काठमाडौँ, 01 अगस्त (हि.स.)। नेपाल र भारतबिचको सीमासम्बन्धी प्राविधिक मुद्दाहरूमा छलफल गर्न सर्वेक्षण अधिकारी समिति (एसओसी) को 13औँ बैठक भारतको लखनऊमा अगस्तमा हुनेछ। बैठकमा सीमा कार्य समूह (बीडब्ल्युजी) को सातौँ बैठकमा लिइएको निर्णय कार्यान्वयनका लागि आवश्यक कार्य योजना र बजेट स्वीकृत हुने अपेक्षा गरिएको छ।

सुस्ता र कालापानी बाहेक नेपाल-भारत सीमासँग सम्बन्धित प्राविधिक मामिलाहरू हेर्ने दुई देशबिचको उच्च द्विपक्षीय संयन्त्र बीडब्ल्युजी हो। यसको क्षेत्राधिकारमा सुस्ता र कालापानी विवादहरू समावेश छैनन्। नेपाली प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व नापी विभागका उपमहानिदेशक सुशील डाङ्गोलले गर्नेछन्।

गत वर्ष 30 जुलाईमा भएको बीडब्ल्युजीको सातौँ बैठकमा दुवै देशले नयाँ सीमा स्तम्भ निर्माण, क्षतिग्रस्त स्तम्भहरूको संयुक्त मर्मत र अन्य प्राविधिक कार्यहरू आगामी तीन वर्षभित्र सम्पन्न गर्न सहमति जनाएका थिए।

दशगजा क्षेत्रमा अतिक्रमणको रेकर्ड तयार गरी दुवै देशका नागरिकको सीमापार रहेको सम्पत्तिको विवरण पनि सङ्कलन गर्ने निर्णय पनि बैठकमा भएको छ।

समयसीमा दुई वर्ष पुरा भइसकेको छ र अब बाँकी एक वर्षका लागि नयाँ कार्य योजना तयार गरिनेछ।

सन् 2020 मा नेपालद्वारा नयाँ राजनीतिक नक्सा सार्वजनिक भएपछि नेपाल-भारत सीमा मुद्दा द्विपक्षीय सम्बन्धको प्रमुख एजेन्डा बनेको थियो। तर, प्राविधिक स्तरमा सीमासम्बन्धी काम यसभन्दा अघिदेखि नै चलिरहेको छ।

2014 मा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नेपाल भ्रमणको क्रममा बीडब्ल्युजीको गठनमा सहमति भएको थियो। कामको दायरामा दशगजा क्षेत्रमा अतिक्रमण हटाउन, सीमा स्तम्भहरूको निर्माण, पुनर्स्थापना र मर्मत, सीमापार सम्पत्तिहरूको अभिलेख अद्यावधिक र अन्य प्राविधिक कार्यहरू समावेश छन्।

यी दुई देशले सन् 2015 मा तिन वर्षभित्र यी कामहरू सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखेका थिए। 2017 मा यदि लक्ष्य पूरा भएन भने समयसीमा 2022 सम्म बढाउने निर्णय गरिएको थियो। तर, बजेट अवरोध, कोभिड-19 महामारी, समय-समयमा उत्पन्न हुने सीमा विवाद र प्रतिकूल मौसमका कारण यो लक्ष्य पनि पूरा हुन सकेन। कोभिड महामारी र सन् 2020 को सीमा विवादपछि दुई देशबिचको सम्बन्ध चिसो भएपछि सन् 2019 पछि बीडब्ल्युजीको बैठक हुन सकेन।

नापी विभागका अनुसार, यस बैठकमा ग्लोबल पोजिशनिङ सिस्टम (जीपीएस) बेस स्टेसनको स्तरोन्नतिको प्रगति पनि समीक्षा गरिनेछ।

विभागको तथ्याङ्कअनुसार, नेपाल-भारत सीमामा हाल 8,554 सीमा स्तम्भहरू छन्। यी मध्ये, 1,325 स्तम्भहरू हराइरहेका छन्, जबकि 1,956 स्तम्भहरू आंशिक वा पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त छन्।

--------