नयाँ दिल्ली, २० सेप्टेम्बर (हि.स.)। जलवायु परिवर्तनबाट उत्पन्न चुनौतीका बीच जल सुरक्षा र जल प्रबन्धनलाई थप प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यसहित नवौँ भारत अन्तरराष्ट्रिय जल सप्ताह मंगलबार (२२ सेप्टेम्बर) देखि शुरु हुने भएको छ। उपराष्ट्रपति सीपी राधाकृष्णनले २२ सेप्टेम्बरमा यसको उद्घाटन गर्नेछन्। पाँचदिने यस कार्यक्रममा जलवायु अनुकूल जल प्रबन्धन, जलस्रोतको दिगो उपयोग, प्रविधि, वित्तीय व्यवस्था तथा सामुदायिक सहभागितामार्फत जल सुरक्षा सुदृढ बनाउने विषयमा छलफल हुनेछ।
केन्द्रिय जल शक्ति मन्त्रालयको तत्वावधानमा केन्द्रिय मन्त्रालय, राज्य सरकार, अन्तरराष्ट्रिय संस्था, अनुसन्धान तथा शैक्षिक संस्थान, उद्योग संगठन, विकास साझेदार, नागरिक समाज र निजी क्षेत्रको सहकार्यमा २२ देखि २६ सेप्टेम्बरसम्म भारत मण्डपममा यसको आयोजना गरिँदैछ। कार्यक्रममा केन्द्रिय जल शक्ति मन्त्रीसहित अन्य विशिष्ट व्यक्तिहरूको उपस्थिति रहनेछ।
यस वर्ष भारत अन्तरराष्ट्रिय जल सप्ताहको विषय ‘जलवायु अनुकूल जल प्रबन्धन’ राखिएको छ। कार्यक्रममा नीतिनिर्माता, विश्वव्यापी जल क्षेत्रका विशेषज्ञ, अनुसन्धानकर्ता, जल प्रबन्धनसँग सम्बन्धित पेशाकर्मी, उद्योग प्रतिनिधि, नागरिक समाज, नयाँ उद्यम तथा युवाहरूलाई संवाद र अनुभव आदानप्रदान गर्ने मञ्च उपलब्ध हुनेछ।
नेदरल्यान्ड्स र जर्मनी आयोजनाका साझेदार देशका रूपमा सहभागी हुनेछन्। यसबाहेक भारतका १४ राज्य साझेदार राज्यका रूपमा सहभागी हुनेछन्। छवटा केन्द्रिय मन्त्रालय तथा विभागलाई पनि साझेदार मन्त्रालय एवं विभागका रूपमा समावेश गरिएको छ। यसबाट जलवायु अनुकूल जल व्यवस्थापनका लागि केन्द्र र राज्यबीच सहकार्य तथा विभिन्न क्षेत्रबीच समन्वयलाई बढावा दिनेमा जोड दिइनेछ।
कार्यक्रमका क्रममा १० प्रमुख मञ्चमा छलफल हुनेछ। यसमा मन्त्रीस्तरीय पूर्ण सत्र, विश्वव्यापी जल नेताहरूको पूर्ण सत्र, देश विशेष मञ्च, जल नेताहरूको मञ्च, जल क्षेत्रका पेशाकर्मीहरूको मञ्च, विषयगत मञ्च, स्टार्टअप मञ्च, युवा मञ्च, औद्योगिक मञ्च तथा विभिन्न सहायक कार्यक्रमहरू समावेश छन्।
छलफलका लागि सात प्रमुख उपविषय निर्धारण गरिएको छ। यसमा समावेशी तथा समान जल शासन, जलस्रोतको उत्कृष्ट उपयोगका लागि सहकार्य, जल सुरक्षाका लागि प्रविधि तथा समुदायको भूमिका, जल तथा जलवायुसम्बन्धी जोखिम, जल पूर्वाधारका लागि नवीन वित्तीय नमुना तथा आधुनिकीकरण, दिगो जलस्रोत व्यवस्थापन तथा मानिस र वातावरणका लागि जललगायतका विषय रहेका छन्।
२२ देखि २५ सेप्टेम्बरसम्म चारदिने अन्तरराष्ट्रिय प्रदर्शनी पनि आयोजना गरिनेछ। प्रदर्शनीमा दिगो तथा जलवायु अनुकूल जल प्रबन्धनसँग सम्बन्धित नयाँ प्रविधि, उत्पादन तथा समाधानहरू प्रदर्शन गरिनेछन्।
यसै क्रममा पेयजल तथा सरसफाइ विभागको तर्फबाट २२ देखि २४ सेप्टेम्बरसम्म दोस्रो अन्तरराष्ट्रिय ‘वास’ सम्मेलन पनि आयोजना हुनेछ। सम्मेलनमा पेयजलको उपलब्धता, सरसफाइ पूर्वाधार, सरसफाइसम्बन्धी व्यवहार तथा जनस्वास्थ्यसँग सम्बन्धित विषयमा छलफल गरिनेछ। सम्मेलनमा व्यापक रूपमा लागू गर्न सकिने, किफायती तथा दिगो समाधानमा जोड दिइनेछ।
आयोजनाको उद्देश्य छलफललाई केवल विचार-विमर्शमा सीमित नराखी त्यसलाई कार्यान्वयन गर्न सकिने सुझाउ, साझेदारी तथा व्यापक रूपमा अपनाउन सकिने समाधानमा रूपान्तरण गर्नु रहेको छ। यसअन्तर्गत नीति, वित्त, प्रविधि तथा सामुदायिक सहभागितालाई एकसाथ अघि बढाउँदै जल सुरक्षा र जलवायु अनुकूलता सुदृढ बनाउनेमा जोड दिइनेछ।
समापन सत्र २५ सेप्टेम्बरमा हुनेछ। त्यसपछि २६ सेप्टेम्बरमा अध्ययन भ्रमण आयोजना गरिनेछ। भारत अन्तरराष्ट्रिय जल सप्ताहलाई जल क्षेत्रका भारत तथा विश्वका विभिन्न सरोकारवालाबीच अनुभव आदानप्रदान, नयाँ प्रविधिको प्रदर्शन तथा सहकार्य विस्तार गर्ने महत्वपूर्ण मञ्चका रूपमा विकसित गरिएको छ।
हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी
