दोहा/वासिङ्टन/तेहरान, १५ जून (हि.स.)। मध्यपूर्वमा तनाउका बादल हट्ने दिन आएको छ। २८ फरवरीदेखि युद्धको मैदान बनेको होर्मुज जलडमरूमध्यमा अब जहाजहरूको आवतजावत निर्बाध रूपमा हुन सक्नेछ। लामो समयको तानातान र असहमतिपछि अमेरिका र इरानबीच मेलमिलाप भएको छ। वासिङ्टन र तेहरानले शान्ति सम्झौताको पुष्टि गरेका छन्।

मुख्य मध्यस्थकर्ता देश पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले दृढतापूर्वक अमेरिका र इरानबीच शान्ति सम्झौता सम्पन्न भइसकेको बताएका छन्। उनले त्यति मात्र होइन, यो अब कार्यान्वयनमा पनि आइसकेको दाबी गरेका छन्। उक्त सम्झौतामा शुक्रबार स्विट्जरल्याण्डमा हस्ताक्षर गरिनेछ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरान, अल जजीरा, गल्फ न्यूज र सीबीएस न्यूजसँग सम्झौता भएको बताएका छन्। उनले स्ट्रेट अफ होर्मुजको अमेरिकी नौसेना नाकाबन्दी अन्त्य गर्ने घोषणा गरेका छन्। इरानका उपविदेशमन्त्री काजेम गरीबाबादीले सम्झौताको अन्तिम मस्यौदामा दुवै पक्षले सहमति जनाएको बताए। अब लेबनानसहित सबै मोर्चामा युद्ध समाप्त हुनेछ। इरानको सेनाले भन्यो, इरानी जनताले अमेरिका र इजरायलसँग हार मान्नु र आत्मसमर्पण गर्नुबाहेक कुनै विकल्प छैन भनेर प्रमाणित गरेका छन्।

अमेरिकी प्रतिनिधि सभामा अल्पसङ्ख्यक नेता हकीम जेफरीजले इरानसँगको सम्झौताको बारेमा ट्रम्पको घोषणामाथि प्रतिक्रिया दिएका छन्। उनले भने, संयुक्त राज्य अमेरिकाले पहिले नै इरानसँग सन् 2015 मा पूर्व राष्ट्रपति बराक ओबामाको नेतृत्वमा आफ्नो आणविक कार्यक्रमलाई सीमित गर्ने सम्झौतामा पुगेको थियो। डोनाल्ड ट्रम्प त्यो सम्झौताबाट पछि हटे र हामीलाई युद्धमा धकेले। अब ग्यासको मूल्य आकाश छोइरहेको छ। इरान अझ बलियो बनेको छ। यो ट्रम्पको रेकर्ड हो।

उनले यो सम्झौता पूर्ण रूपमा लागु भएमा इजरायल, हिजबुल्लाह र यस क्षेत्रका अन्य पक्षहरू संलग्न भएको र लेबनान, गाजा र समुद्री मार्गहरूमा लडाइँ निम्त्याएको सङ्कटमा एउटा निर्णायक मोड हुने बताए। अमेरिकी समाचार च्यानल सीबीएस न्यूजले वासिङ्टन र तेहरानबीच हप्तौँको द्वन्द्वात्मक सङ्केतपछि यो पुष्टि भएको बताएको छ। दुवै पक्षले पहिले नै प्रगतिको सङ्केत दिएका थिए, तर कुनै पनि अन्तिम सम्झौताका मुख्य सर्तहरूमा पनि असहमत थिए। यस क्षेत्रमा अझै पनि तनाउ छ। यो कथित सफलतामा जमिनमा रहेका सहयोगी समूहहरूले कसरी प्रतिक्रिया दिनेछन् भन्ने अझै स्पष्ट भएको छैन।

यसैबीच विश्वभरका नेताहरूले सोमबार शान्ति सम्झौताको स्वागत गरेका छन्। उक्त सम्झौताको कतार, टर्की, बेलायत, जर्मनी र फ्रान्सले स्वागत गरेका थिए। कतारका प्रधानमन्त्री शेख मोहम्मद बिन जसिम अल थानीले एक्समा लेखेका छन्, हामी संयुक्त राज्य अमेरिका र इस्लामिक गणतन्त्र इरानबीचको सम्झौतालाई स्वागत गर्दछौं। उनले कतारले भविष्यको वार्ता सकारात्मक र रचनात्मक भावना मा हुने अपेक्षा गरेको बताएका छन्।

टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तैयप एर्दोगनले भने, सम्पूर्ण विश्वलाई लामो समयदेखि चाहिएको यो समाचारले हाम्रो क्षेत्रमा शान्ति र सुरक्षाको दिगो वातावरण सिर्जना गर्ने मार्ग प्रशस्त गर्नेछ। उनले उत्तेजक कार्यहरू विरुद्ध चेताउनी दिए र कूटनीतिक प्रयासहरूलाई समर्थन गरेकोमा पाकिस्तान, कतार र साउदी अरेबियालाई धन्यवाद दिए।

बेलायती प्रधानमन्त्री कीर स्टारमरले यो सम्झौतालाई युद्धको अन्त्य गर्ने, क्षेत्रीय स्थिरता सुनिश्चित गर्ने र स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः खोल्ने दिशामा निकै महत्त्वपूर्ण कदम भनेका छन्। उनले भने, म राष्ट्रपति ट्रम्प र पाकिस्तान, कतार र अन्य देशका मध्यस्थकर्ताहरूलाई बधाई दिन्छु, जसले यस सफलतामा योगदान दिएका छन्। जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्जले पनि सम्झौताको स्वागत गरेका छन्। फ्रान्सका राष्ट्रपति इम्मानुएल म्याक्रोनले सम्झौताको द्रुत कार्यान्वयनका लागि आशा व्यक्त गरेका छन्।

ट्रम्पले 'ट्रुथ सोशल' मा लेखेका छन्,

इस्लामिक गणतन्त्र इरानसँगको सम्झौता अब पूर्ण भएको छ। सबैलाई बधाई। संसारभरि जहाजहरू, आफ्नो इन्जिनहरू सक्रिय गर्नुहोस्। तेललाई बग्न दिनुहोस्। पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री सरिफले सम्झौताको आधिकारिक हस्ताक्षर शुक्रबार (19 जून) स्विट्जरल्यान्डमा हुने बताएका छन्। उनले कूटनीतिक प्रक्रियामा योगदान गरेकोमा कतार, साउदी अरेबिया र टर्कीलाई धन्यवाद दिए। सरिफका अनुसार, प्राविधिक वार्ता र सम्झौताको कार्यान्वयनका लागि आधारशिला राख्न औपचारिक हस्ताक्षर हुनुअघि मध्यस्थकर्ताहरूले अब श्रृङ्खलाबद्ध बैठकहरू गर्नेछन्।

--------

हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल