मोदीद्वारा पूर्वी एशिया शिखर सम्मेलनमा समुद्री सुरक्षा, साइबर अपराध र सांस्कृतिक सम्पदा सम्बन्धी चार नयाँ पहलको प्रस्ताव
प्रधानमंत्री नरेन्द्र मोदी मंगलवार को मनीला में 21वें पूर्वी एशिया शिखर सम्मेलन में अन्य नेताओं के साथ


नयाँ दिल्ली, १७ नोभेम्बर (हि.स.)। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले वर्तमान समयमा विश्वलाई सबैभन्दा बढ़ी शान्ति, स्थिरता र पूर्वानुमेयताको आवश्यकता रहेको बताएका छन्। उनले विश्वव्यापी चुनौतीहरूको समाधान संवाद, पारस्परिक सम्मान र सहकार्यबाट मात्र सम्भव हुने बताए। समुद्री सुरक्षा, साइबर अपराध नियन्त्रण, साझा समुद्री सम्पदा तथा शैक्षिक सहकार्यलाई प्रोत्साहन गर्न उनले पूर्वी एशिया शिखर सम्मेलन (ईएएस) को मञ्चमा चार वटा नयाँ पहलको प्रस्ताव राखे।

फिलिपिन्सको राजधानी मनिलामा आयोजित २१औँ पूर्वी एशिया शिखर सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै मोदीले भारत स्वतन्त्र, खुला, समावेशी र नियममा आधारित हिन्द-प्रशान्त क्षेत्रका लागि प्रतिबद्ध रहेको बताए। उनले पूर्वी एशिया शिखर सम्मेलनले विश्वव्यापी स्तरमा शान्ति, स्थिरता र पूर्वानुमेयता कायम गर्न योगदान दिनुपर्ने बताए।

प्रधानमन्त्रीले कोभिड महामारीपछि विश्वले लगातार एकपछि अर्को सङ्कटको सामना गरिरहेको बताए। विभिन्न द्वन्द्वका कारण खाद्य, इन्धन र मलको सुरक्षामाथि दबाब बढ़िरहेको छ। अन्तरराष्ट्रिय जलमार्गमा व्यापारिक जहाज तथा नाविकहरूलाई समेत निशाना बनाइँदैछ। उनले समुद्री व्यापारिक जहाज र नाविकहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिए।

उनले युक्रेन र पश्चिम एशियामा जारी द्वन्द्वहरूको शान्तिपूर्ण समाधानका लागि भइरहेका सबै प्रयासलाई भारतले समर्थन गर्ने बताए। प्रधानमन्त्रीले शान्तिप्रिय समाजका लागि आतङ्कवादबाट उत्पन्न खतराहरूको पनि उल्लेख गरे।

मोदीले समुद्री सुरक्षाका लागि ‘नाविक सुरक्षा पहल’ शुरु गर्ने प्रस्ताव राखे। यस अन्तर्गत संयुक्त तालिम तथा आपत्कालीन प्रतिकार्यका क्षेत्रमा सहकार्य बढ़िइनेछ। उनले समुद्र साझा समृद्धिको जीवनरेखा भएको उल्लेख गर्दै नौवहनको स्वतन्त्रता र समुद्री मार्गहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु सबै देशको जिम्मेवारी रहेको बताए।

साइबर अपराध नियन्त्रणका लागि भारतमा सम्मेलन आयोजना गर्ने प्रस्ताव

डिजिटल सुरक्षाको विषयमा प्रधानमन्त्रीले भारतको राष्ट्रिय फरेन्सिक विज्ञान विश्वविद्यालयमा पूर्वी एशिया शिखर सम्मेलन साइबर अपराध सम्मेलन आयोजना गर्ने प्रस्ताव राखे। यसको उद्देश्य अनलाइन ठगी तथा साइबर अपराध जस्ता सीमापारका नयाँ चुनौतीहरूको सामना गर्न सहकार्य बढ़ाउनु रहेको छ।

उनले डिजिटल संसारमा विश्वास र सुरक्षा सुनिश्चित गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिँदै डीपफेक तथा भ्रामक सूचनाहरूको सामना गर्न डिजिटल वाटरमार्किङ जस्ता प्रविधिहरूको उल्लेख गरे। उनले अनलाइन ठगी विरुद्ध जारी संयुक्त वक्तव्यको पनि स्वागत गरे।

लोथलमा समुद्री सम्पदा महोत्सव आयोजना गर्ने प्रस्ताव

प्रधानमन्त्रीले भारतको लोथलमा पूर्वी एशिया शिखर सम्मेलन समुद्री सम्पदा महोत्सव आयोजना गर्ने प्रस्ताव राखे। उनले भारतमा निर्माण भइरहेको राष्ट्रिय समुद्री सम्पदा परिसरले साझा ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक सम्पदालाई विश्वसामु प्रस्तुत गर्ने बताए।

उनले आगामी वर्ष बिहारको नालन्दामा पूर्वी एशिया शिखर सम्मेलनका विश्वविद्यालय प्रमुखहरूको सम्मेलन आयोजना गर्ने घोषणा पनि गरे। यसबाट सदस्य राष्ट्रहरूबीच शिक्षा तथा अनुसन्धानको क्षेत्रमा सहकार्यलाई नयाँ ऊर्जा प्राप्त हुने उनले बताए।

मोदीले आसियानको एकता र केन्द्रिय भूमिका भारतको ‘एक्ट इस्ट’ नीतिको केन्द्रमा रहेको बताए। भारत क्षेत्रीय शान्ति, स्थिरता र साझा समृद्धिका लागि आसियानसँग मिलेर काम गर्न प्रतिबद्ध रहेको उनले स्पष्ट पारे।

उनले दक्षिणपूर्वी एशियाको मैत्री तथा सहयोग सन्धि (ट्रिटी अफ एमिटी एन्ड कोअपरेसन) को ५०औँ वार्षिकोत्सवको उल्लेख गर्दै पाँच दशकअघि यस क्षेत्रले शान्ति, सार्वभौमिकताको सम्मान र संवादको महत्त्वपूर्ण सन्देश दिएको बताए। आज यसको सान्दर्भिकता अझ् बढ़ेको उनको भनाइ थियो। साझा भविष्य द्वन्द्वबाट नभई पारस्परिक सम्मान र सहकार्यबाट निर्माण हुने उनले बताए।

प्रधानमन्त्रीले शिखर सम्मेलनको सफल आयोजनाका लागि फिलिपिन्सका राष्ट्रपति फर्डिनान्ड मार्कोसलाई बधाई समेत दिए।

/ बिशाल


 rajesh pande