विजयलक्ष्मी

कजान, २४ अक्टोबर (हि.स.)। परम्परागत भारतीय चिकित्सा पद्धति आयुर्वेदलाई रूसमा प्रवर्द्धन गर्ने दिशामा एउटा महत्त्वपूर्ण पहल गरिएको छ। रूसको तातारस्तानमा पहिलो आयुर्वेदिक केन्द्र स्थापना हुन गइरहेको छ। यस केन्द्रको निर्माण कार्य २०२८ सम्म पूरा हुने सम्भावना छ। दोस्रो कजान भारत-रूस व्यापार मञ्चमा रूसको तातारस्तान प्रान्तको जेलेनोडोल्स्क जिल्लामा आयुर्वेदिक केन्द्र स्थापना गर्न आधिकारिक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरिएको छ। यस परियोजनामा भारतीय स्वास्थ्य तथा स्वस्थ जीवनशैलीसम्बन्धी ब्रान्डहरूले पनि सहयोग गर्नेछन्। यसको उद्देश्य यस क्षेत्रमा भारतीय परम्परागत चिकित्सा पद्धतिप्रतिको मागको आकलन गर्नु, आयुर्वेदिक सेवाहरू विस्तार गर्ने सम्भावनाको खोजी गर्नु तथा आयुर्वेदिक चिकित्सा पद्धतिको लाभ जनतासम्म पुर्‍याउनु हो।

तातारस्तान लगानी विकास निकायकी प्रमुख कार्यकारी अधिकारी तालिया मिनुल्लिनाले हिन्दुस्थान समाचारलाई बताइन्, आयुर्वेदको प्रचलन बढिरहेको छ। यसलाई ध्यानमा राख्दै व्यापार मञ्चमा आयुर्वेद केन्द्र खोल्ने सहमति भएको हो। यसमार्फत रूसको यस क्षेत्रमा आयुर्वेदिक उपचार तथा परम्परागत भारतीय चिकित्सा सेवाहरूलाई कत्तिको स्वीकार्यता प्राप्त हुन्छ भन्ने बुझ्ने प्रयास गरिनेछ। उनले यस पहललाई भारत र रूसबीच अस्थायी रोजगारीसम्बन्धी नयाँ द्विपक्षीय संरचनाबाट पनि सहयोग मिल्ने अपेक्षा गरिएको बताइन्। यसले निर्धारित योग्यता र प्रशिक्षण पूरा गरेका भारतीय विशेषज्ञहरू, जस्तै प्रमाणित आयुर्वेद चिकित्सक तथा उपचारकर्मीहरूलाई रूसमा काम गर्ने अवसर प्राप्त गर्न सहज बनाउन सक्छ।

उनले तातारस्तानमा भारतीय विद्यार्थीहरूको उपस्थितिले पनि भारत र रूसबीच चिकित्सा क्षेत्रमा सहयोगका लागि महत्त्वपूर्ण आधार प्रदान गरेको बताइन्। यहाँ एक हजारभन्दा बढी भारतीय विद्यार्थी चिकित्सा शिक्षाको अध्ययन गरिरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा नयाँ आयुर्वेदिक केन्द्र दुवै देशबीच स्वास्थ्य सेवा, चिकित्सा शिक्षा तथा परम्परागत उपचार पद्धतिहरूको आदानप्रदानलाई अगाडि बढाउने दिशामा महत्त्वपूर्ण कदम साबित हुन सक्छ।

रूसको कजान शहरमा भारतीय विद्यार्थीहरूले प्रत्येक वर्ष चिकित्सा क्षेत्रमा भर्ना लिइरहेका छन्। यहाँ शुल्क कम भएकाले हरेक वर्ष सयौँ भारतीय विद्यार्थी अध्ययन गर्न आउने गर्छन्। लखनऊका निवासी तथा हाल रूसी नागरिक बनेका डा. आशुतोष द्विवेदी उत्तर भारतका विद्यार्थीहरूलाई भर्ना गराउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्छन्। प्रोलोङ एजुकेसन कन्सल्टेन्ट्सका निर्देशक द्विवेदीका अनुसार यहाँ हरेक वर्ष १५० देखि १७० जना विद्यार्थी भर्ना हुन्छन्।

उनले बताएअनुसार, कजानमा एमबीबीएस अध्ययनको वार्षिक शुल्क पहिले ४ लाख १६ हजार रुबल (लगभग ४ लाख ९२ हजार भारतीय रुपियाँ) थियो, जुन अहिले बढेर ६ लाख ३७ हजार रुबल (लगभग ७ लाख ५३ हजार भारतीय रुपियाँ) पुगेको छ। यद्यपि, यो शुल्क भारतका निजी मेडिकल कलेजहरूको तुलनामा अझै निकै कम छ। पाँच वर्षमा ४० लाख रुपियाँभन्दा कम खर्चमा यहाँ एमबीबीएसको अध्ययन पूरा गर्न सकिन्छ।

डा. आशीष महिन्द्राका अनुसार, २०१९ मा राष्ट्रिय चिकित्सा आयोग (एनएमसी) ले राष्ट्रिय पात्रता तथा प्रवेश परीक्षा (नीट) मा न्यूनतम योग्यता अङ्कसम्बन्धी नियम बनाएको थियो। यस वर्ष न्यूनतम अङ्क अर्थात् कटअफको सीमा बढी भएकाले भर्ना सङ्ख्या घटेको हो। उनका अनुसार, गत वर्ष विदेशमा भर्नाका लागि सामान्य वर्गका विद्यार्थीहरूको न्यूनतम अङ्क १५० थियो भने यस वर्ष बढेर २५० पुगेको छ। आरक्षित वर्गका विद्यार्थीहरूको हकमा पनि यो सीमा १२० बाट बढेर १७७ पुगेको छ।

यसका अतिरिक्त, यस वर्ष नीट, पुनः नीट परीक्षा र त्यसपछि अर्को परीक्षा भएका कारण भारतमा भर्ना प्रक्रिया ढिलो भयो, जबकि रूसमा भर्ना प्रक्रिया सेप्टेम्बर महिनामै पूरा हुन्छ। त्यसैले यस वर्ष भर्ना हुने विद्यार्थीहरूको सङ्ख्या घटेको हो। महिन्द्राका अनुसार, पूरै रूसमा करिब २० हजार विद्यार्थी चिकित्सा शिक्षाको अध्ययन गरिरहेका छन्।

विद्यार्थीहरू के भन्छन्?

तमिलनाडुको कोयम्बटुर निवासी तथा दोस्रो वर्षमा अध्ययनरत विद्यार्थी चिरञ्जीवीका अनुसार, २०२२ मा युक्रेन युद्ध शुरु भएपछि त्यसपछिको वर्ष यहाँ विद्यार्थी भर्ना बढेको थियो। उनले शुल्क बढेको र छात्रावासमा बस्न प्रतिमहिना ६ हजार रुबल खर्च हुने बताए।

वेल्लोरकी हरिप्रिया अशोकाले आफ्नो विश्वविद्यालय कजान स्टेट मेडिकल युनिभर्सिटीमा उत्तर भारतका विद्यार्थीहरू बढी रहेको र त्यसपछि दक्षिण भारतका विद्यार्थीहरू रहेको बताइन्। शुरुमा यहाँको भाषा र शाकाहारी खानाको व्यवस्था ठूलो चुनौती हुने गरे पनि पढाइ अङ्ग्रेजी भाषामा हुने भएकाले अध्ययनमा समस्या नहुने उनले बताइन्। उनका अनुसार, बिस्तारै रूसी भाषा पनि बुझ्न थालिन्छ।

एमबीबीएसको पहिलो वर्षमा अध्ययनरत हरिद्वारकी तनु चौधरी र गोरखपुरकी फरहीन खानले युक्रेन युद्धको आफ्नो पढाई वा दैनिक जीवनमा खासै प्रभाव नपरेको बताए। कहिलेकाहीँ सतर्कतासम्बन्धी सूचना आउने गरे पनि अहिले त्यहाँका मानिसहरूसँग बस्ने बानी परिसकेको उनीहरूले बताए।

हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल