नयाँ दिल्ली, 21 जून (हि.स.)। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले आइतवार पश्चिम बंगालको कोलकाता स्थित श्यामा प्रसाद मुखर्जी बन्दरगाहमा आयोजित एक भव्य समारोहमा तीन अत्याधुनिक स्वदेशी युद्धपोत, आईएनएस अग्रय, आईएनएस दुनागिरी र आईएनएस संशोधनक राष्ट्रलाई समर्पित गरे। यस अवसरमा नौसेना प्रमुख र वरिष्ठ सैन्य अधिकारीहरूको उपस्थितिमा प्रधानमन्त्रीले रिबन काटेर तीनै जहाजहरूलाई औपचारिक रूपमा नौसेनामा समावेश गरे।

कार्यक्रममा प्रधानमन्त्रीले नौसेना र यी अपरेशनहरूमा संलग्न वैज्ञानिकहरू, इन्जिनियरहरू र कामदारहरूलाई बधाई दिए। उनले भने, विश्व साक्षी छ कि कुनै पनि देश समुद्री क्षमता बिना प्रमुख शक्ति बन्न सक्दैन किनभने विकास, सुरक्षा र समृद्धि समुद्रसँग जोड़िएको छ। आज विश्वको अधिकांश व्यापार समुद्रद्वारा गरिन्छ र विश्वलाई जोड्ने विशाल डेटा नेटवर्कहरू पनि समुद्रमुनिबाट जान्छन्। भविष्यमा आवश्यक खनिजहरू, गहिरो समुद्री संसाधनहरू र ऊर्जाका नयाँ स्रोतहरू पनि समुद्रसँग जोड़िनेछन्।

यसैबीच तीन जहाजहरूलाई नौसेनामा आधिकारिक रूपमा समावेश गरिएको अवसरमा राष्ट्रिय झण्डा र नौसेना झण्डा फहराइयो, जसको साथमा परम्परागत बिगुल बजाइयो। 21 जून 'विश्व हाइड्रोग्राफी दिवस' मा देशको सबैभन्दा उन्नत सर्वेक्षण जहाज, आईएनएस संशोधनलाई नौसेनामा सामेल गरियो। यस अवसरमा प्रधानमन्त्रीले जहाजहरूको निरीक्षण गरे औं जहाजमा रहेका चालक दलका सदस्यहरूसँग भेट गरे, उनीहरूलाई प्रोत्साहन दिए।

रक्षा क्षेत्रमा आत्मनिर्भरतामा जोड दिँदै प्रधानमन्त्रीले भने, भारत केवल रक्षा उपकरणको खरिदकर्ता मात्र रहन चाहँदैन तर एक प्रमुख निर्माताको रूपमा उदाउँदैछ। उनले औंल्याए कि पछिल्ला केही वर्षहरूमा भारतीय नौसेनाले 40 भन्दा बढ़ी भारतमा निर्मित युद्धपोत र पनडुब्बीहरूलाई आफ्नो बेडामा समावेश गरेको छ। उनले भने, आईएनएस विक्रान्तदेखि लिएर आजसम्मको यात्रा भारतको बढ्दो आत्मनिर्भरताको प्रतीक हो।

रक्षा उत्पादनको आंकड़ाहरू साझा गर्दै प्रधानमन्त्रीले व्याख्या गरे कि देशको रक्षा उत्पादन 2014 मा लगभग 40 हजार करोड़ रूपियाँ थियो, जुन अहिले बढ़ेर 1.8 लाख करोड़ रूपियाँ पुगेको छ। यसैबीच रक्षा निर्यात 700 करोड़ रूपियाँदेखि बढ़ेर लगभग 40 हजार करोड़ रूपियाँसम्म पुगेको छ र भारतीय रक्षा उत्पादनहरू अहिले लगभग 80 देशहरूमा निर्यात गरिन्छ।

प्रधानमन्त्रीले देशको लागि समुद्री शक्तिको अर्को स्तरमा पुग्ने समय आएको बताए। यसै अनुरूप भारत जहाज निर्माण क्षेत्रको लागि नयाँ दृष्टिकोणका साथ अगाड़ी बढ़िरहेको छ। हालका वर्षहरूमा धेरै नीतिगत सुधारहरू लागू गरिएका छन् र घरेलु उत्पादन क्षमता बढ़ाउन विशेष कदमहरू चालिएका छन्। जहाज निर्माण, जहाज मर्मत, र एमआरओ (रखरखाव, मर्मत र ओभरहल) लाई एक प्रमुख राष्ट्रिय अभियानको रूपमा हेरिएको छ।

उनले उल्लेख गरे कि यो बन्दरगाहको नाम देशका प्रथम उद्योग मन्त्री डा. श्यामा प्रसाद मुखर्जीको नाममा राखिएको छ र भारत जुन नयाँ समुद्री युगतर्फ अघि बढ़िरहेको छ त्यसमा पश्चिम बंगालले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। पश्चिम बंगालमा बन्दरगाह, उद्योग, प्रतिभा र कौशलको अपार सम्भावना छ जसले समुद्री अर्थव्यवस्थालाई नयाँ उचाइमा पुर्यािउनसक्छ। भविष्यमा पश्चिम बंगाल भारतको नीलो अर्थव्यवस्था, समुद्री उत्पादन, रसद र तटीय विकासको लागि एक महत्त्वपूर्ण केन्द्र बन्नेछ।

उल्लेखनीय छ कि भारतीय नौसेनाको युद्धपोत डिजाइन ब्यूरोद्वारा डिजाइन गरिएका यी तीन जहाजहरू कोलकाता स्थित गार्डेन रिच शिपबिल्डर्स एण्ड इन्जिनियर्स (जीआरएसई) द्वारा निर्माण गरिएको हो। तिनीहरूको निर्माणमा 75 प्रतिशतभन्दा बढ़ी स्वदेशी सामग्री प्रयोग गरिएको छ र 200 भन्दा बढ़ी एमएसएमईले भाग लिएका छ।

आईएनएस दुनागिरी परियोजना-17ए अन्तर्गत निर्मित 6,670 टन, 149 मिटर लामो अत्याधुनिक स्टिल्थ फ्रिगेट हो। यो ब्रह्मोस मिसाइल र मध्यम दूरीको सतह-देखि-हावा मिसाइल प्रणालीले सुसज्जित छ।

आईएनएस अग्रया एक एन्टी-सबमरीन वारफेयर शैलो वाटर क्राफ्ट हो। यो 77 मिटर लामो युद्धपोत उथले पानीमा शत्रु पनडुब्बीहरू पत्ता लगाउन र नष्ट गर्न सक्षम छ।

आईएनएस संशोधन 3,400 टन उन्नत हाइड्रोग्राफिक सर्वेक्षण जहाज हो जसले हाइड्रोग्राफिक सर्वेक्षण, महासागर मानचित्रण र समुद्री वैज्ञानिक आंकड़ाहरूको संकलनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। यो आधुनिक पानीमुनि र टाढ़ाबाट सञ्चालित सर्वेक्षण प्रणालीहरूले सुसज्जित छ।

हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी