खड्गपुर, १० नोभेम्बर (हि.स.)। आईआईटी खड्गपुरको मेडिकल स्कूलअन्तर्गत बालरोग विभागका प्रमुख प्राध्यापक अरुण कुमारेंदु सिंहलाई पश्चिम बङ्गाल सरकारको स्वास्थ्य तथा परिवार कल्याण विभागले दुई वर्षका लागि स्वास्थ्य सल्लाहकार नियुक्त गरेको छ। उनले राज्यमा विशेषगरी मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य सेवाको सुधारका लागि काम गर्नेछन्। उनको नियुक्तिलाई आईआईटी खड्गपुरले संस्थानका लागि गौरवको विषय बताएको छ।

मङ्गलबार साँझ आईआईटी खड्गपुरद्वारा जारी प्रेस विज्ञप्तिअनुसार, प्राध्यापक सिंह नवजात शिशुको उपचार तथा उनीहरूको जीवन बचाउने क्षेत्रमा देशका प्रमुख विशेषज्ञहरूमध्ये एक हुन्। भारतमा विशेष नवजात शिशु उपचार एकाइ (एसएनसीयू) स्थापना तथा विस्तारमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका कारण उनलाई एसएनसीयूका जनकसमेत भनिन्छ।

नवजात शिशुलाई उत्कृष्ट चिकित्सा सुविधा उपलब्ध गराउन उनले गरेका प्रयासले देशको स्वास्थ्य सेवालाई नयाँ दिशा दिएको छ। उनको पुरुलिया नमुना विशेष रूपमा चर्चित रहेको छ। यस नमुनामार्फत कम खर्चमा स्थानीय स्तरमै नवजात शिशुलाई स्तरीय चिकित्सा सुविधा उपलब्ध गराउने प्रयास गरिएको थियो। उनले नवजात शिशु तथा प्रसवकालीन हेरचाह केन्द्र, मानव दुग्ध ब्याङ्क र बालबालिकाका लागि प्रारम्भिक उपचार सुविधाको विकासमा पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका छन्।

प्राध्यापक सिंहको योगदान अस्पतालमा उपचार उपलब्ध गराउने कार्यमा मात्र सीमित रहेको छैन। उनले राष्ट्रिय स्वास्थ्य कार्यक्रमहरूको निर्माणमा समेत महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका छन्। भारत सरकारको स्वास्थ्य तथा परिवार कल्याण मन्त्रालयसँग आबद्ध विशेषज्ञका रूपमा उनले राष्ट्रिय बाल स्वास्थ्य कार्यक्रम (आरबीएसके) को विकासमा योगदान दिएका थिए। यस कार्यक्रमअन्तर्गत बालबालिकामा जन्मजात रोग, पोषणको कमी तथा शारीरिक विकाससम्बन्धी समस्याको समयमै पहिचान र उपचारको व्यवस्था गरिएको छ। मातृ तथा शिशु सुरक्षा कार्डजस्ता योजनामा पनि उनको महत्त्वपूर्ण सहभागिता रहेको छ।

यसअघि प्राध्यापक सिंहले कोलकाताको आईपीजीएमईआर तथा एसएसकेएम अस्पताल र एम्स जोधपुरमा महत्त्वपूर्ण शैक्षिक तथा चिकित्सकीय जिम्मेवारी सम्हालिसकेका छन्। हाल उनी आईआईटी खड्गपुरको मेडिकल स्कूलमा पूर्णकालीन प्राध्यापक तथा बालरोग विभाग प्रमुखका रूपमा कार्यरत छन्।

पश्चिम बङ्गाल सरकारले स्त्री तथा प्रसूति रोग विशेषज्ञ डा. अरूप कुमार माजीलाई पनि स्वास्थ्य सल्लाहकार नियुक्त गरेको छ। यी नियुक्तिमार्फत राज्यमा मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य सेवालाई सुदृढ बनाउन अनुभवी चिकित्सकहरूको विशेषज्ञता उपयोग गरिने बताइएको छ।

आईआईटी खड्गपुरका निर्देशक प्राध्यापक सुमन चक्रवर्तीले प्राध्यापक सिंहलाई बधाई दिँदै नवजात शिशुको स्वास्थ्य क्षेत्रमा उनले गरेका कार्यहरूले विशेषगरी कमजोर तथा आवश्यकतामा रहेका परिवारसम्म स्तरीय चिकित्सा सुविधा पुर्‍याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको बताए। राष्ट्रिय बाल स्वास्थ्य कार्यक्रममा उनको योगदान पनि प्रशंसनीय रहेको उल्लेख गर्दै राज्य सरकारले उनलाई सल्लाहकारको जिम्मेवारी दिनु उनको विशेषज्ञता र अनुभवको सम्मान भएको उनले बताए।

उनले आईआईटी खड्गपुरको मेडिकल स्कुलले चिकित्सा शिक्षालाई आधुनिक प्रविधिसँग जोडेर स्वास्थ्य सेवामा सुधार ल्याउने दिशामा काम गरिरहेको बताए। यसअन्तर्गत इन्जिनियरिङ, कृत्रिम बुद्धिमत्ता तथा जैव चिकित्सा प्रविधिको उपयोग गरी मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य क्षेत्रमा नयाँ सुविधाहरू विकास गरिनेछ। चिकित्सक तथा प्राविधिक विशेषज्ञहरूको सहकार्यमा कम खर्चमा स्तरीय स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने नमुना तयार पार्नु संस्थानको लक्ष्य रहेको उनले बताए। यसका लागि राज्य तथा केन्द्र सरकारसँग मिलेर काम गरिने पनि उनले जानकारी दिए।

हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल