नयाँ दिल्ली, 21 मई (हि.स.)। विश्व स्वास्थ्य सभाको 79औँ सत्रमा आयोजित आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स इन हेल्थः ल, एथिकल मोनिटरिङ, रिसर्च एन्ड इक्विटि कार्यक्रममा केन्द्रिय स्वास्थ्य तथा परिवार कल्याण मन्त्री जगत प्रकाश नड्डाले एआईमा स्वास्थ्य सेवाहरूलाई पुनः आकार दिने क्षमता रहेको, तर प्रत्येक नागरिकलाई यसको लाभ पुऱ्याउन बलियो नियमन, कडा अनुसन्धान, नैतिक निरीक्षण र समानताका लागि प्रतिबद्धताले यसलाई चलाउनु पर्ने बताए। बैठकमा उनले भारतले सुरक्षित, पारदर्शी र जन-केन्द्रित स्वास्थ्य एआई ढाँचालाई अगाडि बढाइरहेको पनि स्पष्ट पारे।

नड्डाले सन् 2015 मा शुरु गरिएको डिजिटल इन्डिया पहलले भारतलाई भविष्यका प्रविधिहरू, विशेष गरी एआईका लागि तयार पारेको बताए। सन् 2017 को राष्ट्रिय स्वास्थ्य नीतिले एक एकीकृत र समावेशी डिजिटल स्वास्थ्य इकोसिस्टमको परिकल्पना गरेको थियो, जसलाई सन् 2021 मा आयुष्मान भारत डिजिटल मिसन र सहमतिमा आधारित डिजिटल स्वास्थ्य डेटा फ्रेमवर्कमार्फत अगाडि बढाइएको थियो।

फरवरी 2026 मा शुरु गरिएको भारतका लागि स्वास्थ्य सेवामा कृत्रिम बुद्धिमत्ताका लागि रणनीतिको उल्लेख गर्दै उनले भारतको स्वास्थ्य यात्रालाई नैतिक, पारदर्शी र जन-केन्द्रित रूपमा मार्गनिर्देशन गर्दै ग्लोबल साउथबाट देखा पर्ने यो पहिलो व्यापक रणनीति हो भनी बताए। भारतले स्वास्थ्य एआईका लागि बेन्चमार्किङ ओपन डाटा प्लेटफर्म पनि विकास गरेको छ, जसले एआई समाधानहरू वास्तविक डेटामा आधारित, सबै नागरिकहरूका लागि सुरक्षित र समान रूपमा पहुँचयोग्य बनाउन सक्षम बनाउँछ।

कुनै पनि देशले एआईका चुनौती र अवसरहरू एक्लै सामना गर्न नसक्ने उनले बताए। भारतले भरपर्दो र अन्तरक्रियात्मक स्वास्थ्य डेटा प्रणालीलाई बलियो बनाउन, सहयोगी अनुसन्धानलाई बढावा दिन, नैतिक एआई विकासलाई अगाडि बढाउन र साझा स्वास्थ्य चुनौतिहरूलाई सम्बोधन गर्न विश्वव्यापी साझेदारहरूसँग काम गर्नेछ।

स्वास्थ्य क्षेत्रमा एआईको भविष्य एल्गोरिदमबाट मात्र होइन, सरकार, संस्था र समाजको सामूहिक निर्णयबाट निर्धारण हुने उनले बताए। भारत आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्समा मात्र नभई सबै समावेशी इन्टेलिजेन्समा विश्वास गर्दछ र एआईलाई विश्वव्यापी हितका लागि एक शक्ति बनाउन विश्व समुदायलाई अपील गर्दछ।

---------------

हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी