नयाँ दिल्ली, 04 अक्टोबर (हि.स.)। भगवान महावीर स्मृति समिति र जैन महासभाद्वारा आयोजित महापर्व क्षमापन समारोहमा बोल्दै उपराष्ट्रपति सीपी राधाकृष्णनले भने कि क्षमा प्रतिशोधका सट्टा सुधार, घृणाको सट्टा संवाद र शत्रुताको सट्टा मेलमिलापको बाटो रोज्नुपर्छ। अहिंसा भनेको केवल शारीरिक हिंसाको अनुपस्थिति मात्र होइन तर विचार, वचन र कर्ममा हिंसाबाट टाढ़ा रहनु पनि हो। साँच्चै विकसित भारतलाई नागरिकहरूमा विश्वास, परिवारहरूमा संस्कार, युवाहरूमा चरित्र र समाजमा करुणा आवश्यक छ।

उपराष्ट्रपतिले आइतवार यहाँ विज्ञान भवनमा भगवान महावीर स्मृति समिति र जैन महासभा दिल्लीद्वारा आयोजित महापर्व क्षमापन समारोह २०२६ मा भाग लिए। कार्यक्रममा पञ्जाबका गभर्नर गुलाबचन्द कटारिया, भगवान महावीर स्मृति समितिका अध्यक्ष कन्हैयालाल जैन, जैन महासभा दिल्लीका अध्यक्ष दिनेश दोशी, आचार्य विशुद्ध सागरजी मुनिराज, श्री जैन तरुण समाज भगवान महावीर स्मृति समितिका महासचिव विपिन जैन, मुनिश्री उदित कुमार जी, मुनिश्री तीर्थ निर्वाण विजय जी र उपाध्याय रवीन्द्र मुनि जी लगायतको उपस्थिति थियो।

उपराष्ट्रपतिले भने, क्षमा केवल धार्मिक अनुष्ठान मात्र होइन तर व्यक्तिको हृदयमा परिवर्तनको अवसर हो। जैन परम्पराले क्षमालाई आध्यात्मिक अभ्यासमा रूपान्तरण गरेको गहिरो तरिका आज भारत र सम्पूर्ण मानवताका लागि सान्दर्भिक छ। जैन धर्मले तमिल साहित्य र संस्कृतिमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याएको छ। जैन विद्वान र भिक्षुहरूले शास्त्रीय तमिल साहित्यको विकासमा योगदान पुर्याएका छन्। तमिलनाडुमा प्राचीन जैन मन्दिर र शैक्षिक केन्द्रहरूको उपस्थितिले पनि यो सम्बन्धलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।

जैन दर्शनको विश्वव्यापी सन्देशलाई उल्लेख गर्दै उनले भने कि सबै जीवित प्राणीहरूप्रति मित्रता र कसैप्रति शत्रुता नराख्ने भावना भारतको वसुधैव कुटुम्बकम को सभ्यताको विचारसँग जोड़िएको छ। द्वन्द्व र हिंसाले ग्रस्त संसारमा भगवान महावीरको शिक्षाले शान्ति, संवाद, सहअस्तित्व र करुणाको मार्ग देखाउँछ।

उपराष्ट्रपतिले भने कि भगवान महावीरले मानवतालाई आन्तरिक विजयको मार्ग देखाए। साँचो शक्ति क्रोध, असहिष्णुता र बदलालाई जित्नमा निहित छ। अहिंसालाई केवल शारीरिक हिंसासँग जोड्नु हुँदैन। विचार, वचन र कर्ममा हिंसाबाट मुक्त हुनु पनि अहिंसाको एक भाग हो।

उनले भने कि क्षमा भनेको अन्याय स्वीकार गर्नु वा सत्यमा सम्झौता गर्नु होइन। क्षमा भनेको प्रतिशोधको सट्टा सुधार, घृणाको सट्टा संवाद र शत्रुताको सट्टा मेलमिलापको बाटो रोज्नु हो। पश्चात्तापको भावनाले व्यक्ति र परिवारलाई आफ्ना गल्तीहरू स्वीकार गर्न र विवादहरू समाधान गर्न मद्दत गर्नसक्छ।

/ बिशाल