको उपस्थितिको विषय सेप्टेम्बर ४ मा कक्स बजारस्थित एउटा होटलबाट कथित रूपमा अनलाइन ठगीमा संलग्न रहेको आरोपमा छ जना चिनियाँ नागरिक पक्राउ परेपछि पुनः चर्चामा आएको थियो। यसअघि जनवरीमा ढाका महानगरीय पुलिसको अपराध अनुसन्धान शाखाअन्तर्गतको साइबर एकाइले यस्तै आरोपमा आठ जनालाई पक्राउ गरेको थियो। पक्राउ पर्नेमा पाँच जना चिनियाँ नागरिक थिए।

हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल