नयाँ दिल्ली, 04 जनवरी (हि.स.)। केन्द्रिय मत्स्य, पशुपालन एवं डेयरी तथा पंचायती राज मन्त्री राजीव रंजन सिंहले 05 जनवरीमा तेलंगानामा देशको पहिलो व्यावसायिक-स्तरीय उष्णकटिबंधीय आरएएस आधारित स्मार्ट ग्रीन एक्वाकल्चर फार्म एण्ड रिसर्च इन्स्टीट्यूट र अत्याधुनिक रेनबो ट्राउट फार्मको उद्घाटन गर्नेछन्।
यो फार्म देशको पहिलो व्यावसायिक मोडेल हो जसले हैदराबादको जलवायुमा वर्षैभरि रेनबो ट्राउट सफलतापूर्वक उत्पादन गर्दछ, जसले प्रजातिको प्रजननमा बाधाको रूपमा जलवायुको धारणालाई तकनीक-आधारित समाधानले प्रतिस्थापन गर्दछ।
केन्द्रिय मत्स्य, पशुपालन, दुग्ध व्यवसाय र पंचायती राज मन्त्रालय अनुसार, 05 जनवरीमा हैदराबादमा हुने सामान्य निकाय बैठकपछि उद्घाटन हुनेछ। रंगा रेड्डी जिल्लाको कन्दुकुर मण्डलमा अवस्थित यो परियोजना स्मार्ट ग्रीन एक्वाकल्चर लिमिटेडले भारतको पहिलो व्यावसायिक स्तरको उष्णकटिबंधीय आरएएस आधारित रेनबो ट्राउट एक्वाकल्चर फार्म र अनुसन्धान संस्थानको रूपमा विकास गरेको छ। केन्द्रले युवाहरूलाई उन्नत एक्वाकल्चर, स्वचालन, जैविक सुरक्षा र नियन्त्रित जैविक प्रणालीहरूमा व्यावहारिक तालिम पनि प्रदान गर्नेछ।
केन्द्र सरकारले 2015 देखि विभिन्न योजनाहरू अन्तर्गत माछापालन र एक्वाकल्चर क्षेत्रमा ₹38,572 करोड़को संचयी लगानी स्वीकृत गरेको छ वा घोषणा गरेको छ। उत्तराखण्ड, हिमाचल प्रदेश, जम्मू र कश्मीर, अरुणाचल प्रदेश र सिक्किम जस्ता हिमाली र पहाड़ी राज्यहरूमा चिसो पानीको एक्वाकल्चर गतिविधिहरू द्रूत रूपमा उच्च-सम्भावित उप-क्षेत्रको रूपमा उदाइरहेका छन्।
मत्स्य पालन विभागले हिउँले भरिएको पानीको स्रोत प्रयोग गरेर रेनबो ट्राउट ह्याचरी नेटवर्क विस्तार गरेको छ र वार्षिक 14 लाख ट्राउट बीउ उत्पादन हासिल गरेको छ। सीमावर्ती गाउँहरूमा ट्राउट आपूर्ति सुनिश्चित गर्न उत्तराखण्डले जीविका ग्राम योजना अन्तर्गत इन्डो-तिब्बती सीमा प्रहरी (आईटीबीपी) सँग समझौता ज्ञापनमा पनि हस्ताक्षर गरेको छ।
यसका साथै, केन्द्र सरकारले जम्मू र कश्मीर, लद्दाख, उत्तराखण्ड र हिमाचल प्रदेशमा चिसो पानीको एक्वाकल्चर क्लस्टरहरूको विकासलाई अधिसूचित गरेको छ। सरकारले आरएएस, प्रजाति विविधीकरण, क्षमता निर्माण र पूर्वाधार विस्तार मार्फत यस क्षेत्रलाई प्रविधि-संचालित र बजार-उन्मुख पारिस्थितिक प्रणालीमा रूपान्तरण गर्नमा ध्यान केन्द्रित गरिरहेको छ।
हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी
05 Jan 2026
