- आईआईएमसीका प्रो. राकेशले मूल पाण्डुलिपिहरू र दस्तावेजाहरूको जाँचको माग गरे

लखनऊ, 13 मार्च (हि.स.)। मनुस्मृतिलाई लिएर एक पल्ट फेरि बहस बढ्दै गएको देखिएको छ। केही विद्वानहरूले दाबी गरेका छन् कि हालको मनुस्मृतिका धेरै भागहरू ब्रिटिश कालमा सम्पादन वा प्रक्षेपित गरिएको हुनसक्छ। यस सन्दर्भमा भारतीय जनसञ्चार संस्थान (आईआईएमसी) का प्रोफेसर राकेश उपाध्यायले ऐतिहासिक दस्तावेजहरू र पाण्डुलिपिहरूको पुनर्परीक्षणको लागि आह्वान गरेका छन्।

शुक्रवार प्रो. राकेश उपाध्यायले भने, मनुस्मृति कहिले लेखिएको थियो भनेर जान्न महत्त्वपूर्ण छ तर समय-समयमा संशोधन वा प्रक्षेपण कहिले भयो भन्ने प्रश्न अझ् महत्त्वपूर्ण छ। यो विश्वास गरिन्छ कि मनुस्मृतिको पहिलो मुद्रित संस्करण ब्रिटिश शासनकालमा छापाखाना मार्फत प्रकाशित भएको थियो। इतिहास अनुसार, 18औं शताब्दीमा ब्रिटिश अधिकारीहरूको निर्देशमा यस ग्रन्थको सम्पादन र प्रकाशन गरिएको थियो। त्यस समय विभिन्न पाण्डुलिपिहरू संकलन गरी हिन्दू समाजको लागि कानूनी संहिता निर्माण गर्न समितिलाई पेश गरिएको थियो।

विद्वानहरूको आरोप छ कि त्यो प्रक्रियाको क्रममा मूल पाण्डुलिपिहरूको प्रामाणिकता पर्याप्त रूपमा प्रमाणित गरिएको थिएन र यो सम्भव छ कि ग्रन्थ विभिन्न स्रोतहरूबाट अंशहरू संयोजन गरेर संकलित गरिएको थियो। त्यसैले मनुस्मृतिमा केही विरोधाभासी श्लोकहरू पनि पाइन्छन्। त्यसैले मनुस्मृतिको मूल स्वरूप र यसको हालको संस्करणको बारेमा नयाँ प्रश्नहरू उठिरहेका छन्।

यस विषयमा अनुसन्धानको माग गर्दै विद्वानहरू भन्छन् कि देशभरिका प्राचीन मठहरू, पुस्तकालयहरू र राजघरानाहरूमा उपलब्ध पाण्डुलिपिहरूको पत्तो लगाइनुपर्छ र वैज्ञानिक रूपमा अध्ययन गरिनुपर्छ। तिनीहरूको तर्क छ कि प्राचीन र स्वतन्त्र पाण्डुलिपिहरू फेला पार्नाले मनुस्मृतिको वास्तविक प्रकृति बुझ्न मद्दत गर्नेछ।

प्रो. राकेश उपाध्यायले अनुसन्धान र प्रमाण बिना इतिहास, संस्कृति र धर्मसँग सम्बन्धित विषयहरूमा निष्कर्ष निकाल्नु अनुपयुक्त भएको बताएका छन्। त्यसैले केन्द्र सरकार र सम्बन्धित अनुसन्धान संस्थाहरूलाई यस विषयमा पारदर्शी र व्यापक अनुसन्धान परियोजना शुरु गर्न अनुरोध गरिएको छ ताकि मनुस्मृतिको मूल रूपबारे उठाइएका प्रश्नहरूको स्पष्ट उत्तर पाउन सकियोस्।

हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी