- राष्ट्रिय नेत्रदान पखवाडा माधव नेत्रालयमा शुरु, बालाघाटको कारंजामा नेत्रसेवाका लागि माधव नेत्रालयको पहल
नागपुर, २५ अगस्त (हि.स.)। राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघका अखिल भारतीय कार्यकारिणी सदस्य सुरेश उपाख्य भैय्याजी जोशीले ‘नेत्रदान’ को सट्टा ‘नेत्रसंकल्प’ वा अन्य कुनै वैकल्पिक शब्द प्रयोग गर्ने विषयमा विचार गर्नुपर्ने बताएका छन्। उनले ‘नेत्रदान पखवाडा’ को सट्टा ‘नेत्रदान संकल्प पखवाडा’ भन्नु बढी उपयुक्त हुने धारणा व्यक्त गरेका छन्।
नागपुरस्थित माधव नेत्रालयमा आयोजित नेत्रदान पखवाडाको शुभारम्भ कार्यक्रममा बोल्दै भैय्याजी जोशीले आफूले आर्जन गरेको धन, प्राप्त गरेको ज्ञान वा आफ्ना कुनै वस्तु अरूलाई दान गर्न सकिने बताए। तर आँखा वा शरीरका अंग परमेश्वरले मानिसलाई प्रदान गरेका हुन् भन्दै मृत्यु पश्चात् कसैलाई दृष्टि वा शरीरका अंग उपलब्ध गराउने प्रक्रियालाई ‘दान’ भन्नु कत्तिको उचित हो भन्ने विषयमा विचार गर्न आवश्यक रहेको उनले बताए।
कार्यक्रममा नागपुर एम्सका निर्देशक डा. प्रशान्त जोशी, पिक्स ट्रान्समिशन लिमिटेडका निर्देशक जो. पल, माधव नेत्रालयका उपाध्यक्ष निखिल मुन्डले, सचिव अविनाश अग्निहोत्री, मेजर बाम, भाऊसाहेब देवरस सेवा न्यास, कारञ्जाका सचिव तथा हिन्दुस्थान समाचारका अध्यक्ष अरविन्द मार्डीकरलगायतको उपस्थिति थियो।
भैय्याजी जोशीले भाषाको प्रयोगका क्रममा कतिपय अवस्थामा गलत शब्दहरू पनि प्रचलनमा आउने गरेको बताए। उनले शारीरिक कमी भएका व्यक्तिलाई ‘पंगु’ भनिने भए पनि व्यवहारमा त्यस्ता व्यक्तिका लागि ‘अपाङ्ग’ शब्द प्रयोग हुँदै आएको उल्लेख गरे। सन्त तुकाराम महाराजको अभंगमा समेत ‘ज्यासि अपंगिता नाही। त्यासि धरी जो हृदयीं’ भन्ने उल्लेख रहेको उनले बताए। यद्यपि, व्यवहारमा शारीरिक कमी अथवा अपाहिज व्यक्तिहरूलाई अपाङ्ग भनिन्छ। त्यसैले ‘दिव्याङ्ग’ शब्द वैकल्पिक रूपमा प्रचलनमा आउनु स्वागतयोग्य भएको उनले बताए।
उनले यही आधारमा ‘नेत्रदान’ शब्दका विषयमा पनि पुनर्विचार गर्नुपर्ने बताए। मानिसले आफैं आर्जन गरेको वस्तु, धन वा ज्ञान अरूलाई प्रदान गर्नुलाई ‘दान’ भन्नु उचित भए पनि आँखा वा शरीरका अंग मानिसले आफैं आर्जन नगरेको उनको भनाइ थियो। यी अंग जन्मदेखि नै परमेश्वरले प्रदान गरेका हुने भएकाले मृत्यु पश्चात् व्यक्तिको इच्छाअनुसार परिवारले उसका आँखा वा अंग कुनै आवश्यकतामा रहेका व्यक्तिलाई उपलब्ध गराउँदा त्यसलाई ‘दान’ भन्नु कत्तिको उचित हो भन्ने प्रश्न विचारणीय रहेको उनले बताए।
नेत्रदानबारे समाजमा जनचेतना फैलाउनुका साथै यसको अवधारणालाई सही रूपमा अभिव्यक्त गर्ने उपयुक्त शब्दको प्रयोग पनि आवश्यक रहेको उनले बताए। यसै पृष्ठभूमिमा ‘नेत्रदान’ का लागि वैकल्पिक शब्द खोजिनुपर्ने उनको भनाइ थियो। उनले यस अवधिमा वास्तवमा नेत्रदान हुने नभई नागरिकहरूले नेत्रदान गर्ने संकल्प लिने भएकाले ‘नेत्रदान संकल्प पखवाडा’ भन्नु उपयुक्त हुने बताए।
कारञ्जामा अत्याधुनिक नेत्रसेवा उपलब्ध हुने
मध्य प्रदेशको बालाघाट जिल्लाको लाञ्जी तहसीलस्थित कारञ्जा राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघका तृतीय सरसंघचालक बालासाहेब देवरसको पैतृक गाउँ हो। यहाँ हाल बालासाहेब भाऊराव देवरस सेवा न्यास सञ्चालनमा रहेको छ।
क्षेत्रमा विभिन्न सुविधाहरू उपलब्ध भए पनि आँखासम्बन्धी रोगको परीक्षण तथा उपचारका लागि आवश्यक सुविधा पर्याप्त नभएको जनाइएको छ। यही कारण माधव नेत्रालयले कारञ्जा तथा आसपासका नागरिकलाई अत्याधुनिक उपकरणमार्फत नेत्र परीक्षण तथा उपचार सेवा उपलब्ध गराउने पहल गरेको हो।
यस उद्देश्यका लागि माधव नेत्रालय र बालासाहेब भाऊराव देवरस सेवा न्यासबीच समझदारीपत्र (एमओयू) गरिएको छ। सम्झौतामा माधव नेत्रालयका तर्फबाट अविनाश अग्निहोत्री तथा बालासाहेब भाऊराव देवरस सेवा न्यासका तर्फबाट अरविन्द मार्डीकरले हस्ताक्षर गरेका छन्।
यस पहलसँगै कारञ्जा तथा आसपासका नागरिकले स्थानीय स्तरमै अत्याधुनिक नेत्रसेवा प्राप्त गर्ने बाटो खुलेको जनाइएको छ।
हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल
