ल्हासा, २३ अक्टोबर (हि.स.)। तिब्बतमा बिहीबार राति गएको ७.० तीव्रताको शक्तिशाली भूकम्पले ठूलो विनाश निम्त्याएको छ। यस प्राकृतिक विपत्तिमा करिब १६ जनाको मृत्यु भएको छ भने अन्य ३२ जना घाइते भएका छन्। भूकम्पका झट्काका कारण ३०० भन्दा बढी घर भत्किएका छन्। प्रशासनले प्रभावित क्षेत्रमा राहत तथा उद्धार अभियान तीव्र बनाएको छ।
मिडिया रिपोर्टअनुसार, बिहीबार राति करिब १०ः३३ बजी भूकम्प गएको थियो। शुक्रबार बिहान २ः२५ बजीसम्म प्राप्त प्रारम्भिक जानकारीअनुसार, घाइतेमध्ये ११ जनाको अवस्था गम्भीर थियो भने २१ जनालाई सामान्य चोट लागेको थियो। घटनास्थलमा उपस्थित अधिकारीहरूले क्षतिको आकलन गरिरहेका छन् र प्रभावित मानिसहरूसम्म सहायता पुर्याउने काम जारी छ।
अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण (यूएसजीएस) का अनुसार, भूकम्पको केन्द्र तिब्बतको नागकू शहरबाट करिब १९० किलोमिटर पूर्व-उत्तरपूर्व र क्षेत्रीय राजधानी ल्हासाबाट लगभग ३९० किलोमिटर उत्तरपूर्वमा रहेको पहाडी क्षेत्रमा थियो। भूकम्प करिब १० किलोमिटरको गहिराइमा गएको थियो।
स्थानीय अधिकारीहरूका अनुसार, भूकम्पको केन्द्र बाकेन काउन्टीको मारु टाउनसिपमा थियो। टाउनसिपका उपप्रमुख ल्हावाङ डाग्पोले भूकम्पका झट्का यति शक्तिशाली थिए कि टाउनसिप कार्यालयका भित्ताहरूमा चिरा परेको बताए। भूकम्पका कारण काउन्टी मुख्यालयमा विद्युत् तथा दूरसञ्चार सेवासमेत अवरुद्ध भएका थिए।
भूकम्पपछि अधिकारीहरूले प्रभावित क्षेत्रमा ‘लेभल-२’ आपतकालीन प्रतिकार्य सक्रिय गरेका छन्। राहत तथा उद्धार कार्यका लागि भूकम्पको केन्द्रनजिक ३०० भन्दा बढी पुलिस अधिकारीहरू परिचालन गरिएको छ। त्यस्तै, क्षेत्रीय अग्निनियन्त्रण तथा उद्धार टोलीका ३४७ कर्मचारीलाई प्रभावित क्षेत्रमा खटाइएको छ। उद्धार टोली भग्नावशेषमा फसेका मानिसहरूको खोजी गर्न, घाइतेहरूलाई सहायता पुर्याउन र क्षतिग्रस्त भवनहरूको निरीक्षण गर्न जुटेका छन्। प्रशासनले क्षतिको आकलनसमेत गरिरहेको छ।
तिब्बत र आसपासका हिमालयी क्षेत्रमा भूकम्प जानु असामान्य होइन। उल्लेखनीय छ, जनवरी २०२५ मा तिब्बतको तिङ्ग्री काउन्टीमा गएको ६.८ तीव्रताको विनाशकारी भूकम्पमा १२० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको थियो भने सयौँ घाइते भएका थिए। यसअघि सन् २०१० मा छिमेकी छिङहाई प्रान्तको युशु क्षेत्रमा ७.१ म्याग्निच्युडको भूकम्प गएको थियो। उक्त विपत्तिमा कम्तीमा २ हजार ६९८ जनाको ज्यान गएको थियो भने करिब ३०० जना बेपत्ता भएका थिए। हालै गएको भूकम्पले यस क्षेत्रमा भूकम्पीय गतिविधि र प्राकृतिक विपत्तिको जोखिमबारे पुनः चिन्ता बढाएको छ।
तिब्बतमा यो भूकम्प यस्तो समयमा गएको छ, जतिबेला उक्त क्षेत्र हालैका विनाशकारी बाढी तथा पहिरोबाट उक्सिने प्रयास गरिरहेको छ। उपलब्ध विवरणअनुसार, २६ अगस्त, २०२६ मा नेपाल-तिब्बत सीमाक्षेत्रनजिक हिउँ र चट्टान खसेपछि अचानक बाढी आएको थियो। यस विपत्तिमा ठूलो क्षति भएको थियो र धेरै मानिस प्रभावित भएका थिए। बाढीका कारण कैयौँ घर, सडक र पुल बगाएका थिए भने केही जलविद्युत् परियोजनामा समेत क्षति पुगेको थियो। उक्त घटनापछि प्रभावित समुदायसामु पुनर्वास र आधारभूत सुविधाहरू पुनःस्थापना गर्ने चुनौती कायम छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, किङहाई-तिब्बत पठारमा बढ्दो तापक्रम, हिमनदीहरू पग्लिएर पछाडि सर्दै जानु र मौसमका चरम घटनाहरूले प्राकृतिक विपत्तिको जोखिमलाई अझ जटिल बनाउन सक्छन्। पछिल्लो भूकम्पले यस क्षेत्रको संवेदनशीलतालाई पुनः उजागर गरेको छ। यहाँका धेरै समुदाय कठिन भौगोलिक परिस्थितिका साथै हालैका प्राकृतिक विपत्तिहरूको प्रभावसँग जुधिरहेका छन्।
/ बिशाल
