नयाँ दिल्ली, 02 मई (हि.स.)। केन्द्र सरकारले आज 'सेल ब्रडकास्ट अलर्ट सिस्टम' को परीक्षण गर्योड, जसको उद्देश्य आपदा एवं आपतकालीन परिस्थितिहरूमा नागरिकहरूलाई द्रूत जानकारी प्रदान गर्नु हो। यसले सबै मोबाइल फोन स्क्रिनहरूमा सन्देश बक्समा एकैसाथ आपतकालीन सन्देश प्रदर्शन गर्दछ र ध्यान आकर्षित गर्न विशिष्ट बिपिङ ध्वनिको साथ कम्पन गर्दछ।

सञ्चार मन्त्री ज्योतिरादित्य सिन्धियाले एक कार्यक्रममा रिमोट मार्फत राष्ट्रव्यापी परीक्षण सफलतापूर्वक पूरा गरे।

परीक्षण अन्तर्गत देशभिरका मोबाइल फोनहरूले बिहान लगभग 11.45 बजी एकैसाथ बिपिङ ध्वनिको साथ आपतकालीन अलर्ट सन्देश प्राप्त गरे। सन्देशले स्पष्ट पारेको छ कि यो एक परीक्षण हो र जनताले कुनै पनि कारबाही गर्नुपर्दैन। यो अत्याधुनिक प्रणाली राष्ट्रिय आपदा प्रबंधन प्राधिकरण (एनडीएमए) सँगको सहकार्यमा सञ्चार मन्त्रालयको दूरसञ्चार विभागले विकसित गरेको हो, जसले आपदाको समय नागरिकहरूलाई महत्त्वपूर्ण जानकारीको समयमै प्रसार सुनिश्चित गर्दछ।

एनडीएमएले दूरसञ्चार विभागको प्रमुख अनुसन्धान एवं विकास केन्द्र, सेन्टर फर डेभलपमेन्ट अफ टेलिमेटिक्स (सी-डट) द्वारा विकसित एकीकृत सतर्कता प्रणाली, सचेत सफलतापूर्वक शुरु गरेको छ। यो प्रणाली अन्तरराष्ट्रिय दूरसञ्चार संघद्वारा सिफारिस गरिएको साझा सतर्कता प्रोटोकल (सीएपी) मा आधारित छ। यो हाल देशका सबै 36 राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशहरूमा सञ्चालनमा छ, जसले भौगोलिक रूपमा लक्षित क्षेत्रहरूमा मोबाइल प्रयोगकर्ताहरूलाई एसएमएस मार्फत आपदा र आपतकालीन सतर्कताहरू प्रदान गर्दछ।

सरकारी तथ्याङ्क अनुसार, प्राकृतिक प्रकोप, मौसम चेतावनी र चक्रवात घटनाहरूको समयमा यस प्रणाली मार्फत हालसम्म 19 भन्दा बढ़ी भारतीय भाषाहरूमा 134 अरबभन्दा बढ़ी एसएमएस अलर्टहरू प्रसारित गरिएको छ।

आपदा चेतावनी प्रणालीलाई अझ् बलियो बनाउन, एसएमएस बाहेक सेल ब्रोडकास्ट (सीबी) तकनीक अब सामेल गरिएको छ। यो तकनीकले तोकिएको भौगोलिक क्षेत्रभित्रका सबै मोबाइल उपकरणहरूमा एकैसाथ अलर्टहरू प्रसारण गर्न अनुमति दिन्छ, जसले वास्तविक-समय जानकारी वितरणलाई सक्षम बनाउँछ।

यो प्रणाली विशेष गरी सुनामी, भूकम्प, चट्याङ, ग्यास चुहावट र अन्य रासायनिक खतराहरू जस्ता समय-संवेदनशील परिस्थितिहरूमा साथै युद्ध वा सैन्य आक्रमणहरूमा उपयोगी हुनेछ। सेल प्रसारणमा आधारित यो स्वदेशी सार्वजनिक आपतकालीन चेतावनी प्रणाली विकास र कार्यान्वयन गर्ने जिम्मेवारी सी-डटलाई दिइएको छ।

पहिलो अभ्यास अन्तर्गत दिल्ली-एनसीआर सहित सबै राज्यहरूका राजधानीहरूमा मोबाइल प्रयोगकर्ताहरूलाई अंग्रेजी, हिन्दी र क्षेत्रीय भाषाहरूमा परीक्षण सन्देश पठाइयो। सन्देशमा भनिएको छ, “भारतले स्वदेशी प्रविधि प्रयोग गरेर आफ्ना नागरिकहरूको लागि द्रुत आपदा चेतावनी सेवाको लागि सेल प्रसारण शुरू गर्योन। सचेत नागरिक, सुरक्षित राष्ट्र। यो सन्देश प्राप्त भएपछि कुनै कारबाही आवश्यक पर्दैन। यो एक परीक्षण सन्देश हो।”

परीक्षणको क्रममा मेट्रोहरू, बसहरू र अन्य सार्वजनिक स्थानहरूमा एकैसाथ अलर्टले केही समयको लागि जनतामा भ्रम र आतंक सिर्जना गर्योर तर सन्देश पढ़ेपछि उनीहरूले राहतको सास लिए र स्थिति सामान्यमा फर्कियो।

सरकारले यसलाई ‘सतर्क नागरिक, सुरक्षित राष्ट्र’ को दिशामा एक महत्त्वपूर्ण कदम बताउँदै नागरिकहरूलाई यस्ता परीक्षण सन्देशहरूबाट नआत्तिने अपील गरेको छ किनकि तिनीहरूको उद्देश्य आपदाको समयमा द्रुत सूचना प्रणालीको परीक्षण र बलियो बनाउनु मात्र हो।

हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी