भोपाल, 0३ अक्टोबर (हि.स.)। केन्द्रिय गृहमन्त्री तथा सहकारिता मन्त्री अमित शाहले शनिवार भोपालबाट मध्य प्रदेशको कानून-व्यवस्था तथा सामाजिक नीतिलाई लिएर दुई ठूला सन्देश दिएका छन्। उनले ३१ दिसम्बर २०२९ पछि मध्य प्रदेशमा लागुऔषधका लागि कुनै स्थान नहुने र राज्यलाई लागुऔषधमुक्त बनाउन विस्तृत योजनामा काम भइरहेको बताए। साथै, नयाँ आपराधिक कानूनलाई न्यायकेन्द्रित बताउँदै उनले यसको मूलमन्त्र ‘न्याय हो, दण्ड होइन’ रहेको बताए। नयाँ व्यवस्था अन्तर्गत प्रथम सूचना प्रतिवेदन (एफआईआर) दर्तादेखि सर्वोच्च अदालतसम्म न्याय दिलाउने लक्ष्य तीन वर्षको रहेको उनले बताए।

भोपालको भेल दशहरा मैदानमा गोपालक सम्मेलन तथा पुलिस प्रदर्शनीको उद्घाटनका क्रममा शाहले आफू मध्य प्रदेशका आमाहरूलाई ३१ दिसम्बर २०२९ पछि राज्यमा उनका छोरा-छोरीका लागि लागुऔषधको कुनै स्थान नहुने विश्वास दिलाउन आएको बताए। उनले यस लक्ष्यका लागि विस्तृत योजना तयार भइरहेको बताए। उनी लागुऔषध विरुद्धको कारबाहीलाई निरन्तर आन्तरिक सुरक्षासँग जोड्दै आएका छन्। अगस्त २०२६ मा पनि उनले राज्यहरूलाई लागुऔषध विरुद्धको अभियान तीव्र पार्न तथा सुरक्षित र लागुऔषधमुक्त भारतको लक्ष्यमा जोड दिन आग्रह गरेका थिए।

‘न्याय हो, दण्ड होइन’ ले बदल्नेछ आपराधिक न्याय व्यवस्था

केन्द्रिय गृहमन्त्री शाहले अंग्रेजहरूको समयमा बनाइएका आपराधिक कानूनको उद्देश्य तत्कालीन शासन र प्रशासनको सुरक्षा गर्नु रहेको बताए। उनी अनुसार नयाँ कानूनको केन्द्रमा भारतीय नागरिकको सम्मान, सम्पत्ति तथा शरीरको सुरक्षा रहेको छ। उनले नयाँ व्यवस्थामा न्याय प्रक्रियालाई समयबद्ध बनाउने कुरामा जोड दिइएको बताए। केन्द्र सरकारले पनि नयाँ आपराधिक कानूनबारे स्पष्ट गर्दै ढिलाइको सट्टा शीघ्र न्याय, पीड़ितहरूको अधिकारको सुरक्षा तथा प्रविधिको प्रयोगलाई प्राथमिकता दिइएको जनाएको छ।

उनले भारतीय न्याय संहिता, भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता तथा भारतीय साक्ष्य अधिनियम १ जुलाई २०२४ देखि लागू भएको बताए। सरकार अनुसार, यी कानून पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन भएपछि आपराधिक न्याय व्यवस्थामा पुलिस, अभियोजन तथा न्यायपालिकाका विभिन्न प्रक्रियालाई समयसीमासँग जोड़िएको छ।

३५ हजार गोपालकबीच ‘श्वेत क्रान्ति’को सन्देश

शाहले ११ जिल्लाबाट आएका लगभग ३५ हजार गोपालकको सम्मेलनलाई पनि सम्बोधन गरे। यस क्रममा गौशालाहरूका लागि लगभग १०१ करोड़ रुपियाँ उपलब्ध गराउने घोषणा गरियो। राज्यस्तरीय गोपालक सम्मेलनमा एकैपटक उज्जैनमा २५५ करोड़ रुपियाँको लागतमा दैनिक तीन लाख लिटर क्षमताको दुग्ध प्रशोधन कारखानाको भूमिपूजन, भोपालमा दुग्धजन्य उत्पादन कारखाना तथा अत्याधुनिक प्रयोगशालाको उद्घाटन र शिवपुरीमा मिनी डेयरी कारखाना सुदृढ़ीकरण कार्यको उद्घाटन गरियो।

उनले एकैपटक भोपाल तथा इन्दौर दुग्ध संघका सदस्यलाई बोनस, गौशालाहरूलाई १०१ करोड़ रुपियाँ सहायता तथा दुग्ध सहकारी समितिका सदस्यलाई १५.१० करोड़ रुपियाँ लाभांश वितरण गरे। उनले मध्य प्रदेशमा दुग्ध उत्पादन बढ़ाउने दिशामा सहकारिताले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नसक्ने बताए। सम्मेलनमा लखपति गोपालक दिदीहरूलाई सम्मान गरियो तथा डा. भीमराव आंबेडकर कामधेनु योजनाका लाभग्राहीलाई स्वीकृति पत्र प्रदान गरियो।

शाहले मध्य प्रदेशमा पशुधनको उत्पादकत्व बढ़ाउन नस्ल सुधारमा पनि जोड दिए। उनले भोपालमा लगभग १२ करोड़ रुपियाँको लागतमा केन्द्रिय प्रयोगशाला निर्माण तथा शिवपुरीमा मिनी डेयरी कारखानाको योजनाबारे उल्लेख गरे। उनी अनुसार, लिंग-पृथकीकृत वीर्य प्रविधि मार्फत मादा बाछीको संख्या बढ़ाउने तथा दुग्ध उत्पादनलाई थप विस्तार गर्ने दिशामा काम गरिनेछ।

कांग्रेसमाथि पनि निशाना

शाहले आफ्नो सम्बोधनमा कांग्रेसलाई लक्षित गर्दै केन्द्र सरकारका उपलब्धिहरूको तथ्यांक प्रस्तुत गरे। उनले पछिल्लो दशकमा देशमा दुग्ध उत्पादन बढ़ाउने काम भएको बताए। उनी अनुसार, प्रतिव्यक्ति दूध उपलब्धता पनि साल २०१४–१५ मा ३०७ ग्रामबाट बढ़ेर ४८५ ग्राम पुगेको छ। उनले देशका प्रमुख दुग्ध उत्पादक राज्यमा उत्तर प्रदेश, राजस्थान, मध्य प्रदेश, गुजरात तथा महाराष्ट्र रहेको बताए।

भोपालमा शाहको कार्यक्रमले एकैपटक तीन प्रमुख विषयलाई अगाड़ी ल्यायो—साल २०२९ सम्म मध्य प्रदेशलाई लागुऔषधमुक्त बनाउने लक्ष्य, नयाँ आपराधिक कानुनमार्फत समयबद्ध न्यायको दिशा तथा दैनिक ५० लाख लिटर दुग्ध संकलन पुर्याउने राज्यको योजना।

दैनिक ५० लाख लिटर दूध संकलनको लक्ष्य

यस अवसरमा मुख्यमन्त्री डा. मोहन यादवले मध्य प्रदेशमा ‘श्वेत क्रान्ति–२’को शुरूआत भइरहेको बताए। राज्यमा हालको दूध संकलन बढ़ाएर दैनिक ५० लाख लिटरसम्म पुर्याउने लक्ष्य राखिएको उनले बताए। सहकारी समिति मार्फत डेयरी मूल्य शृंखलालाई सुदृढ़ गरिने उनले बताए। राज्य सरकार अनुसार, मध्य प्रदेशमा लगभग ८० लाख पशुपालक परिवार छन् र पशुपालनलाई किसानको आम्दानी बढ़ाउने प्रमुख माध्यममध्ये एक बनाइँदैछ।

प्रत्येक ब्लकमा उत्कृष्ट पशुपालकबीच प्रतियोगिता

मुख्यमन्त्रीले प्रदेशका सबै ३१३ ब्लकमा चयन गरिएका ‘वृन्दावन गाउँ’ मा उन्नत पशुपालकबीच पशु प्रतियोगिता आयोजना गरिने घोषणा गरे। प्रथम पुरस्कारका रूपमा एक लाख रुपियाँ, दोस्रो पुरस्कार ५० हजार रुपियाँ र तेस्रो पुरस्कार २५ हजार रुपियाँ प्रदान गरिनेछ। पशुको उपचारका लागि चल्ती अस्पतालको व्यवस्था तथा गौशालामा अशक्त गाईको संरक्षणका योजनाबारे पनि उल्लेख गरियो। गोमाताका लागि अनुदान बढ़ाउने कुरा पनि मुख्यमन्त्रीले बताए।

दुई घण्टाको बैठकमा आन्तरिक सुरक्षामाथि छलफल

भोपाल भ्रमणका क्रममा शाहले केन्द्र तथा मध्य प्रदेशका वरिष्ठ पुलिस एवं प्रशासनिक अधिकारीसँग लगभग दुई घण्टा बैठक पनि गर्नेछन्। बैठकमा राज्यको कानून-व्यवस्था तथा आन्तरिक सुरक्षासँग सम्बन्धित विषयमा छलफल हुने प्रस्ताव छ। यस बाहेक उनले भौंरीमा भारतीय विज्ञान शिक्षा तथा अनुसन्धान संस्थानको अत्रि परिसरको शिलान्यास तथा स्वामी विवेकानन्दको प्रतिमाको अनावरण पनि गर्नेछन्।

/ बिशाल