नयाँ दिल्ली, 31 अगस्त (हि.स.)। अश्लील सामग्रीको आड़मा फेसबुक र इन्स्टाग्राममा प्रसारित केही खतरनाक एन्ड्रोइड एपहरूले मोबाइल फोनको नियन्त्रण हासिल गरी वित्तीय ठगी गर्न सक्छन्। भारतीय साइबर अपराध समन्वय केन्द्र (आइ4सी) को राष्ट्रिय साइबर अपराध खतरा विश्लेषण एकाइ (एनसीटिएयू) ले मानिसहरूलाई त्यस्ता एप र विज्ञापनहरूबाट सावधान रहन सल्लाह दिएको छ।

एनसीटीएयू अनुसार, 'नाइट प्ले', 'रिलुप', 'किस', 'विमो', 'रिवो', 'नेक्सो' र 'विक्स' जस्ता नाम भएका यस्ता एपहरू फेसबुक र इन्स्टाग्राम विज्ञापन मार्फत फैलाइरहेका छन्। विज्ञापनहरूमा क्लिक गरेपछि प्रयोगकर्ताहरूलाई अश्लील सामग्री भएका वेबसाइटहरूमा निर्देशित गरिन्छ, जहाँ उनीहरूलाई एपको एपीके फाइल डाउनलोड गर्न प्रेरित गरिन्छ।

सल्लाहकार अनुसार, एक पटक एप स्थापना भएपछि यसले थप एपहरू स्थापना गर्न अनुमति माग्नसक्छ। यस बाहेक पहुँच अनुमतिहरूको दुरुपयोग गरेर यसले प्रयोगकर्ताको मोबाइल फोनको नियन्त्रण प्राप्त गर्नसक्छ र ब्याकग्राउण्डमा चलाउन जारी राख्नसक्छ। केही एपहरूले फोनमा वीपीएन पनि स्थापना गर्न सक्छन्, जसले इन्टरनेट ट्राफिकलाई आक्रमणकारीहरूद्वारा नियन्त्रित सर्भरहरू मार्फत जान अनुमति दिन्छ र प्रयोगकर्ताको डेटालाई जोखिममा पार्छ।

एनसीटीएयूले मानिसहरूलाई गुगल प्ले स्टोर वा अन्य विश्वसनीय एप स्टोरहरूबाट मात्र एपहरू डाउनलोड गर्न र विज्ञापन, वेबसाइट वा संदिग्ध लिङ्कहरूबाट एपीके फाइलहरू डाउनलोड नगर्न सल्लाह दिएको छ। यो पनि सल्लाह दिइन्छ कि अज्ञात एपहरूमा पहुँच अनुमति नदिनुहोस्, फोनमा अज्ञात एपहरू समीक्षा गर्नुहोस् र हटाउनुहोस्, गुगल प्ले प्रोटेक्ट सक्रिय राख्नुहोस् र एन्ड्रोइड उपकरण अद्यावधिक राख्नुहोस्। साथै ब्याङ्क खाता र युपीआई लेनदेनको नियमित जाँच गर्न पनि भनिएको छ।

यदि यस्तो संदिग्ध एप फोनमा स्थापना गरिएको छ भने, संदिग्ध एपलाई हटाउनका लागि सेफ मोडमा फोन पुनः शुरु गरेर सेटिंग्सको एप्स सेक्सनबाट स्थापना रद्द गर्न सकिन्छ। एक्सेसिबिलिटी एक्सेस बन्द गर्ने र उपकरण प्रशासक अनुमतिहरू हटाउने प्रक्रिया पनि आवश्यक भएमा पछ्याउन सकिन्छ। यदि एप पुनः स्थापना गर्न वा हटाउन सकिँदैन भने, महत्त्वपूर्ण डेटाको ब्याकअप लिएर फोन फ्याक्ट्री रिसेट गर्न सल्लाह दिइन्छ।

साइबर धोखाधड़ी वा कुनै संदिग्ध एप सम्बन्धित घटनाको अवस्थामा तुरुन्तै 1930 हेल्पलाइन वा साइबरक्राइम. gov. in मा उजुरी दर्ता गर्न सल्लाह दिइन्छ।

हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी