दोहा, २२ अक्टोबर (हि.स.)। पाकिस्तान, टर्की, कतार र इन्डोनेसियाले रक्षा सहयोगलाई सुदृढ बनाउने तथा आफ्नो सैन्य क्षमता अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले बुधबार ‘बद्र मेमोर्यान्डम अफ अन्डरस्ट्यान्डिङ’ (समझदारीपत्र) मा हस्ताक्षर गरेका छन्। कतारको राजधानी दोहामा भएको यस सम्झौताको मुख्य उद्देश्य सैन्य उत्पादन, रक्षा प्रविधि, तालिम तथा अनुसन्धान एवं विकास (आर एन्ड डी) का क्षेत्रमा चारवटै देशबीच सहयोग बढाउनु रहेको छ।
पाकिस्तानको उर्दू टेलिभिजन च्यानल दुनिया न्युज तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यम जियो न्युजका अनुसार, टर्कीको राष्ट्रिय रक्षा मन्त्रालयले यस सम्झौताले चारवटै देशका रक्षा उद्योगबीचको साझेदारीलाई थप गहिरो बनाउनुका साथै उनीहरूको औद्योगिक क्षमता विकास गर्ने दिशामा महत्त्वपूर्ण कदमका रूपमा काम गर्ने जनाएको छ। मन्त्रालयका अनुसार, यस पहलले प्रत्येक देशको रक्षा उत्पादनसम्बन्धी विशेषज्ञताको उपयोग गर्न, संयुक्त परियोजनालाई प्रोत्साहन दिन तथा मित्र राष्ट्रहरूको रक्षा आवश्यकताहरू पूरा गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ।
सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्ने समारोहमा चारवटै देशका वरिष्ठ रक्षा प्रतिनिधिहरू सहभागी भएका थिए। टर्कीको रक्षा मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको जानकारीअनुसार, पाकिस्तानका तर्फबाट रक्षामन्त्री ख्वाजा आसिफ, टर्कीका तर्फबाट रक्षामन्त्री यासर गुलर, कतारका तर्फबाट उपप्रधानमन्त्री एवं रक्षाराज्यमन्त्री शेख साउद बिन अब्दुल रहमान तथा इन्डोनेसियाका तर्फबाट उपरक्षामन्त्री युसुफ जौहरी सहभागी भएका थिए। समारोहमा टर्कीको रक्षा उद्योग सचिवालयका प्रमुख हलुक गोर्गुन पनि उपस्थित थिए।
‘बद्र’ सम्झौताअन्तर्गत चारवटै देशले रक्षा क्षेत्रमा आफ्ना क्षमता र विशेषज्ञता साझा गर्न सहयोगको ढाँचा विकास गर्नेछन्। यसका प्रमुख क्षेत्रहरू निम्नानुसार छन्:
रक्षा उत्पादन: सैन्य उपकरण तथा रक्षा प्रणालीहरूको निर्माणमा सहयोग बढाउने। यसअन्तर्गत नयाँ रक्षा प्रविधि र आधुनिक सैन्य प्रणालीको विकासका लागि संयुक्त प्रयास गरिनेछ। प्राविधिक सैन्य तालिम तथा तालिम कार्यक्रमहरूको आदानप्रदानलाई प्रोत्साहन गरिनेछ। रक्षा उद्योगहरूबीच साझेदारी, संयुक्त उत्पादन तथा प्राविधिक जानकारी आदानप्रदानका अवसरहरू खोजिनेछन्।
टर्कीको रक्षा मन्त्रालयले यस सम्झौताले चारवटै देशको औद्योगिक क्षमता सुदृढ गर्न तथा साझा सुरक्षा उद्देश्य हासिल गर्न सहयोग गर्ने जनाएको छ। यद्यपि, हालसम्म कुनै विशेष संयुक्त रक्षा परियोजना, त्यसको वित्तीय व्यवस्था वा कार्यान्वयनको समयसीमाबारे विस्तृत विवरण सार्वजनिक भएको छैन।
पाकिस्तानका रक्षामन्त्री ख्वाजा आसिफले आफ्नो देशले विश्वसनीय साझेदारहरूसँग रक्षा सहयोग सुदृढ बनाउन महत्त्व दिने बताएका छन्। उनले यस सम्झौतालाई क्षेत्रीय शान्ति र स्थिरताप्रति चारवटै देशको साझा प्रतिबद्धताको प्रतीकका रूपमा वर्णन गरेका छन्।
यसैबीच, टर्कीले पछिल्ला केही वर्षदेखि आफ्नो रक्षा उद्योग विस्तार गर्न तथा सहयोगी देशहरूको सैन्य क्षमता सुदृढ बनाउन जोड दिँदै आएको छ। कतारसँग उसको रक्षा सम्बन्ध पहिलेदेखि नै बलियो छ र कतारमा टर्कीको एउटा सैन्य अड्डासमेत रहेको छ। इन्डोनेसियासँग पनि रक्षा उद्योग र सैन्य प्रविधिका क्षेत्रमा टर्कीको निकट सम्बन्ध छ। त्यस्तै, पाकिस्तान र टर्कीबीच रक्षा उत्पादन, सैन्य तालिम तथा प्राविधिक सहयोगका विषयमा पहिलेदेखि नै साझेदारी रहँदै आएको छ।
पश्चिम एसियामा सुरक्षा चुनौती र क्षेत्रीय तनावका बीच विभिन्न देशहरूले आफ्नो रक्षा क्षमता सुदृढ बनाउन जोड दिइरहेका बेला यो सम्झौता भएको हो। चारवटै देशबीचको सहयोगले रक्षा प्रविधि, सैन्य तालिम तथा औद्योगिक उत्पादनका क्षेत्रमा नयाँ सम्भावनाहरू खोल्न सक्छ।
यद्यपि, ‘बद्र’ सम्झौताअन्तर्गत कस्ता रक्षा प्रणालीहरूको संयुक्त उत्पादन गरिनेछ वा चारवटै देशले कति वित्तीय प्रतिबद्धता गर्नेछन् भन्ने विषयमा हालसम्म स्पष्ट जानकारी सार्वजनिक भएको छैन।
हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल
