
नयाँ दिल्ली, १४ नोभेम्बर (हि.स.)। जवाहरलाल नेहरूको चयनित कृतिहरूमा आधारित डिजिटल अभिलेखागार ‘नेहरूआर्काइभ डट इन’ ले पहिलो वर्षमै १० लाखभन्दा बढ़ी विशिष्ट आगन्तुक प्राप्त गरेको छ भने यसका पृष्ठहरू ४० लाखभन्दा बढ़ी पटक हेरिएका छन्।
कांग्रेसका महासचिव जयराम रमेशले शनिवार सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म एक्स मार्फत अभिलेखागारको एक वर्ष पूरा भएको अवसरमा उक्त जानकारी साझा गरेका हुन्। रमेश अनुसार, यस डिजिटल संग्रहमा साल १९०३ देखि १९६४ सम्मको अवधिलाई समेट्ने जवाहरलाल नेहरूका चयनित कृतिका १०० खण्ड उपलब्ध छन्। यसमा लगभग ७७ हजार पृष्ठ, ३४ हजारभन्दा बढ़ी पाठ्य दस्तावेज र ३ हजारभन्दा बढ़ी तस्बिर समावेश छन्। उनले २०औँ शताब्दीको भारतलाई बुझ्न यो संग्रह महत्त्वपूर्ण प्राथमिक स्रोत रहेको बताए।
उनले यो डिजिटल अभिलेखागार स्मार्टफोनमैत्री रहेको र यसमा सामग्री सजिलै खोज्न, निःशुल्क डाउनलोड गर्न तथा अनुवाद गर्न सकिने सुविधा रहेको बताए। इन्टरनेट प्रयोगकर्ता, विशेषगरी युवाहरूलाई ध्यानमा राखेर यसको निर्माण गरिएको हो। सर्वसाधारण, विद्यार्थी, अनुसन्धानकर्ता, इतिहासकार, पत्रकार तथा नेहरूका प्रशंसकसँगै उनका आलोचकहरूले समेत यसमा रुचि देखाएका छन्।
रमेशले अभिलेखागारको आगामी संस्करण ‘नेहरूआर्काइभ@२’ मा चयनित कृतिहरू बाहेक भारत तथा विदेशका विभिन्न अन्य स्रोतबाट नेहरूसँग सम्बन्धित सामग्री समावेश गरिने बताए। यसमा पत्र, तस्बिर, दस्तावेज, पुस्तक, चलचित्र, अडियो रेकर्डिङ तथा नेहरूको जीवनकालमा प्रकाशित कार्टुन र रेखाचित्र समेत रहनेछन्।
उनी अनुसार, नेहरूआर्काइभ डट इन जवाहरलाल नेहरू मेमोरियल फन्डको पहल हो। उक्त फन्डको ट्रस्ट डिडमा २१ दिसम्बर १९६४ मा तत्कालीन उपराष्ट्रपति डा. जाकिर हुसेन र प्रधानमन्त्री लालबहादुर शास्त्री सहित अन्य ३० प्रतिष्ठित व्यक्तिहरूले हस्ताक्षर गरेका थिए। रमेशले तत्कालीन राष्ट्रपति डा. सर्वपल्ली राधाकृष्णनद्वारा जारी गरिएको अपीलको पनि उल्लेख गरे।
रमेशले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल पोस्टमा नेहरूको विरासतबारे टिप्पणी गर्दै उनको छवि बिगार्ने र आलोचना गर्ने प्रयासहरू हुने गरेको आरोप लगाए। डिजिटल अभिलेखागार नेहरूको विरासतलाई संरक्षण गर्न, त्यसको रक्षा गर्न र व्यापक रूपमा जनतामाझ पुर्याउन महत्त्वपूर्ण माध्यम बन्ने उनले बताए।
हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी