वाशिङ्टन/तेल अवीव/तेहरान, 08 अप्रेल (हि.स.)। अमेरिका अन्ततः दुई हप्ताको युद्धविराम (सीजफायर) मा सहमत भएको छ। यसमा इजराइलले पनि सहमति जनाएको छ। दुवैले मध्यस्थ राष्ट्रहरूको आग्रहलाई स्वीकार गर्दै अब इरानसँग आमनेसामने वार्ताको तयारी गरिरहेका छन्। 28 फरवरीदेखि शुरु भएको संघर्षका कारण अमेरिका र इजराइलका सहयोगी राष्ट्रहरू समेत प्रभावित भएका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले “ट्रुथ सोशल” मार्फत दुई हप्ताको युद्धविराम घोषणा गरेपछि विश्वभर राहतको अनुभूति भएको छ। अमेरिका र इजराइलले इरानमाथिको हमला रोकेका छन्।

सीएनएन, सीबीएस न्यूज, अल जजीरा लगायतका सञ्चारमाध्यमका अनुसार, अमेरिकी अधिकारीहरूले इरानसँग प्रत्यक्ष वार्ताको तयारी गरिरहेका छन्। अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व सम्भवतः उपराष्ट्रपति जेडी भेन्सले गर्नेछन्। यसको उद्देश्य दीर्घकालीन सम्झौताको खाका तयार गर्नु हो। व्हाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलिन लेविटले प्रत्यक्ष वार्ताबारे छलफल भइरहेको पुष्टि गरेकी छन्। उनले अन्तिम घोषणा राष्ट्रपति वा व्हाइट हाउसले गर्ने स्पष्ट पारेकी छन्।

केही अधिकारीहरूका अनुसार, उक्त बैठक सम्भवतः पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबादमा हुनेछ। ती अधिकारीहरूका अनुसार, ट्रम्पका विशेष दूत स्टीभ विटकफ, ज्वाइँ जेरेड कुशनर र उपराष्ट्रपति जेडी भेन्स सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि भेन्स हाल हंगेरी भ्रमणमा छन्। उता, इरानविरुद्धको सैन्य अभियानमा अमेरिकाको सहयोगी इजराइलका अधिकारीहरू ट्रम्पको यस्तो निर्णयबाट आश्चर्यचकित भएका छन्। तथापि इजराइलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले ट्रम्पको निर्णयलाई समर्थन गरेका छन्। यसले स्पष्ट पार्छ कि इजराइलले अमेरिकी राष्ट्रपतिको पाइला पछ्याउँदै युद्धविरामको पालना गर्नेछ।

यसबीच एक वरिष्ठ अमेरिकी अधिकारीले अमेरिकी सेनाले इरानभित्रका हमलाहरू रोकेको बताएका छन्। इरानले भने, युद्धविराम अवधिमा होर्मुज जलडमरूमध्यबाट आवतजावत गर्ने जहाजहरूको निगरानी गर्नेछ। इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्ले एक वक्तव्य जारी गर्दै आफ्नो 10 बुँदे योजना स्वीकार गरिएको जनाएको छ। उक्त योजनामा “इरानका सशस्त्र बलहरूको समन्वयमा होर्मुज जलडमरूमध्यबाट जहाजहरूको नियन्त्रित आवागमन” जस्ता आधारभूत विषयहरूमा जोड दिइएको छ। यसबाट इरानलाई “विशेष आर्थिक तथा भूराजनीतिक हैसियत” प्राप्त हुने बताइएको छ।

इरानका विदेशमन्त्री सैयद अब्बास अरागाचीले भने, यी दुई हप्तामा होर्मुज जलडमरूमध्यबाट सुरक्षित आवागमन इरानका सशस्त्र बलहरूसँगको समन्वय र प्राविधिक सीमाहरूलाई ध्यानमा राखेर मात्र सम्भव हुनेछ। उनले यस युद्धविराममा पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफ र त्यहाँका सेनाप्रमुख आसिम मुनीरको भूमिकाको प्रशंसा गरेका छन्।

यसअघि आज बिहान करिब तीन बजे खाडी क्षेत्रका धेरै देशहरूले पछिल्लो एक घण्टादेखि मिसाइल र ड्रोन आक्रमण रोक्ने प्रयास गरिरहेको बताएका थिए। उल्लेखनीय कुरा के छ भने यो अल्पकालीन युद्धविराम ट्रम्पले तोकेको आक्रमणको समयसीमा समाप्त हुनुभन्दा केही घण्टा अगाडि नै लागू भएको हो। ट्रम्पले चेताउनी दिएका थिए कि यदि इरानले होर्मुज मार्ग नखोलेमा उसलाई रातारात ध्वस्त पारिनेछ।

ट्रम्पको उक्त धम्कीले विश्वभर हलचल मच्चाएको थियो। संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एण्टोनियो गुटेरेसले एक्समा भने, “कुनै पनि सैन्य उद्देश्यले कुनै समाजको पूर्वाधार पूर्ण रूपमा नष्ट गर्नु वा सर्वसाधारणलाई जानाजानी पीडा दिनु उचित ठहर्याउन सक्दैन।” पोप लियोले पनि यस्ता धम्कीहरू अस्वीकार्य भएको बताएका छन्। यसैबीच, इजरायली अधिकारीहरूले इरानमाथिको हमला रोकिएको पुष्टि गरेका छन्।

---------------

हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल