किभ, १८ अगस्त (हि.स.)। रुससँग जारी युद्धमा युक्रेन निकै असहाय अवस्थामा पुगेको छ। रुसका ब्यालिस्टिक मिसाइलहरूलाई रोक्नका लागि आवश्यक अमेरिकी प्याट्रियट इन्टरसेप्टर युक्रेनसँग अब लगभग सकिएको छ। यो विश्वकै सबैभन्दा बढी माग हुने हतियारमध्ये एक हो। अमेरिकामा निर्मित प्याट्रियट इन्टरसेप्टरमार्फत दर्जनौँ देशहरूले आफ्नो रक्षा प्रणालीलाई सुदृढ़ बनाउने प्रयास गरिरहेका छन्। यो ब्यालिस्टिक मिसाइलहरूलाई खसाल्न सक्ने थोरै हतियारहरूमध्ये एक हो।
सीएनएनको रिपोर्टअनुसार, युक्रेनको एक अज्ञात स्थानमा मकैबारीभित्र रहेको अमेरिकी प्याट्रियट इन्टरसेप्टर प्रणाली प्रयोगविहीन अवस्थामा देखिएको छ। रिपोर्टमा भनिएको छ कि यसको क्यानिस्टरहरू खाली छन् र यसलाई अन्तिम पटक १० साताअघि सञ्चालन गरिएको थियो। सीएनएनले युक्रेनी क्षेत्रमा रहेको प्याट्रियट प्रणालीसम्म सशर्त पहुँच पाउने पहिलो सञ्चारमाध्यम भएको दाबी गरेको छ। युक्रेनको वायु रक्षा प्रणालीका प्रमुख इन्जिनियर दमित्रोले आफूले पछिल्लो छ हप्तादेखि प्याट्रियट लन्चर सञ्चालनमा आएको नदेखेको बताए।
राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीका अनुसार, जाडोयाममा रुसविरुद्धको युद्धमा टिकिरहन अमेरिकाको उपलब्ध भण्डारको कम्तीमा ५ प्रतिशत इन्टरसेप्टर आवश्यक छ। तर हाल युक्रेनसँग केवल १ प्रतिशत मात्र रहेको छ। दमित्रीले भने, “उपकरण हुँदाहुँदै पनि कुनै मिसाइल रोक्न नसक्नु साँच्चै हृदयविदारक अवस्था हो। ब्यालिस्टिक मिसाइलहरू तपाईंको टाउकोमाथिबाट गुज्रिरहेका हुन्छन् र तपाईं तिनका विरुद्ध केही गर्न सक्नुहुन्न।” उनले यस्तो अवस्था दिसम्बर २०२५ देखि कायम रहेको बताए।
प्याट्रियट इन्टरसेप्टरको आपूर्तिमा विश्वव्यापी संकट आउनुको मुख्य कारण मार्च र अप्रेल महिनामा खाडी क्षेत्रका देशहरूमा यसको व्यापक प्रयोग हुनु रहेको बताइएको छ। फरेन पोलिसी रिसर्च इन्स्टिच्युटका अनुसार, इरानसँगको युद्धको सुरुआती चार दिनमा गठबन्धन सेनाले दैनिक औसत २२५ इन्टरसेप्टर प्रयोग गरेका थिए। निर्माण कम्पनी लकहिड मार्टिनले सन् २०२५ मा केवल ६२० इन्टरसेप्टर उत्पादन गरेको थियो, अर्थात् दैनिक औसत १.७ वटा। यसले प्रयोग र उत्पादनबीचको ठूलो अन्तर देखाउँछ।
जनवरीमा अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय पेन्टागनले लकहिड मार्टिनसँग सात वर्षे सम्झौता गर्दै सन् २०३० सम्म वार्षिक २,००० इन्टरसेप्टर उत्पादन गर्ने योजना अघि बढाएको थियो। तर त्यतिबेलासम्म युक्रेनमा युद्ध शुरु भएको आठ वर्ष भइसकेको हुनेछ।
अमेरिकाले युक्रेनलाई कति इन्टरसेप्टर उपलब्ध गराउने वाचा गरेको छ वा अमेरिकासँग कति भण्डार बाँकी छ भन्ने स्पष्ट छैन। जेलेन्स्कीले एक अन्तर्वार्तामा आफूले रेथियन र लकहिड मार्टिनलाई युक्रेनमा इन्टरसेप्टर उत्पादन गर्ने कारखानाको स्वामित्व र नियन्त्रण दिन प्रस्ताव गरेको बताए।
उनले अमेरिकी कम्पनीहरूलाई भनेका थिए, “यो तपाईंहरूको कम्पनी हुनेछ। हामीसँग हाम्रो बुद्धि, श्रम र इन्जिनियरहरू हुनेछन्। म उत्कृष्ट कम्पनी निर्माणका लागि सक्दो प्रयास गर्नेछु। हामीलाई इन्टरसेप्टर अरू कसैलाई बेच्न आवश्यक छैन। मलाई त यी आफ्नै देशका लागि चाहिएको हो।”
जून महिनामा अंकारामा सम्पन्न नेटो शिखर सम्मेलनका क्रममा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले युक्रेनलाई इन्टरसेप्टर उत्पादनका लागि लाइसेन्स दिने प्रस्ताव गरेका थिए। त्यसपछि रेथियन र लकहिड मार्टिनका टोलीहरू जेलेन्स्कीसँग भेट्न किभ पुगेका थिए। तर केही समयपछि ट्रम्पले लाइसेन्सिङ प्रक्रिया अगाडि बढ्नेबारे शंका व्यक्त गरेका थिए।
जेलेन्स्कीले भने, “म यो प्राप्त गर्न चाहन्छु। मलाई लाग्छ, यो अमेरिकाका राष्ट्रपतिको प्रतिबद्धता हो र म आशा गर्छु कि यो अनुमति प्राप्त हुनेछ।”
जेलेन्स्कीको अन्तर्वार्तापछि प्रतिक्रिया दिँदै ह्वाइट हाउसका एक अधिकारीले प्याट्रियट इन्टरसेप्टर उत्पादनसम्बन्धी कुनै अन्तिम निर्णय नभएको र कुनै ग्यारेन्टी पनि नदिइएको बताएका छन्।
हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल
