उज्जैन, 0७ सेप्टेम्बर (हि.स.)। मध्य प्रदेशको उज्जैनस्थित विश्वप्रसिद्ध ज्योतिर्लिङ्ग भगवान महाकालेश्वर मन्दिरमा सोमबार भस्म आरतीका क्रममा भाङ, चन्दन र आभूषण अर्पण गरी बाबा महाकाललाई राजा स्वरूपमा शृंगार गरिएको छ। यसैबीच, सोमबार साँझ ४ बजी श्रावण-भाद्र महिनाको राजसी सवारी निकालिनेछ। यस क्रममा अवन्तिकानाथले नगर भ्रमण गरी आफ्ना प्रजाको अवस्था बुझ्ने धार्मिक मान्यता छ। राजसी सवारीमा बाबा महाकालका भक्तहरूले एकैपटक उनका छवटा स्वरूपको दर्शन गर्न पाउनेछन्।

विश्वप्रसिद्ध श्री महाकालेश्वर मन्दिरका पुजारी पण्डित महेश शर्माका अनुसार, भाद्रपद कृष्ण पक्षको एकादशी तिथिमा सोमबार बिहान ४ बजी भस्म आरतीका लागि मन्दिरका ढोका खोलिएका थिए। ढोका खुलेपछि पण्डित तथा पुजारीहरूले गर्भगृहमा स्थापित सबै भगवानका प्रतिमाको पूजा गरी भगवान महाकालको जलाभिषेक गरेका थिए। दूध, दही, घिउ, चिनी र फलफूलको रसबाट तयार गरिएको पञ्चामृत अर्पण गरी अभिषेक गरिएको थियो।

त्यसपछि पहिलो घण्टाल बजाएर ‘हरि ओम’ को जल अर्पण गरियो। कपूर आरतीपछि बाबा महाकाललाई चाँदीको मुकुट र मुण्डमाला धारण गराइएको थियो। सोमबारको शृंगारको विशेषता भनेको बाबा महाकाललाई भाङले शृंगार गरी त्रिपुण्ड र रुद्राक्षको मालाले आकर्षक स्वरूप प्रदान गर्नु थियो। साथै ‘राम नाम’ लेखिएका बेलपत्र पनि अर्पण गरियो।

शृंगारपछि महानिर्वाणी अखाडाको तर्फबाट बाबा महाकालको ज्योतिर्लिङ्गमा भस्म अर्पण गरियो। भस्म अर्पणपछि भगवान महाकाललाई शेषनागको चाँदीको मुकुट, चाँदीको मुण्डमाला, रुद्राक्षको माला र सुगन्धित फूलका माला धारण गराइयो। मोगरा र गुलाबका फूलले पनि शृंगार गरिएको थियो।

त्यसपछि फलफूल तथा मिठाईको भोग लगाइयो। भस्म आरतीमा ठूलो संख्यामा श्रद्धालु सहभागी भई बाबा महाकालको दर्शन तथा आशीर्वाद लिए। धार्मिक मान्यताअनुसार, भस्म अर्पण भएपछि भगवान महाकाल निराकारबाट साकार स्वरूपमा भक्तलाई दर्शन दिने विश्वास गरिन्छ।

उज्जैनमा भादौ महिनाको दोस्रो सोमबार भगवान महाकालको राजसी सवारी निकालिनेछ। यसको मार्ग करिब साढे पाँच किलोमिटर लामो हुनेछ। सवारीमा सहभागी हुन देशभरबाट श्रद्धालुहरू उज्जैन पुग्नेछन्। यसअघि श्रावण महिनाका चार र भादौ महिनाको एक गरी पाँचवटा सवारी निस्किसकेका छन्। यो छैटौँ तथा अन्तिम सवारी हो। यसमा केन्द्रिय मन्त्री ज्योतिरादित्य सिन्धियाले पालकीको पूजा गर्नेछन्।

सवारीका क्रममा बाबा महाकालले छवटा स्वरूपमा भक्तहरूलाई दर्शन दिनेछन्। अवन्तिकानाथ चाँदीको पालकीमा चन्द्रमौलेश्वर, हात्तीमा मनमहेश, गरुडमा शिवताण्डव, नन्दीमा उमा-महेश तथा डोलरथमा होलकर र सप्तधान स्वरूपमा विराजमान भई नगर भ्रमण गर्नेछन् र आफ्ना प्रजाको अवस्था बुझ्नेछन्। राजसी सवारी सिंहस्थका लागि निर्माण भइरहेको नयाँ भव्य मार्ग हुँदै अघि बढ्नेछ। सवारीमा पहिलोपटक दुईवटा पुलिस ब्यान्ड सहभागी हुनेछन्। ईशा फाउन्डेसनको ‘कैलाश वाद्यम’ ब्यान्डले प्रस्तुति दिनेछ। ड्रोनमार्फत पुष्पवर्षा पनि गरिनेछ।

सवारी निस्कनुअघि महाकालेश्वर मन्दिरको सभामण्डपमा भगवान श्री चन्द्रमौलेश्वरको पूजा-अर्चना गरिनेछ। पूजापछि रजत पालकीमा विराजमान भएर भगवान महाकाल प्रजाको अवस्था बुझ्न नगर भ्रमणमा निस्कनेछन्। मन्दिरको मुख्य द्वारमा पालकीमा विराजमान भगवान श्री चन्द्रमौलेश्वरलाई सशस्त्र सलामी दिइनेछ।

श्री चन्द्रमौलेश्वरको पालकी निर्धारित समयअनुसार साँझ ४ बजी शुरु भएर महाकाल घाटी, गुदरी चौराहा, पानदरीबा, कहारवाडी र रामानुजकोट हुँदै रामघाट पुग्नेछ। रामघाटमा पालकीमा विराजमान भगवान चन्द्रमौलेश्वर तथा हात्तीमा सवार मनमहेशलाई क्षिप्रा नदीको जलले पूजा-अर्चना गरिनेछ।

आरतीपछि सवारी गणगौर दरवाजा, कार्तिक चोक, ढाबा रोड, कमरी मार्ग, टंकी चोक, तेलीवाडा, कंठाल, सतीगेट, खडे हनुमान र गोपाल मन्दिर पुग्नेछ। यहाँ सिन्धिया स्टेटको तर्फबाट पूजा गरिएपछि सवारी पटनी बजार, गुदरी र महाकाल घाटी हुँदै पुनः महाकालेश्वर मन्दिर पुग्नेछ।

भगवान श्री महाकालेश्वरको राजसी सवारीलाई ध्यानमा राख्दै पुलिसले कडा सुरक्षा व्यवस्था गरेको छ। सवारी मार्ग तथा आसपासका क्षेत्रमा दुई हजारभन्दा बढी पुलिस अधिकारी तथा कर्मचारी परिचालन गरिनेछ। भीडमा चोरी तथा शंकास्पद गतिविधिमाथि निगरानी राख्न सयभन्दा बढी पुलिसकर्मी सादा पोसाकमा तैनाथ गरिनेछन्। यसैगरी, सयभन्दा बढी अग्ला भवनबाट पनि पुलिसकर्मीले सवारी मार्गमा निगरानी राख्नेछन्। आकाशबाट १० वटा ड्रोन तथा जमिनमा जडान गरिएका सीसीटीभी क्यामेरामार्फत निरन्तर निगरानी गरिनेछ।

पुलिस अधीक्षक प्रदीप शर्माले सुरक्षा तथा भीड व्यवस्थापनका लागि इन्दौर, देवास, शाजापुर, रतलाम, मन्दसौर, नीमच, दतिया र शिवपुरीबाट अतिरिक्त पुलिस बल बोलाइएको बताए। ड्युटीमा खटिएका अधिकारी तथा कर्मचारीलाई सवारी मार्ग, भीड व्यवस्थापन र सुरक्षा व्यवस्थाबारे जानकारी दिइँदैछ। होटल, लज तथा धर्मशालाहरूको पनि निरन्तर जाँच भइरहेको छ।

राजसी सवारीमा ठूलो संख्यामा श्रद्धालुहरू आउने सम्भावना छ। यसलाई ध्यानमा राख्दै मोबाइल, पर्स, मंगलसूत्र र चेन चोरी रोक्न पुलिसले विशेष टोली गठन गरेको छ। सादा पोसाकमा खटिएका सयभन्दा बढी पुलिस जवानले भीडमा शंकास्पद व्यक्तिमाथि निगरानी राख्नेछन्। शंकास्पद गतिविधि देखिएमा तत्काल कारबाही गरिनेछ। करिब सय महिला पुलिसकर्मीलाई पनि ड्युटीमा खटाइएको छ।

आकाशवाणीमा महाकालको राजसी सवारीको ८ घण्टा लगातार प्रत्यक्ष प्रसारण

भगवान महाकालेश्वरको भव्य राजसी सवारी यसपटक रेडियो प्रसारणमार्फत देश-विदेशका श्रद्धालुसम्म विशेष शैलीमा पुर्याइनेछ। आकाशवाणी उज्जैनले दिउँसो २ बजीदेखि राति १० बजीसम्म लगातार ८ घण्टा बाबा महाकालको राजसी सवारीको विशेष प्रत्यक्ष प्रसारण गर्नेछ। यो प्रसारण मध्य प्रदेशका सबै आकाशवाणी केन्द्रबाट एकैसाथ प्रसारण गरिनेछ।

आकाशवाणी उज्जैनका कार्यक्रम अधिकारी ब्रह्मप्रकाश चतुर्वेदीले रेडियो प्रसारणको इतिहासमा गैरखेल गतिविधिको क्षेत्रमा यति लामो समयसम्म लगातार प्रत्यक्ष प्रसारण गर्ने यो अनौठो पहल भएको बताए। प्रसारणका क्रममा बाबा महाकालको राजसी सवारीको सम्पूर्ण मार्ग, विभिन्न विश्रामस्थल, धार्मिक अनुष्ठान, परम्परा तथा श्रद्धालुहरूको आस्थाको प्रत्यक्ष विवरण प्रस्तुत गरिनेछ।

आकाशवाणी उज्जैनकी कार्यक्रम प्रमुख अनामिका चक्रवर्तीले यो विशेष प्रसारणलाई ‘वर्ल्ड बुक अफ रेकर्ड्स’ तथा ‘लिम्का बुक अफ रेकर्ड्स’ मा दर्ताका लागि नामांकित गरिएको जानकारी दिइन्। अनुभवी उद्घोषक तथा कमेन्टेटरहरूको टोलीले सवारीका प्रत्येक महत्वपूर्ण गतिविधिको प्रत्यक्ष तथा भावपूर्ण वर्णन गर्नेछ।

हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी