उज्जैन, 0४ सेप्टेम्बर (हि.स.)। मध्य प्रदेशको उज्जैन स्थित विश्वप्रसिद्ध श्री महाकालेश्वर मन्दिरमा शुक्रवार बिहान जन्माष्टमी पर्वका अवसरमा बाबा महाकालको भस्म आरती विशेष धार्मिक अनुष्ठान तथा दिव्य शृंगार सहित सम्पन्न भयो। भगवान महाकाललाई श्रीकृष्ण स्वरूपमा सजाएर वैष्णव तिलक अर्पण गरियो। पञ्चामृत अभिषेकपछि भाङ, चन्दन, भस्म, ड्राइफ्रुट तथा सुगन्धित पुष्पबाट बाबाको अलौकिक शृंगार गरियो। यस क्रममा मन्दिर परिसर बाबा महाकालका जयजयकारले गुञ्जायमान भयो।
भाद्रपद महिनाको कृष्ण पक्षको अष्टमी तिथिमा बिहानै मन्दिरका कपाट खोलिए। कपाट खोल्नुअघि सभा मण्डपमा वीरभद्रजीको कानमा स्वस्ति वाचन गरियो। त्यसपछि घण्टी बजाएर भगवान महाकालसँग आज्ञा लिइयो र सभा मण्डपका चाँदीका पट खोलियो। गर्भगृहका पट खुलेपछि पुजारीहरूले भगवानको पूर्व शृंगार हटाएर विधिवत् पूजाअर्चना शुरु गरे।
जलाभिषेकपछि पञ्चामृतले पूजासबैभन्दा पहिले गर्भगृहमा स्थापित देवी–देवताहरूको पूजा गरियो। त्यसपछि बाबा महाकालको जलले अभिषेक गरियो। दूध, दही, घिउ, चिनी, मह तथा फलफूलको रसबाट तयार पारिएको पञ्चामृतले भगवानको अभिषेक तथा पूजा गरियो। कर्पूर आरतीपछि विभिन्न धार्मिक विधिहरू सम्पन्न गराइए।यसैबीच नन्दी हलमा नन्दी महाराजको स्नान, ध्यान तथा पूजा गरियो। भस्म आरतीको क्रममा श्रद्धालुहरू धार्मिक मन्त्रोच्चारण तथा बाबा महाकालका जयजयकारमा लीन भए।
वैष्णव तिलक, रजत आभूषण र शेषनाग मुकुटले शृंगारजन्माष्टमीका अवसरमा बाबा महाकालको शृंगारमा वैष्णव परम्पराको झलक समेत देखियो। भगवानलाई वैष्णव तिलक अर्पण गरियो। त्यससँगै भाङ, चन्दन, ड्राइफ्रुट तथा भस्म चढ़ाइयो। बाबा महाकाललाई रजत चन्द्र, त्रिशूल तथा विभिन्न रजत आभूषण धारण गराइयो। शृंगारमा शेषनागको रजत मुकुट, रजत मुण्डमाला, रुद्राक्षको माला तथा सुगन्धित पुष्पका मालाहरू विशेष आकर्षणको केन्द्र बने। त्यसपछि भगवानलाई फलफूल तथा मिठाईको भोग अर्पण गरियो।
भस्म अर्पणको विशेष परम्पराभस्म आरतीअघि पहिलो घण्टाल बजाएर हरिओमको जल अर्पण गरियो। मन्त्रोच्चारणबीच भगवानको ध्यान गरियो। कर्पूर आरतीपछि ज्योतिर्लिङ्गलाई कपड़ाले ढाकेर विधिविधानपूर्वक भस्म अर्पण गरियो। महा निर्वाणी अखाड़ाका तर्फबाट पनि बाबा महाकाललाई भस्म अर्पण गरियो।
महाकाल मन्दिरको परम्परा अनुसार भस्म आरतीपछि भगवानको साकार स्वरूपको दर्शनलाई विशेष धार्मिक महत्व दिइन्छ। श्रद्धालुहरूका लागि यो आरती बाबा महाकालको दर्शन तथा आराधनाको सबैभन्दा महत्वपूर्ण अवसर मानिन्छ।
नन्दीको कानमा मनोकामना सुनाउन पुगे श्रद्धालुजन्माष्टमीका अवसरमा भस्म आरतीमा ठूलो संख्यामा श्रद्धालु सहभागी भए। भक्तहरूले बाबा महाकालको दर्शन गरी आशीर्वाद लिए। त्यसपछि श्रद्धालुहरू नन्दी महाराजको दर्शन गर्न पुगे र उहाँको कानमा आफ्ना मनोकामना सुनाए। मान्यता अनुसार, नन्दी महाराज मार्फत भगवान शिवसमक्ष आफ्नो प्रार्थना पुर्यााउने परम्परा रहेको छ।
भस्म आरतीका क्रममा मन्दिर परिसरमा लगातार ‘हर–हर महादेव’ र ‘बाबा महाकाल’का जयजयकार गुञ्जिरहे। धार्मिक माहोल तथा विशेष शृंगारले जन्माष्टमी पर्वका अवसरमा महाकालको नगरीको आध्यात्मिक आभालाई थप उज्यालो बनायो।
हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी
