-भने, “भगवान शिवसँग जोडिने अवसर सधैं मिलिरहेको छ, प्रम्बानन मन्दिरको संरक्षण र जीर्णोद्धार भारत–इन्डोनेसियाले मिलेर गर्ने”

जकार्ता (इन्डोनेसिया), 08 जुलाई (हि.स.)।भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले आज इन्डोनेसियाका राष्ट्रपति प्राबोवो सुबियान्तोसँग मिलेर इन्डोनेसियाको ऐतिहासिक तथा करिब एक हजार वर्ष पुरानो हिन्दू तीर्थस्थल प्रम्बानन मन्दिरको भ्रमण गर्दै पूजा-अर्चना गरेका छन्। यस अवसरमा प्रधानमन्त्री मोदीले आफूलाई सधैं भगवान शिवसँग जोडिने अवसर प्राप्त हुने गरेको बताए। यसअघि उनले जाभा द्वीपको योग्याकार्तास्थित प्रम्बानन मन्दिरको हवाई दृश्य सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत साझा गरेका थिए।

इन्डोनेसियाको राष्ट्रिय समाचार एजेन्सी अन्ताराका अनुसार, प्रधानमन्त्री मोदी र राष्ट्रपति सुबियान्तोले प्रम्बानन मन्दिरको संरक्षण तथा जीर्णोद्धार परियोजनाको उद्घाटन गरेका छन्। यस परियोजनाका लागि दुवै देशले मंगलबार आशयपत्र (लेटर अफ इन्टेन्ट) आदानप्रदान गरेका थिए।

मन्दिर परिसरमा पूजा-अर्चनापछि प्रधानमन्त्री मोदीले भने, “मलाई कुनै न कुनै रूपमा सधैं भगवान शिवसँग जोडिने अवसर मिलिरहेको छ। सोमनाथ, काशी विश्वनाथ, केदारनाथ धाम र उज्जैनको महाकाल मन्दिरपछि अब प्रम्बानन मन्दिरको संरक्षण र विकासमा योगदान दिन पाउनु मेरो लागि सौभाग्यको विषय हो।”

उनले प्रम्बानन मन्दिरलाई भारत र इन्डोनेसियाको साझा सांस्कृतिक सम्पदाको प्रतीक तथा दुई देशबीचको गहिरो ऐतिहासिक सम्बन्धको जीवन्त प्रमाण भएको बताए। साथै, यस परियोजनाले भारतको ‘एक्ट ईस्ट’ नीति र सांस्कृतिक कूटनीतिलाई थप मजबुत बनाउने उल्लेख गर्दै दक्षिणपूर्वी एसियासँग ऐतिहासिक तथा सभ्यतागत सम्बन्ध अझ सुदृढ़ बनाउने विश्वास व्यक्त गरे। उनले मन्दिरको संरक्षण तथा जीर्णोद्धार दुवै देशले संयुक्त रूपमा गर्ने बताए।

प्रधानमन्त्री मोदीको इन्डोनेसिया भ्रमणको आज तेस्रो तथा अन्तिम दिन हो। उनी आज साँझ इन्डोनेसियाबाट अष्ट्रेलियाको मेलबर्न प्रस्थान गर्ने कार्यक्रम रहेको छ।

नवौँ शताब्दीमा निर्मित प्रम्बानन दक्षिणपूर्वी एसियाको सबैभन्दा ठूलो हिन्दू मन्दिर परिसरमध्ये एक हो। यसलाई युनेस्कोले विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत गरेको छ। ब्रह्मा, विष्णु र महेशलाई समर्पित यस मन्दिरको मूल संस्कृत नाम ‘शिवगृह’ हो। यहाँको मुख्य शिव मन्दिर ४७ मिटर अग्लो छ। सन् २००६ मा जाभामा आएको विनाशकारी भूकम्पका कारण मन्दिरमा क्षति पुगेको थियो। प्रधानमन्त्री मोदीले यसअघि नै यसको संरक्षण तथा पुनःस्थापनामा भारतले सहयोग गर्ने घोषणा गरेका थिए। भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षणले इन्डोनेसियाली निकायसँग मिलेर यस विश्व सम्पदाको संरक्षण गर्नेछ।

राष्ट्रपति प्राबोवोले प्रधानमन्त्री मोदीलाई सुपर प्यूमा हेलिकोप्टरमार्फत प्रम्बानन मन्दिर परिसरको हवाई अवलोकन पनि गराएका थिए। हेलिकोप्टर योग्याकार्ता अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलबाट उडेर मन्दिरमाथि दुई फन्को लगाएपछि नजिकैको अडिसुसिप्टो एयर बेसमा अवतरण गरेको थियो। त्यसपछि दुवै नेता सडकमार्ग हुँदै मन्दिर पुगेका थिए। बाटोभरि हातमा झण्डा बोकेका बालबालिकाले उनीहरूको स्वागत गरेका थिए।

मन्दिर परिसरमा इन्डोनेसियाका संस्कृति मन्त्री फदली जोनले दुवै नेतालाई स्वागत गर्दै संरक्षण कार्यबारे जानकारी गराएका थिए। त्यसपछि राष्ट्रपति प्राबोवो र प्रधानमन्त्री मोदीले रामायणमा आधारित सांस्कृतिक नृत्य प्रस्तुति अवलोकन गरेका थिए।

यस मन्दिरको विशेषता यसको भित्ताहरू र ढुंगामा कुँदिएका रामायणका मनमोहक दृश्यहरू हुन्। मुख्य प्राङ्गणमा आज पनि नियमित रूपमा रामायण नृत्य-नाटक मञ्चन गरिन्छ। प्रम्बाननलाई दक्षिणपूर्वी एसियामा शास्त्रीय हिन्दू वास्तुकलाको उत्कृष्ट नमूनामध्ये एक मानिन्छ। सन् १९९८ मा यसलाई इन्डोनेसियाको राष्ट्रिय सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा पनि घोषणा गरिएको थियो।

उल्लेखनीय छ, सन् २०१४ यता भारतले एसियाका विभिन्न देशहरूमा साझा सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ। भियतनामको युनेस्को सूचीकृत माइ सन मन्दिर परिसरको पुनःस्थापना, श्रीलङ्काको तिरुकेथीश्वरम मन्दिर संरक्षण, म्यानमारको बागान पुरातात्त्विक क्षेत्रमा भूकम्पबाट क्षतिग्रस्त स्मारकहरूको मर्मत तथा नेपालका २८ सांस्कृतिक सम्पदाको पुनर्निर्माण यस अभियानका प्रमुख परियोजनामध्ये पर्छन्। साथै, बहरेनको श्रीनाथजी मन्दिर, बङ्गलादेशको रमना काली मन्दिर लगायत अन्य धार्मिक सम्पदाको पुनर्निर्माणमा पनि भारतले आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोग प्रदान गर्दै आएको छ।

हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल