नयाँ दिल्ली, 22 जून (हि.स.)। राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) का उत्तर क्षेत्र बौद्धिक शिक्षा प्रमुख हरिश्चन्द्रले स्वयंसेवकहरू र समाजका सबै वर्गहरूलाई आफ्नो जीवनमा पंच परिवर्तनहरू अपनाउन आह्वान गरे।

उनले सामाजिक सद्भाव, पारिवारिक प्रबोधन, पर्यावरणमैत्री जीवनशैली, नागरिक कर्तव्यहरूको पालना र स्वदेशी प्रति प्रतिबद्धता जस्ता मूल्यहरूको अभ्यास गरेर मात्र बलियो, सुसंस्कृत र आत्मनिर्भर समाज निर्माण गर्न सकिने बताए।

राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ, दिल्ली प्रान्तद्वारा आयोजित संघ शिक्षा वर्ग (सामान्य) महाविद्यालयीन विद्यार्थी एवं तरूण व्यवसायी वर्गको समापन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै हरिश्चन्द्रले यी कुरा भनेका हुन्। दक्षिण-पश्चिम दिल्लीको वसन्त विहार स्थित ललित महाजन विद्यालयमा आयोजित कार्यक्रममा इन्डसेपीकी प्रमुख परियोजना निदेशक डा. शैलजा गुप्ता प्रमुख अतिथि थिइन्।

इन्द्रप्रस्थ विश्व संवाद केन्द्रद्वारा जारी जानकारी अनुसार, विगत 15 दिनदेखि चलिरहेको यस प्रशिक्षण वर्गमा दिल्ली प्रान्तका विभिन्न क्षेत्रका 159 शिक्षार्थीरूले भाग लिए। प्रशिक्षणको क्रममा सहभागीहरूले शारीरिक दक्षता, मानसिक शक्ति, वैचारिक स्पष्टता, अनुशासन, नेतृत्व कौशल र सामाजिक उत्तरदायित्व जस्ता विषयहरूमा व्यावहारिक र वैचारिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे।

आफ्नो सम्बोधनमा हरिश्चन्द्रले आरएसएस संस्थापक डा. केशव बलिराम हेडगेवारको जीवन, राष्ट्रिय सोच र संगठनात्मक दृष्टिकोणको बारेमा विस्तृत रूपमा व्याख्या गरे। उनले डा. हेडगेवारको राष्ट्रिय जीवन विविध अनुभवहरूले भरिपूर्ण रहेको बताए। कलकत्ता (अह कोलकाता) मा एमबीबीएस डिग्रीको लागि अध्ययन गर्दा उनी अनुशीलन समिति जस्ता क्रान्तिकारी संगठनहरूसँग सम्पर्कमा थिए र स्वतन्त्रता आन्दोलनका विभिन्न धाराहरूलाई नजिकबाट बुझेका थिए। उनी भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसका गतिविधिहरूमा पनि संलग्न थिए। यी अनुभवहरूले उनको राष्ट्रवादी सोचलाई फराकिलो बनायो र उनलाई राष्ट्र निर्माणको सबैभन्दा प्रभावकारी माध्यम व्यक्तित्व विकास हो भन्ने निष्कर्षमा पुऱ्यायो।

उनले भने, व्यक्तित्व विकास र सामाजिक संगठन आरएसएसको स्थापनादेखि नै यसको कार्यको मुख्य आधार हो। आरएसएस विश्वास गर्दछ कि जब व्यक्तिहरूले चरित्र, अनुशासन, आत्मविश्वास र राष्ट्रप्रति समर्पणको भावना विकास गर्छन् तब मात्र समाज व्यवस्थित हुन्छ र राष्ट्र बलियो हुन्छ। उनले भने कि राष्ट्रिय प्रगति र विकासको वास्तविक जग बलियो चरित्र, उच्च नैतिक मूल्य र देशभक्ति भएका व्यक्तिहरूको विकासमा निहित छ।

संघको कार्यको वर्तमान विस्तारलाई उल्लेख गर्दै हरिश्चन्द्रले भने कि आज देशभरि 83 हजारभन्दा अधिक शाखाहरू नियमित रूपमा सञ्चालनमा छन्। यसका साथै शिक्षा, स्वास्थ्य, ग्रामीण विकास, सामाजिक सद्भाव र जन कल्याणसँग सम्बन्धित विभिन्न क्षेत्रहरूमा 1.77 लाख भन्दा बढ़ी सेवा परियोजनाहरू सञ्चालनमा छन्। उनले बताए कि यस वर्ष 21 हजारभन्दा बढ़ी विद्यार्थीहरूले संघको विभिन्न प्रशिक्षण वर्गहरूमा प्रशिक्षण प्राप्त गरेका छन्, जसले संगठनको बढ्दो विस्तार र सामाजिक स्वीकृतिलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।

संघको कार्यप्रणाली र संगठनात्मक संस्कृतिको व्याख्या गर्दै उनले भने, संघले कहिल्यै पनि आफ्नो नामको प्रचार गर्न आफ्नै नाम प्रयोग गरेको छैन। भारत माता की जय लाई संघको परम्परामा सधैं सर्वोच्च स्थान दिइएको छ। यो भावनाको प्रतीक हो कि संगठनले आफूलाई राष्ट्र र समाजभन्दा माथि ठान्छैन, बरु राष्ट्रिय हित पूरा गर्ने माध्यम मान्दछ।

हरिशचन्द्रले संघले आफ्नो कामको श्रेय लिने कुरामा विश्वास नगर्ने बताए। समाजका महान, सचेत र देशभक्त शक्तिहरूको सहयोगले मात्र सकारात्मक परिवर्तन सम्भव छ। त्यसैले कुनै पनि उपलब्धिको वास्तविक श्रेय समाजलाई नै जानुपर्छ। उनले भने, यदि कुनै पनि संस्थाले आफूलाई केन्द्रमा राखेर श्रेय लिन थाल्यो भने, त्यो आफ्नो मूल विचारधारा र कार्य संस्कृतिबाट विचलित हुनसक्छ। समाजको जागृत र संगठित शक्ति नै संघको वास्तविक उपलब्धि र प्रतिष्ठा हो।

सामाजिक जीवनमा सक्रिय भूमिका खेल्न स्वयंसेवकहरूलाई आह्वान गर्दै उनले भने, जब कुनै पनि काम पूर्ण समर्पण, एकाग्रता र समर्पणका साथ गरिन्छ, सफलता निश्चित हुन्छ। स्वयंसेवकहरूले समाजमा सकारात्मक परिवर्तनको वाहक बन्नुपर्छ र राष्ट्र निर्माणको प्रक्रियामा सक्रिय रूपमा योगदान दिनुपर्छ।

समारोहका प्रमुख अतिथि डा. शैलजा गुप्ताले आफ्नो सम्बोधनमा संघ शिक्षा वर्गको अनुशासित कार्यशैली र प्रशिक्षण पद्धतिको प्रशंसा गरिन्। उनले भनिन् कि कुनै पनि संस्थाको वास्तविक शक्ति यसका कार्यकर्ताहरूको चरित्र, अनुशासन, समयनिष्ठता र समर्पणमा निहित हुन्छ। यदि कुनै व्यक्तिले आफ्नो समयलाई बुद्धिमानीपूर्वक सदुपयोग गर्न सिक्छ र आफ्नो जिम्मेवारी पूर्ण समर्पणका साथ पूरा गर्छ भने, उसले व्यक्तिगत र सामाजिक दुवै स्तरमा उल्लेखनीय सफलता हासिल गर्नसक्छ।

उनले कुनै पनि राष्ट्र र समाजलाई सुदृढ़ पार्न संगठन, सामूहिकता र एकताको भावना आवश्यक रहेको बताए। डा. गुप्ताले संघको ब्यान्डको विशेष प्रशंसा गर्दै भनिन्, यो केवल संगीतको माध्यम मात्र होइन, अनुशासन, सामूहिक समन्वय, सांस्कृतिक चेतना र राष्ट्रिय गौरवको प्रतीक हो। ब्यान्ड मार्फत स्वयंसेवकहरूले एकता, टीम भावना र कर्तव्यको भावना विकास गर्छन्।

कार्यक्रममा दिल्ली प्रान्तका संघचालक डा. अनिल अग्रवाल, वर्गका सर्वाधिकारी डा. शशांक र संघका धेरै वरिष्ठ अधिकारीहरू, कार्यकर्ताहरू र विद्यार्थीहरू उपस्थित थिए।

उल्लेख्य, संघ शिक्षा वर्गको परम्परा 1927 मा शुरू भएको थियो। शुरुमा अधिकारी शिक्षा वर्ग को रूपमा चिनिने यसलाई 1950 मा संघ शिक्षा वर्ग नामकरण गरिएको थियो। 2024 देखि यसको ढाँचा परिवर्तन गरिएको छ र प्रशिक्षण अवधि 15 दिनसम्म बढ़ाइएको छ। वर्गको क्रममा शिक्षार्थीहरूलाई सामूहिक जीवन, अनुशासन, नेतृत्व कौशल, सामाजिक सद्भाव र संगठनात्मक कार्यमा व्यावहारिक प्रशिक्षण दिइन्छ ताकि उनीहरूले सामाजिक जीवनमा सकारात्मक र रचनात्मक भूमिका खेल्न सकून्।

हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी