न्यूयोर्क, २४ सेप्टेम्बर (हि.स.)। अमेरिकाका विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले इरानसँग सम्झौता हुने हो भने उसले आफ्नो आणविक कार्यक्रम त्याग्नुपर्ने बताएका छन्। उनले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प शान्ति सम्झौता गर्न तयार रहेको तर त्यसका लागि इरानले आणविक हतियार प्राप्त गर्ने आफ्नो चाहना त्याग्नुपर्ने स्पष्ट सर्त रहेको बताए। रुबियोका अनुसार, यस्तो सम्झौता भए इरान फेरि एक महान् र समृद्ध राष्ट्र बन्न सक्नेछ।
रुबियोले २३ सेप्टेम्बरमा न्यूयोर्कस्थित प्यालेस होटलमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा इरानसहित विभिन्न अन्तरराष्ट्रिय विषयमा पत्रकारका प्रश्नको जवाफ दिए। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले पत्रकार सम्मेलनको प्रश्नोत्तर विवरणसँगै त्यसको भिडियो पनि आफ्नो वेबसाइटमा सार्वजनिक गरेको छ।
पत्रकार सम्मेलनमा रुबियोले इरानबारे पहिलो प्रश्नको जवाफ दिँदै भने, “हिजोको वार्ता उक्त प्रक्रियामा संलग्न केही मध्यस्थहरूसँग भएको थियो। म यसलाई कुनै एउटा दिशामा सीमित गर्न चाहन्नँ। तर यसको मूल कुरा एकदम स्पष्ट छ। राष्ट्रपतिले हिजो विश्वसामु आफ्नो सम्बोधनमा पनि जोड दिएअनुसार मुख्य विषय इरानसँग कहिल्यै पनि आणविक हतियार हुनुहुँदैन भन्ने हो। सबै कुरा यही विषयसँग जोडिएको छ।”
उनले होर्मुज जलडमरूमध्य पनि महत्वपूर्ण विषय रहेको बताए। उनका अनुसार, जलडमरूमध्यको दक्षिणी मार्ग खुल्ला रहेको र त्यहाँबाट दैनिक ठूलो परिमाणमा तेल ओसारपसार भइरहेको छ। अमेरिकी सेनाको प्रयासका कारण उक्त मार्ग खुल्ला रहेको तथा अमेरिकी सेनाले पानीजहाजको सुरक्षा गर्नुका साथै बारुदी सुरुङ हटाउने काम पनि गरिरहेको रुबियोले बताए।
रुबियोले भने, “मुख्य विषय भनेको इरानसँग कहिल्यै आणविक हतियार हुनुहुँदैन भन्ने हो। हामी हरेक वार्तामा यही कुरा राख्छौँ। इरानसँग भएका बैठकबारे म केही भन्न चाहन्नँ, किनकि इरानसँग कुनै सम्झौता हुने हो भने त्यो पत्रकार सम्मेलनमा हुने छैन। यसका लागि लामो समय लाग्नेछ र प्रक्रियामा मध्यस्थहरू पनि संलग्न हुनेछन्।”
उनका अनुसार, राष्ट्रपति ट्रम्पले इरान महान् र समृद्ध देश बन्न सक्ने गरी सम्झौता गर्न आफू तयार रहेको बताएका छन्। तर इरान आणविक हतियार प्राप्त गर्ने आफ्नो चाहनामा अडिग रहे त्यसले उसको हित नगर्ने रुबियोले बताए। उनले इरानलाई विश्वमा आतंकवादलाई सबैभन्दा बढी प्रोत्साहन गर्ने देशका रूपमा चित्रण गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पसँग विभिन्न विकल्प रहेको र त्यसमा सैन्य विकल्पसमेत रहेको बताए। यद्यपि उनले त्यसबारे कुनै अनुमान गर्न नचाहेको स्पष्ट गरे।
क्युबाको स्वतन्त्रतासम्बन्धी प्रश्नमा रुबियोले क्युबा स्वतन्त्र हुने बताए। उनले क्युबाली क्रान्ति असफल भएको दाबी गर्दै अब क्युबासँग राजनीतिक तथा आर्थिक स्वतन्त्रतातर्फ परिवर्तन गर्ने अवसर रहेको बताए। उनले भने, 'क्युबाको क्रान्ति असफल भएको छ। अब प्रश्न के हुन्छ भन्ने हो। क्युबासँग परिवर्तन गर्ने अवसर छ। यसमा राजनीतिक र आर्थिक दुवै स्वतन्त्रता समावेश छन्।' रुबियोले यस्तो परिवर्तनको प्रक्रिया सहज नहुने पनि बताए। दशकौँदेखि जारी कुप्रबन्धन, भ्रष्टाचार र अक्षमता केही महिनामै अन्त्य गर्न नसकिने उनको भनाइ थियो।
क्युबामा भेनेजुएलाजस्तो परिस्थिति आउन सक्ने सम्भावनाबारे सोधिएको प्रश्नमा रुबियोले अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षालाई क्युबाबाट कुनै खतरा उत्पन्न भए राष्ट्रपति ट्रम्पसँग त्यसको सामना गर्ने अधिकार र जिम्मेवारी दुवै रहेको बताए। उनले क्युबा र त्यहाँका वर्तमान शासकहरूसँग देशलाई दीर्घकालीन रूपमा सकारात्मक दिशामा परिवर्तन गर्ने अवसर रहेको बताए।
अमेरिकाको मध्यावधि निर्वाचनपछि इरानसँग सम्झौता हुन सक्ने राष्ट्रपति ट्रम्पको भनाइबारे सोधिएको प्रश्नमा रुबियोले इरानी पक्षले अमेरिकी राजनीतिक प्रणालीलाई सही रूपमा नबुझेको बताए। उनले भने, “मलाई लाग्छ इरानीहरूमा नोभेम्बरमा डेमोक्र्याटहरू विजयी हुनेछन् र त्यसपछि राष्ट्रपतिले उनीहरूविरुद्ध कुनै कदम चाल्न सक्ने छैनन् भन्ने भ्रम छ।” रुबियोका अनुसार, राष्ट्रिय सुरक्षा, प्रतिबन्ध लगाउने वा सैन्य शक्ति प्रयोग गर्ने विषयमा अमेरिकी राष्ट्रपतिसँग व्यापक अधिकार हुन्छ। उनले ट्रम्पका लागि इरानको विषय राजनीतिक मुद्दा नभएको बताए।
फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंले संयुक्त राष्ट्रसंघबारे गरेको टिप्पणीसम्बन्धी प्रश्नमा रुबियोले संयुक्त राष्ट्रसंघमा ठूलो क्षमता भए पनि त्यसले आफ्नो भूमिकाअनुसार काम गर्न नसकेको धारणा व्यक्त गरे। उनले संयुक्त राष्ट्रसंघ आफ्नो मूल भूमिकामा फर्किनुपर्ने बताए। थाइल्यान्ड र कम्बोडिया द्वन्द्व, भारत र पाकिस्तानबीचको सम्भावित तनाव, कंगो लोकतान्त्रिक गणतन्त्र र रुवान्डाबीचको स्थिति, सुडान तथा इरानसँग सम्बन्धित होर्मुज जलडमरूमध्यको विषयमा संयुक्त राष्ट्रसंघले प्रभावकारी भूमिका खेल्न सक्ने उनको भनाइ थियो।
पत्रकार सम्मेलनमा रूस रयुक्रेन युद्धबारे पनि प्रश्न उठ्यो। रुबियोले युद्ध अन्त्य होस् भन्ने अमेरिका र अन्य सबैको चाहना रहेको बताए। उनले भने, “रूस र युक्रेनबारे म एउटा कुरा भन्छु, यो युद्ध युद्धभूमिमा अन्त्य हुने छैन। यो संवाद र सम्झौतामार्फत अन्त्य हुनेछ। राष्ट्रपति ट्रम्प पनि यही चाहनुहुन्छ।”
पत्रकार सम्मेलनमा इरान, होर्मुज जलडमरूमध्य, क्युबा, संयुक्त राष्ट्रसंघ तथा रूस र युक्रेन युद्धलगायत विभिन्न अन्तरराष्ट्रिय विषयमा प्रश्न गरिएको थियो।
