सिवान, २५ अक्टोबर (हि.स.)। छठ महापर्वको रौनक, घरआँगनमा पूजाको तयारी र घाटहरूमा उर्लिएको आस्थाका बीच आमा साथमा नहुँदा पर्वको खुशीमा पनि एउटा रिक्तता महसुस हुन्छ। यही भावनात्मक पीडालाई भोजपुरी गायक सुशान्त अस्थानाले केही दिनअघि सार्वजनिक गरेको आफ्नो गीत ‘माई के बिनु छठ...’ मार्फत स्वर दिएका छन्। बिहारको सिवान जिल्लाका बासिन्दा सुशान्त अस्थानाको यस गीतले आमाको ममता, छठको परम्परा र आफ्ना प्रियजनबाट टाढा हुनुपर्दाको पीडालाई भोजपुरी लोकभाषामा अभिव्यक्त गरेको छ।
गीतका शब्द छठ पर्वको परम्परागत तयारीका दृश्यबाट सुरु भएर आमाको सम्झनासम्म पुग्छन्। ठेकुवा बनाउने, दउरा उठाउने र पूजाका सामग्री जुटाउनेजस्ता प्रसङ्गमार्फत लोकजीवनको सहज चित्र प्रस्तुत गरिएको छ। यी तयारीमा आमाको भूमिका र उनको स्नेहलाई सम्झँदै गीतले आमालाई गुमाएका मानिसहरूले पर्वका अवसरमा गहिरो रूपमा महसुस गर्ने पीडालाई उजागर गर्छ।
गीतको भावनात्मक पक्ष यसका शब्दहरूमा सबैभन्दा प्रभावशाली देखिन्छ। आमालाई सम्बोधन गर्दै आफ्नो उदासी व्यक्त गरिएका पङ्क्तिहरूले श्रोताहरूलाई त्यस्तो मनस्थितिसँग जोड्छन्, जहाँ छठप्रतिको आस्था कायम रहन्छ, तर हरेक खुशीका बीच आमाको अनुपस्थिति खट्किरहन्छ। गीतमा छोरीको भावनासँग मिल्दोजुल्दो अनुभूति पनि व्यक्त भएको छ। यसले आमाको सान्निध्य, उनका हातले गरिने पूजाको तयारी र उनीसँगै पर्व मनाएका पुराना सम्झनाहरूलाई पुनः जीवन्त बनाउँछ।
छठ केवल सूर्योपासनाको पर्व मात्र होइन, परिवार, लोकसंस्कृति र पुस्तौँदेखि चलिआएका परम्पराहरूको उत्सव पनि हो। घरका महिलाहरूले आत्मीयताका साथ गर्ने पूजाको तयारीमा आमाको योगदान विशेष हुन्छ। यस्तो अवस्थामा आमाबिना छठ मनाउनुपर्दाको कल्पनाले यस गीतलाई सामान्य पर्वगीतभन्दा फरक भावभूमि प्रदान गरेको छ।
‘माई के बिनु छठ...’ गीतको प्रमुख विशेषता लोकजीवनसँग जोडिएका शब्द र भावनाको सहज अभिव्यक्ति हो। ठेकुवा, दउरा र पूजाको तयारीसँग सम्बन्धित प्रसङ्गहरूले भोजपुरी समाजको सांस्कृतिक पहिचानलाई उजागर गर्छन्। गीतले कुनै अमूर्त पीडाको वर्णन गर्दैन, बरु दैनिक जीवनसँग परिचित दृश्यहरूमार्फत आमाको अभाव महसुस गराउँछ।
समीक्षात्मक दृष्टिले हेर्दा गीतको भावनात्मक पक्ष नै यसको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो। आमाको सम्झनालाई छठप्रतिको आस्थासँग जोडेर यसले पर्वका अवसरमा आफ्नी आमा वा कुनै प्रियजनलाई सम्झिने मानिसहरूको संवेदनालाई स्वर दिएको छ। छठका गीतहरूमा सामान्यतया भक्ति, उत्साह र सूर्यदेवप्रतिको श्रद्धा प्रमुख हुने गर्छ। यसको विपरीत ‘माई के बिनु छठ...’ ले पर्वको खुसीभित्र लुकेको त्यस्तो पीडालाई उजागर गर्छ, जसलाई सबैले सहजै व्यक्त गर्न सक्दैनन्। यही भावनात्मक गहिराइले यस गीतलाई संवेदनशील र विशिष्ट बनाएको छ।
समग्रमा, सुशान्त अस्थानाको यस गीतले आमाको ममता र छठप्रतिको आस्थाबीचको गहिरो सम्बन्धलाई उजागर गरेको छ। यसले लोकपर्वको वास्तविक आत्मा केवल रीतिरिवाजमा मात्र नभई परम्परालाई पुस्तौँसम्म जीवित राख्ने आत्मीय सम्बन्धहरूमा पनि निहित रहेको स्मरण गराउँछ। आमाबिना छठ मनाउनुपर्दाको पीडालाई स्वर दिएर यो गीत भोजपुरी लोकसङ्गीतमा भावनात्मक अभिव्यक्तिको एउटा संवेदनशील प्रयासका रूपमा प्रस्तुत भएको छ।
हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल
