ताला, मगधी र खितौलीसहित सबै पर्यटकीय क्षेत्र खुल्ला, सफारीका सवारीसाधनमा वर्षाबाट बच्ने आवरण लगाउन निर्देशन

उमरिया, ३० अक्टोबर (हि.स.)। मध्यप्रदेशका प्रमुख वन्यजन्तु पर्यटकीय गन्तव्यहरूमध्ये एक बाँधवगढ बाघ आरक्षमा मौसममा आएको परिवर्तनसँगै वन विभागले निगरानी बढाएको छ। बंगालको खाडीमा सक्रिय चक्रवाती प्रणालीको प्रभावले उमरिया जिल्लामा हल्कादेखि मध्यम असामयिक वर्षा भइरहेको छ। यससँगै प्रतिघण्टा ३० देखि ४० किलोमिटरको गतिमा चलिरहेको हावाले वन क्षेत्रको वातावरण चिसो बनाएको छ। पर्यटकहरूका लागि मौसम सुहाउँदो देखिए पनि वन प्रशासनसामु रूख, वन्यजन्तु, जङ्गलका बाटो तथा सफारी व्यवस्थालाई सुरक्षित राख्ने जिम्मेवारी बढेको छ।

टाइगर रिजर्भ प्रबन्धनले शुक्रबार दिएको जानकारीअनुसार, बंगालको खाडीमा सक्रिय चक्रवात ‘अर्णव’ ले आन्ध्र प्रदेशको तटीय क्षेत्रमा प्रवेश गरेको थियो। यस क्रममा हावाको गति प्रतिघण्टा १२५ देखि १३५ किलोमिटरसम्म पुगेको जानकारी प्राप्त भएको छ। चक्रवातका अवशेषबाट प्रभावित ओसिलो हावा मध्यभारततर्फ अघि बढेकाले उमरिया र बाँधवगढ क्षेत्रमा मौसममा परिवर्तन आएको हो।

भारतीय मौसम विज्ञान विभागले पूर्वी मध्यप्रदेशका लागि यल्लो अलर्ट जारी गरेपछि प्रशासनले परिस्थितिमाथि निरन्तर निगरानी राख्ने व्यवस्था गरेको छ। असामान्य मौसमी अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै जङ्गल, वन्यजन्तु तथा पर्यटकहरूको सुरक्षाका लागि सतर्कता बढाइएको छ। राहतको कुरा के छ भने हाल टाइगर रिजर्भका सबै मुख्य तथा मध्यवर्ती पर्यटकीय क्षेत्र खुल्ला छन् र सफारी सामान्य रूपमा सञ्चालन भइरहेको छ।

जङ्गलको अवस्था सामान्य, वन्यजन्तुको सुरक्षा सर्वोच्च प्राथमिकता

बाँधवगढ टाइगर रिजर्भका क्षेत्र संचालक डा. अनुपम सहायले हालसम्म कुनै पनि वन्यजन्तुको क्षति, रूख ढलेको वा पर्यटकीय मार्ग अवरुद्ध भएको सूचना प्राप्त नभएको बताएका छन्। उनले जङ्गलभित्रको अवस्था सामान्य र नियन्त्रणमा रहेको जानकारी दिए। उनले मौसमी परिस्थितिलाई ध्यानमा राख्दै मैदानी कर्मचारीहरूलाई निरन्तर गस्ती गर्न तथा संवेदनशील क्षेत्रहरूमा विशेष निगरानी राख्न निर्देशन दिइएको बताए।

क्षेत्र संचालकसहित अन्य अधिकारीहरूले विभिन्न क्षेत्रको भ्रमण गरी वर्तमान अवस्थाको समीक्षा गरेका छन्। तल्लो भूभागमा पानी जम्ने सम्भावना, तीव्र हावाका कारण रूखहरू ढल्न सक्ने अवस्था तथा जङ्गलका बाटोमा अवरोध उत्पन्न हुन सक्ने विषयमा विशेष ध्यान दिइएको छ। कुनै पनि असामान्य गतिविधि वा क्षतिको जानकारी तत्काल उच्च अधिकारीहरूलाई गराउन कर्मचारीहरूलाई निर्देशन दिइएको छ।

तीनवटै प्रमुख मुख्य क्षेत्रमा पर्यटकका लागि सफारी जारी

मौसममा परिवर्तन आए पनि बाँधवगढका प्रमुख पर्यटकीय क्षेत्र ताला, मगधी र खितौलीमा सफारी सञ्चालन भइरहेको छ। मुख्य क्षेत्रसँगै मध्यवर्ती क्षेत्रका सबै पर्यटकीय क्षेत्र पनि पर्यटकहरूका लागि खुला राखिएका छन्। हाल कुनै पनि पर्यटकीय प्रवेशद्वार बन्द गर्ने निर्णय नगरिएको प्रशासनले स्पष्ट पारेको छ।

आगामी दिनमा वर्षा हुने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै सफारीका सवारीसाधनमा वर्षाबाट बच्नका लागि आवरण अर्थात् हुड लगाउन निर्देशन दिइएको छ। यसबाट पर्यटकहरू जङ्गल भ्रमणका क्रममा वर्षाबाट सुरक्षित रहन सक्नेछन्। सवारीचालक तथा पर्यटनसँग सम्बन्धित कर्मचारीहरूलाई तीव्र हावा, चिप्लो बाटो र बदलिँदो मौसमी अवस्थाअनुसार सावधानी अपनाउन भनिएको छ।

बाघको भूमि बाँधवगढमा मौसम परिवर्तनको विशेष महत्त्व

विन्ध्य क्षेत्रमा अवस्थित बाँधवगढ टाइगर रिजर्भ समृद्ध जैविक विविधता र बाघको उपस्थितिका कारण देश तथा विदेशमा परिचित छ। यहाँ साल तथा मिश्रित पतझर वन, घाँसे मैदान, पहाड, प्राकृतिक जलस्रोत र वन्यजन्तुका लागि अनुकूल विविध प्राकृतिक बासस्थान रहेका छन्। बाघबाहेक चितुवा, भालु, जङ्गली हात्ती, गौर, सांभर, चित्तल तथा विभिन्न प्रजातिका चराचुरुङ्गीले यस जङ्गलको जैविक समृद्धि दर्शाउँछन्।

बाँधवगढको ऐतिहासिक किल्ला, शेषशैयामा भगवान् विष्णुको विशाल शयन प्रतिमा तथा जङ्गलभित्र रहेका प्राकृतिक र ऐतिहासिक स्थलहरूले पनि यस क्षेत्रलाई विशेष पर्यटकीय पहिचान दिएका छन्। यहाँको ताला क्षेत्र विशेषगरी बाघ अवलोकनका लागि लोकप्रिय छ। देशका विभिन्न भागका साथै विदेशी पर्यटकहरू पनि वन्यजन्तुलाई तिनको प्राकृतिक बासस्थानमा हेर्न यहाँ पुग्ने गर्छन्।

यस्तो अवस्थामा असामयिक वर्षा र तीव्र हावाका क्रममा प्रशासनको सतर्कताको महत्त्व अझ बढेको छ। रूखहरूको अवस्था, प्राकृतिक जलस्रोत, वन्यजन्तुको गतिविधि तथा पर्यटकीय मार्गको निगरानी पर्यावरणीय सुरक्षाका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।

हाल सफारीमा रोक छैन, परिस्थितिअनुसार निर्णय गरिने

बाँधवगढ प्रशासनसामु अहिले दोहोरो चुनौती रहेको छ। एकातिर वन्यजन्तु र प्राकृतिक स्रोतहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु छ भने अर्कोतिर पर्यटकहरूको सुरक्षित जङ्गल भ्रमणको व्यवस्था कायम राख्नुपर्नेछ।

हाल सबै पर्यटकीय क्षेत्र खुल्ला छन् र सफारी सामान्य रूपमा सञ्चालन भइरहेको छ। मौसमको अवस्थामाथि निरन्तर निगरानी राखिएको छ। वर्षा र हावाको तीव्रतामा आउने परिवर्तनअनुसार आगामी निर्णयहरू लिइने प्रशासनले जनाएको छ।

हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी