नयाँ दिल्ली, 29 मई (हि.स.)। भारत मौसम विज्ञान विभाग (आईएमडी) ले शुक्रवार 2026 को दक्षिणपश्चिम मनसूनका लागि दोस्रो चरणको दीर्घकालीन पूर्वानुमानमा यस वर्ष सामान्यभन्दा कमजोर मनसून हुने चेतावनी दिएको छ। मौसम विभाग अनुसार जूनमा लू चल्ने र तीव्र गर्मी हुने अनुमान गरिएको छ।

दिल्ली स्थित पृथ्वी विज्ञान मन्त्रालयका सचिव डा. एम रविचन्द्रन र आईएमडीका महानिदेशक डा. मृत्युंजय महापात्राले आज यहाँ पत्रकार सम्मेलनमा मौसम पूर्वानुमान साझा गरे।

सचिवले जूनदेखि सेप्टेम्बर 2026 सम्म देशमा कूल मनसून वर्षा दीर्घकालीन औसत (एलपीए) को लगभग 90 प्रतिशत हुने अनुमान गरिएको बताए। यस वर्षको मनसून सामान्यभन्दा कमजोर हुने अनुमान गरिएको छ। यसबाहेक सामान्यभन्दा कम वर्षा हुने सम्भावना सबैभन्दा बढ़ी 84 प्रतिशत छ, जबकि 1971 देखि 2020 सम्मको तथ्याङ्कको आधारमा देशमा मनसून मौसममा औसत वर्षा 87 सेन्टिमिटर मानिन्छ। उनले चेतावनी दिए कि कम वर्षाले कृषि, पानीको अभाव र अत्यधिक गर्मी जस्ता समस्याहरूलाई बढ़ाउनसक्छ।

रविचन्द्रन अनुसार, देशका अधिकांश भागहरूमा सामान्यभन्दा कम वर्षा हुने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि, उत्तरपश्चिम भारत, उत्तरपूर्वी भारत, पूर्वी प्रायद्वीपीय भारत र पूर्वी-मध्य भारतका केही क्षेत्रहरूमा सामान्यभन्दा बढ़ी वर्षा हुने अपेक्षा गरिएको छ।

सचिव अनुसार, उत्तरपश्चिम भारतमा सामान्यभन्दा कम वर्षा हुने सम्भावना 46 प्रतिशत, मध्य भारतमा सामान्यभन्दा कम वर्षा हुने सम्भावना 43 प्रतिशत, दक्षिणी प्रायद्वीपीय भारतमा सामान्यभन्दा कम वर्षा हुने सम्भावना 45 प्रतिशत, उत्तरपूर्वी भारतमा सामान्यदेखि सामान्यभन्दा कम वर्षा हुने सम्भावना, मनसून कोर जोन (एमसीजेड) मा कम वर्षा हुने सम्भावना उच्च छ। यसबाहेक जून 2026 मा राष्ट्रव्यापी औसत वर्षा सामान्यभन्दा कम हुने अपेक्षा गरिएको छ। उत्तरपश्चिम भारत, उत्तरपूर्वी भारत र दक्षिणी भारतका केही भागहरूमा मात्र राम्रो वर्षा हुने सम्भावना छ।

उनले भने, कम वर्षाले कृषि, जलाशय, विद्युत उत्पादन र पिउने पानी आपूर्तिमा असर पार्नसक्छ। यसले खडेरी र गर्मीको अवस्थालाई पनि बिगार्नसक्छ।

डा. रविचन्द्रनले भने, जून 2026 मा देशका अधिकांश भागहरूमा तापक्रम सामान्यभन्दा बढ़ी हुने अपेक्षा गरिएको छ। यसका साथै धेरै राज्यहरूमा लूको संख्या बढ्नसक्छ। उत्तर प्रदेश, हरियाणा, पञ्जाब, बिहार, ओडिशा, छत्तीसगढ़, गुजरात, आन्ध्र प्रदेश, महाराष्ट्र, तेलंगाना, हिमाचल प्रदेश र तमिलनाडुमा लूकको खतरा अधिक छ। यद्यपि, राजस्थान र झारखण्डमा सामान्यभन्दा कम लू लाग्ने सम्भावना छ।

उनले व्याख्या गरे कि प्रशान्त महासागरमा अल नीनो अवस्था विकास हुने सम्भावना छ। सामान्यतया, अल नीनोले भारतमा मनसूनलाई कमजोर बनाउँछ। हिन्द महासागर द्विध्रुवीय (आईओडी) हाल तटस्थ अवस्थामा छ।

सचिवले राज्य सरकारहरू र जिल्ला प्रशासनहरूलाई गर्मी र पानी संकटको सामना गर्न अग्रिम तयारी गर्न सल्लाह दिए। उनले मानिसहरूलाई चर्को घाँमबाट बच्न, पर्याप्त पानी पिउन र बालबालिका र वृद्धवृद्धाको विशेष ख्याल राख्न आग्रह गरे।

हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी