काठमाडौं, ३० अगस्त (हि.स.)। नेपालका भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा आएको बाढीमा हालसम्म ७२४ जनाको शव बरामद गरिएको छ। तीमध्ये केवल २२ जनाको मात्र पहिचान हुन सकेको छ। नेपाल पुलिस अनुसार, शव पहिचानमा भइरहेको कठिनाइका कारण शव प्रबन्धनको अवस्था जटिल बन्दै गएको छ। अस्पतालमा शव राख्ने पर्याप्त व्यवस्था नभएपछि सरकारले शवलाई ‘एयरटाइट ब्याग’ मा राखेर जमिनमुनि गाड्न थालेको छ। देवघाट नजिकैको वन क्षेत्रमा स्थानको व्यवस्था गरी यो प्रक्रिया शुरु गरिएको हो।
शव पहिचानका लागि पुलिस एउटा पोर्टल तयार गरेको छ, जसमा शवका तस्बिरहरू सार्वजनिक गरिएको छ। शवहरू अत्यन्त क्षतविक्षत अवस्थामा रहेका छन्। पुलिस प्रवक्ता अविनारायण काफ्लेले पहिचान भएका २२ वटै शव आफन्तलाई बुझाइसकिएको जानकारी दिए। उनका अनुसार, निकै कम शवको मात्र पहिचान हुन सकेपछि अब डीएनए परीक्षणमार्फत पहिचान सुनिश्चित गर्ने निर्णय गरिएको छ। यसका लागि सबै शवबाट डीएनए नमुना संकलन गरी शव गाड्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ।
प्रवक्ता काफ्लेले भने, “पहिचान हुन नसकेका तथा बेवारिसे शव प्रबन्धनसम्बन्धी प्रावधानअनुसार जिल्ला सुरक्षा समितिको निर्णयका आधारमा शवलाई एयरटाइट ब्यागमा राखेर जमिनमुनि गाडिँदैछ।”
उनका अनुसार, यसरी गाड्दा शव सुरक्षित रहनेछन् र भविष्यमा पहिचान खुलेमा निकालेर आफन्तलाई बुझाउन सकिनेछ। फोटो वा अन्य माध्यमबाट शवको पहिचान भएको जानकारी प्राप्त भएमा नागरिक सहायता डेस्कमा सम्पर्क गर्न सकिने उनले बताए। पहिचान हुन नसकेका प्रत्येक शवलाई छुट्टाछुट्टै संकेत वा कोड नम्बर दिइएको छ।
पुलिसका अनुसार, तोकिएको स्थानमा शवलाई सम्मानजनक र सुरक्षित रूपमा जमिनमुनि गाड्ने क्रममा प्रत्येक शवको संकेत वा कोड नम्बर जमिनमुनि र जमिनमाथि पनि उल्लेख गरिँदैछ। साथै, शव गाडिएको स्थानको जीपीएस लोकेसन, तस्बिर, नक्सा तथा अन्य विस्तृत विवरणसमेत अभिलेखमा राखिँदैछ। सम्बन्धित व्यक्तिका आफन्तको डीएनए नमुनासँग मिलान भएपछि आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी शव जमिनबाट निकालेर परिवारलाई बुझाउने व्यवस्था गरिएको छ।
प्रवक्ता काफ्लेले भने, “केही मानिसलाई शव गाडिएको कुरा सुन्दा असहज लाग्न सक्छ। तर यो अन्तरराष्ट्रिय स्तरमा स्वीकार गरिएको सुरक्षित विधि हो। भविष्यमा डीएनए मिलान भएमा आफन्तले शव प्राप्त गर्न सकून् भनेर सबै अभिलेख सुरक्षित राखिएका छन्।”
नवलपरासी पूर्वमा पनि शव प्रबन्धनको तयारी
यसैगरी, नवलपरासी पूर्वमा पहिचान हुन नसकेका शवलाई वन क्षेत्रमा गाड्ने तयारी भइरहेको छ। पुलिस अधीक्षक युवराज खड्काका अनुसार, डीएनए परीक्षणका लागि नमुना संकलन सुरु गरिएको छ। यहाँ शव व्यवस्थापनका लागि दुई स्थान पहिचान गरिएको छ।
हाल नवलपरासीमा फेला परेका शवहरू नवलपरासी पूर्व र नवलपरासी पश्चिमका साथै पोखरा, रुपन्देही र कपिलवस्तु जिल्लाका अस्पतालमा राखिएका छन्। दुवै जिल्लाका पुलिस प्रमुखका अनुसार, शनिबार साँझसम्म कुल २२३ शव बरामद भइसकेका थिए।
नवलपरासी पश्चिमका पुलिस प्रमुख, पुलिस अधीक्षक रामबहादुर केसीका अनुसार, जिल्लाको क्षेत्रमा ५४ वटा पूर्ण शव फेला परेका छन्। यसबाहेक शरीरका २५ वटा अंग पनि बरामद भएका छन्। नवलपरासी पूर्वमा शनिबार साँझसम्म १६९ शव बरामद भएका थिए। तीमध्ये चार शवको पहिचान भइसकेको छ।
प्रहरी उपरीक्षक युवराज खड्काका अनुसार पहिचान भएका चारमध्ये तीन शव आफन्तलाई बुझाइसकिएको छ भने एक शव बुझाउने प्रक्रिया जारी छ। उनका अनुसार, ४१ शव पोखरा पठाइएको छ भने बाँकी शव जिल्लाका दुई अस्पतालमा राखिएका छन्।
अन्तरराष्ट्रिय समुदायसँग मोबाइल फ्रिजर र रेफ्रिजरेटेड ट्रक माग
यसैबीच, विदेशमन्त्री शिशिर खनालले सरकारले शवलाई सुरक्षित राख्न अन्तरराष्ट्रिय समुदायसँग मोबाइल फ्रिजर, रेफ्रिजरेटेड ट्रक तथा शवको तत्काल फरेन्सिक र डीएनए परीक्षणका लागि आवश्यक उपकरण उपलब्ध गराउन अनुरोध गरेको जानकारी दिएका छन्।
उनले भने, “शवहरू चाँडै बिग्रने जोखिम छ। त्यसैले छिमेकी देश तथा कूटनीतिक नियोगमार्फत अन्तरराष्ट्रिय समुदायसँग रेफ्रिजरेटेड ट्रकको व्यवस्था गर्न वार्ता भइरहेको छ।”
हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल
