नयाँ दिल्ली, ०3 अक्टोबर (हि.स.)। दिल्ली विश्वविद्यालय (डीयू)-को दिगो शिक्षा एवं विस्तार विभागका विभागाध्यक्ष प्रोफेसर कुमार आशुतोषले जर्मनीको टीयू डर्टमुन्ड विश्वविद्यालयमा आयोजित अन्तर्राष्ट्रिय यूनेस्को चेयर सम्मेलन- 2026 मा भारतको प्रतिनिधित्व गरे। सम्मेलनको लागि भारतबाट आमन्त्रित उनी एक मात्र वक्ता थिए। उनले शिक्षा, कौशल विकास एवं दिगो विकास लक्ष्यहरूमाथि केन्द्रित यस अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा भारतीय शैक्षिक दृष्टिकोण र शोधलाई प्रस्तुत गरे।
सम्मेलनको विषय उच्च शिक्षा एवं प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा तथा तालिममा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगः दिगो विकास लक्ष्यहरूको सिद्धान्त र अभ्यासबीच सेतु निर्माण रहेको थियो। यसमा विभिन्न देशका शिक्षाविद्, अनुसन्धानकर्ता, नीति निर्माता औ विशेषज्ञहरूले भाग लिएका थिए। चर्चाको मुख्य केन्द्रबिन्दु उच्च शिक्षा र व्यावसायिक प्रशिक्षणको माध्यमबाट दिगो विकास लक्ष्यहरूलाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्ने सम्भावनाहरू थियो।
प्रोफेसर आशुतोषले सम्मेलनमा आफ्नो शोध पत्र पर्यटन क्षेत्रका कर्मचारीहरूमा डिजीटल कौशलको अभावलाई पूर्ण गर्नुः युरोपेली सङ्घ एवं भारतबाट प्राप्त प्रमाण प्रस्तुत गरे। युरोपेली सङ्घ र भारतको तुलनात्मक अध्ययनमाथि आधारित अनुसन्धानमा उनले पर्यटन क्षेत्रमा डिजिटल कौशलको बढ्दो आवश्यकतालाई रेखाङ्कित गरे। उनले भने, प्राविधिक परिवर्तनको युगमा कुशल मानव संसाधन पर्यटन क्षेत्रको प्रतिस्पर्धात्मकता एवं भविष्यका चुनौतिहरूको सामना गर्नको लागि महत्वपूर्ण हुनेछ।
सम्मेलनमा प्रोफेसर आशुतोषले विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय विश्वविद्यालय र संस्थाहरूका प्रतिनिधिहरूसँग पनि कुराकानी गरे। अन्तरक्रियामा उच्च शिक्षा, कौशल विकास, दिगो पर्यटन, संयुक्त अनुसन्धान, शिक्षक-विद्यार्थी आदान-प्रदान एवं शैक्षिक साझेदारीका सम्भावनाहरूबारे छलफल भएको थियो।
जर्मनीमा प्रवासको क्रममा उनले औद्योगिक अध्ययन भ्रमण अन्तर्गत एक व्यावसायिक प्रशिक्षण संस्थानको पनि भ्रमण गरे। यहाँ उनले जर्मनीको व्यावसायिक शिक्षा प्रणालीको बारेमा नजिकबाट बुझे जसमा कक्षामा दिइने शिक्षासँगसँगै व्यवहारिक प्रशिक्षण अनि उद्योग आवश्यकताहरूमाथि विशेष जोड दिइन्छ। संस्थानमा विद्यार्थीहरूलाई अटोमोबाइल प्रविधि, दन्त चिकित्सा, विद्युतीय प्रणाली र हीटिङ्ग तकनिक जस्ता क्षेत्रमा प्रशिक्षण दिइन्छ।
प्रो. आशुतोष अनुसार 'गरेर सिक्ने' यस विधिले ज्ञान, कौशल र रोजगारीबीच राम्रो तालमेल स्थापना गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। जर्मन व्यावसायिक शिक्षा मोडलको यो अनुभव भारतमा अनुभव-आधारित एवं उद्योग-केन्द्रित शिक्षालाई प्रवर्द्धन गर्न उपयोगी हुन सक्छ।
दिल्ली विश्वविद्यालयको निरन्तर शिक्षा तथा विस्तार विभागका प्राध्यापक, कर्मचारी तथा विद्यार्थीहरूले प्रोफेसर आशुतोषको अन्तर्राष्ट्रिय सहभागितामा खुसी व्यक्त गरे। विभाग अनुसार यो सहभागिताले विश्वव्यापी शैक्षिक सहकार्य, अनुसन्धान र दिगो विकासमा विभागको बढ्दो संलग्नतालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।
--------
हिन्दुस्थान समाचार / उष्णता छेत्री शर्मा
03 Oct 2026
