वाराणसी, 29 अप्रेल (हि.स.)। बुधवार उत्तर प्रदेशको वाराणसी भ्रमणको क्रममा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले विश्व प्रसिद्ध ज्योतिर्लिंग बाबा विश्वनाथलाई समर्पित विश्वको पहिलो 'विक्रमादित्य वैदिक घड़ी' को अवलोकन गरे। यो घड़ी भारतीय वैदिक पात्रोमा आधारित छ र आधुनिक तकनीक मार्फत प्राचीन समय-गणना प्रणालीलाई जीवन्त बनाउँछ।

मध्य प्रदेशका मुख्यमन्त्री डा. मोहन यादवले वैशाख कृष्ण पक्ष प्रतिपदा, 03 अप्रेल 2026 मा उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथलाई यो विशेष घड़ी भेट गरेका थिए। भोलीपल्ट 04 अप्रेल 2026 मा यो काशी विश्वनाथ मन्दिर परिसरमा स्थापित गरियो।

मुख्यमन्त्रीका सांस्कृतिक सल्लाहकार डा. श्रीराम तिवारीले विश्वको पहिलो विक्रमादित्य वैदिक घड़ी समय गणना गर्ने शहर उज्जैनमा स्थापित गरिएको र 29 फरवरी 2024 मा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले उद्घाटन गरेको जानकारी दिए। यो घड़ीले वैदिक कालगणनाका सबै प्रमुख घटकहरूलाई समाहित गर्दछ र सूर्योदयको आधारमा सञ्चालन हुन्छ।

उनले व्याख्या गरे कि जुन स्थानमा सूर्योदयको समय हुन्छ, त्यही अनुसार, त्यहाँको कालगणना यस घड़ीमा प्रदर्शित हुन्छ। साथै यसले भारतीय मानक समय (आईएसटी), वैदिक समय, स्थान, भारतीय पंचांग, विक्रम संवत् मास, ग्रहहरूको स्थिति, भाद्र, चन्द्र स्थिति र अन्य ज्योतिषीय जानकारी पनि प्रदान गर्दछ।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले वाराणसीको भ्रमणको क्रममा बाबा विश्वनाथ मन्दिरको भ्रमण गरे र वैदिक मंत्रोच्चारबीच स्वर्णमण्डित गर्भगृहमा विधिवत पूजन-अभिषेक गरे। पूजापछि उनले मन्दिर परिसरमा स्थापित विक्रमादित्य वैदिक घड़ीको निरीक्षण गरे र यसको विशेषताहरूबारे जानकारी लिए।

डा. तिवारीले भविष्यमा अयोध्याको राम मन्दिर सहित देशका सबै ज्योतिर्लिंगहरूमा वैदिक घड़ीहरू स्थापना गर्ने योजना रहेको बताए। यसले भारतीय संस्कृति, परम्परा र वैज्ञानिक दृष्टिकोणलाई एकैसाथ अगाड़ी बढ़ाउने तरिकाको रूपमा काम गर्नेछ।

उनले भने, यो घड़ीले दैनिक सूर्योदय र सूर्यास्तको सही गणनाको साथसाथै दिनको 30 शुभ मुहूर्तहरूको बारेमा विस्तृत र प्रामाणिक जानकारी प्रदान गर्दछ। यो आधुनिकता र परम्पराको एकीकरणको एक शक्तिशाली प्रतीक हो, जसले युवाहरूलाई उनीहरूको समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदामा जोड्दछ।

'विक्रमादित्य वैदिक घड़ी' के हो?

भारतीय कालगणनामा आधारित विश्वको पहिलो 'विक्रमादित्य वैदिक घड़ी' मध्य प्रदेश सरकारको संस्कृति विभाग अन्तर्गत महाराजा विक्रमादित्य अनुसन्धान संस्थान, उज्जैनले विकसित गरेको हो। यो घड़ीले एक सूर्योदयदेखि अर्को सूर्योदयसम्मको समय गणना गर्दछ र भारतीय समय परम्परालाई डिजिटल ढाँचामा प्रस्तुत गर्दछ। यसलाई भारतीय ज्ञान परम्परा र आधुनिक विज्ञानको अद्भुत संगमको रूपमा हेरिएको छ।

हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी