- बालासाहेब देवरसको प्रेरणाबाट शुरु भएको सेवायात्राको ५३ वर्ष पूरा, अब २०० बेडको अत्याधुनिक अस्पताल निर्माणको तयारी

नागपुर, 0१ अगस्त (हि.स.)। रामकृष्ण परमहंसद्वारा प्रतिपादित ‘शिव भावे जीव सेवा’ को आदर्शलाई आत्मसात गर्दै स्वामी विवेकानन्द मेडिकल मिशन अस्पतालले विगत ५३ वर्षदेखि सेवा, समर्पण र संवेदनशीलताको अनुपम उदाहरण प्रस्तुत गर्दै आएको छ। यस अस्पतालले गरिब तथा आवश्यकतामा रहेका बिरामीहरूलाई किफायती शुल्कमा आधुनिक स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको छ। अब संस्थाले २०० बेडको अत्याधुनिक अस्पताल निर्माणको तयारीसमेत अघि बढाएको छ।

गौशालाबाट सुपर स्पेशालिटी अस्पतालसम्मको यात्रा

सन् १९७४ मा राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघका तत्कालीन तृतीय सरसंघचालक बालासाहेब देवरसको प्रेरणा र प्रयासबाट विवेकानन्द मेडिकल मिशनको स्थापना भएको थियो। त्यसबेला नागपुरको खापरी क्षेत्र प्रायः जंगलजस्तै थियो र त्यहाँ संघका शिक्षा वर्गहरू सञ्चालन गरिन्थे। जहाँ आज अस्पतालको भव्य भवन उभिएको छ, त्यहाँ त्यस समय एउटा गौशाला रहेको थियो।

बालासाहेब देवरसले वरपरका करिब १५० गाउँका बासिन्दालाई गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने सपना देखेका थिय

ए। उनले यस कार्यको जिम्मेवारी प्रख्यात चिकित्सक डा. नानासाहेब साल्पेकरलाई सुम्पेको थियो। प्रारम्भिक चरणमा अस्पतालमा हप्तामा केवल एक दिन मात्र बाह्यरोगी सेवा (ओपीडी) सञ्चालन हुन्थ्यो। चिकित्सकहरूले प्राप्त गर्ने नमुना औषधिहरू आवश्यकतामा रहेका बिरामीहरूलाई निःशुल्क वितरण गरिन्थ्यो।

समयसँगै बिरामीहरूको संख्या बढ्दै गएपछि साप्ताहिक ओपीडी दैनिक सञ्चालन हुन थाल्यो। आँखाको उपचार सेवाबाट शुरु भएको यो अभियान आज १०० बेडको सुपर स्पेशालिटी अस्पतालका रूपमा विकसित भइसकेको छ, जहाँ विभिन्न प्रमुख रोगहरूको आधुनिक प्रविधिबाट उपचार गरिन्छ। साथै, संस्थाले अब २०० बेडको अत्याधुनिक अस्पताल निर्माणको तयारीलाई तीव्रता दिएको छ।

सबै आधुनिक स्वास्थ्य सेवा आज उपलब्ध छ : डा. दिलीप गुप्ता

विवेकानन्द मेडिकल मिशनका अध्यक्ष डा. दिलीप गुप्ताका अनुसार, गौशालाबाट शुरु भएको यो अस्पताल आज १०० बेडको आधुनिक सुपर स्पेशालिटी अस्पतालका रूपमा विकसित भइसकेको छ। यहाँ लेप्रोस्कोपिक (दुर्बिन) शल्यक्रिया, न्युरो सर्जरी, जोर्नी प्रत्यारोपण, मेरुदण्डसम्बन्धी उपचार, फिजियोथेरापी, लेजर प्रविधिबाट भेरिकोज भेन्सको उपचार, सीटी स्क्यान, डायलाइसिस, बाल हृदय शल्यक्रिया, एन्जियोग्राफी, एन्जियोप्लास्टी, स्त्री तथा प्रसूति रोग उपचार, नेत्र चिकित्सा लगायतका अत्याधुनिक स्वास्थ्य सेवाहरू उपलब्ध छन्।

उनले अस्पताल राष्ट्रिय राजमार्गसँगै अवस्थित भएकाले सडक दुर्घटनामा घाइते भएका बिरामीहरूलाई सबैभन्दा पहिले यहीँ ल्याइने गरेको जानकारी दिए। यही आवश्यकतालाई ध्यानमा राख्दै अस्पतालमा १०० बेडसँगै ११ वटा आईसीयू बेड सञ्चालनमा रहेका छन्। साथै, यहाँ नर्सिङ तालिम पनि सञ्चालन हुँदै आएको छ, जहाँ हाल दुई वर्षे पाठ्यक्रमअन्तर्गत ४० जना छात्राहरू प्रशिक्षण लिइरहेका छन्।

सरकारी योजनाअन्तर्गत गरिबहरूको निःशुल्क उपचार : मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्ट

अस्पतालकी मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्ट डा. मीनाक्षी खडक्कारका अनुसार, अस्पतालमा ईएनटी, अर्थोपेडिक्स, नेत्र रोग, मुटुरोग, स्त्री तथा प्रसूति रोगलगायत लगभग सबै प्रमुख स्वास्थ्य सेवाहरू एउटै परिसरमा उपलब्ध छन्। केन्द्र तथा राज्य सरकारका विभिन्न स्वास्थ्य योजनाअन्तर्गत आर्थिक रूपमा कमजोर बिरामीहरूको निःशुल्क उपचार पनि गरिन्छ।

उनका अनुसार, निरन्तर बढ्दो स्वास्थ्य उपचार खर्चका बीच यो अस्पताल हजारौँ परिवारका लागि ठूलो राहतको केन्द्र बनेको छ।

जनसहयोगबाट निर्माण भएको सेवाको विशाल संस्था

डा. दिलीप गुप्ताले विवेकानन्द मेडिकल मिशनको सम्पूर्ण यात्रा समाजको सहयोग र स्वयंसेवकहरूको समर्पणको उत्कृष्ट उदाहरण भएको बताए। राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघका स्वयंसेवकहरूले गरेको आर्थिक सङ्कलनका साथै समाज र विभिन्न संस्थाहरूको समय–समयको सहयोगबाट अस्पताल निरन्तर विस्तार हुँदै गएको उनले जानकारी दिए।

अस्पतालको सेवाभावबाट प्रभावित भएर विदेशी संस्थाहरूले पनि सहयोग गरेका छन्। जापान सरकारले अस्पताललाई अत्याधुनिक न्युरो सर्जरी उपकरण उपलब्ध गराएको छ, जसले जटिल मस्तिष्कसम्बन्धी उपचारमा ठूलो सहजता ल्याएको छ। त्यस्तै, ब्रह्मोसको सहयोगमा बाल बिरामीहरूका लागि आधुनिक भेन्टिलेटर उपलब्ध गराइएको छ। हाल अस्पतालमा लगभग सबै प्रमुख सुपर स्पेशालिटी स्वास्थ्य सेवाहरू सञ्चालनमा छन्।

अब २०० बेडको अत्याधुनिक अस्पताल निर्माणको तयारी

भविष्यको योजनाबारे जानकारी दिँदै डा. गुप्ताले हालको भवनसँगै रहेको जग्गामा २०० बेडको नयाँ अत्याधुनिक अस्पताल निर्माणको योजना अघि बढिरहेको बताए। प्रस्तावित ११ तले भवनमा ६० आईसीयू बेड, नौवटा आधुनिक अपरेशन थिएटर तथा रोबोटिक सर्जरी युनिट स्थापना गरिनेछ। यसबाट विदर्भ क्षेत्रका साथै आसपासका राज्यका बिरामीहरूले पनि उच्चस्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्राप्त गर्न सक्नेछन्।

उनले बालासाहेब देवरसले गरिब तथा आवश्यकतामा रहेका मानिसहरूलाई कम खर्चमा गुणस्तरीय उपचार उपलब्ध गराउने जुन सपना देखेका थिए, स्वामी विवेकानन्द मेडिकल मिशनले आज पनि त्यही सेवाभावलाई निरन्तर अघि बढाउँदै ‘शिव भावे जीव सेवा’ को आदर्शलाई जीवन्त राखेको बताए। उनका अनुसार, सेवा, समर्पण र मानवीय संवेदनशीलताकै कारण यो संस्था आफ्नो विशिष्ट पहिचान बनाउन सफल भएको छ।

हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल