पाकिम, 24 अप्रेल (हि.स.)। पाकिम जिल्ला प्रशासनिक केन्द्रअन्तर्गत जिल्ला आपदा व्यवस्थापन प्राधिकरण, पाकिमद्वारा आयोजित आपदा व्यवस्थापन अधिकारीहरूका लागि कृत्रिम बुद्धिमत्तासम्बन्धी तालिमको समापन कार्यक्रम शुक्रवार पाकिमको सेन्ट जेभियर्स स्कूलमा आयोजना गरिएको छ। तालिम 13 देखि 21 अप्रेलसम्म सञ्चालन गरिएको थियो।

कार्यक्रममा राज्य राहत आयुक्त तथा भूराजस्व तथा आपदा व्यवस्थापन विभाग (एलआरएण्डडीएम) का सचिव रिञ्जिङ छेवाङ भोटिया, पाकिमका जिल्लापाल रोहन अगवानेसहित अन्यको उपस्थिति रहेको थियो।

राज्य राहत आयुक्त तथा भूराजस्व एवं आपदा व्यवस्थापन विभागका सचिव भोटियाले सहभागीहरूलाई सम्बोधन गर्दै तालिम कार्यक्रम आयोजना गर्ने पहलको प्रशंसा गरे। उनले यस पहलका लागि पाकिम जिल्लाका जिल्लापाललाई पनि कृतज्ञता व्यक्त गरे।

उनले प्रभावकारी आपदा व्यवस्थापनका लागि निरन्तर शिक्षण, समन्वय र सक्रिय कार्य आवश्यक पर्ने उल्लेख गर्दै आपदा व्यवस्थापन विज्ञहरूले आफ्नो भूमिका र जिम्मेवारीको स्वामित्व लिनुपर्नेमा जोड़ दिए।

अन्तरराष्ट्रिय उदाहरणहरूलाई उल्लेख गर्दै उनले समयमै अनुगमन र प्रारम्भिक चेताउनी प्रणालीले आपदा जोखिमपूर्ण क्षेत्रहरूमा जीवनको क्षति कम गरेका विधिबारे अवगत गराए। उनले जोखिम न्यूनीकरण गर्न अनुगमन प्रणाली र तयारी उपायहरूलाई सुदृढ़ पार्नु आवश्यक रहेकोमा जोड़ दिए।

भोटियाले सहभागीहरूलाई तालिमको क्रममा प्रस्तुत गरिएका डिजिटल उपकरणहरू नियमित रूपमा अभ्यास र प्रयोग गर्न आग्रह गर्दै निरन्तर प्रयोगले दक्षता र तयारी बढ़ाउने बताए। उनले प्राप्त ज्ञान प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन भएको सुनिश्चित गर्न आवधिक समीक्षा र अनुगमन पनि सुझाउ दिए।

उनले अन्य जिल्लाहरूमा यस्ता प्रशिक्षण कार्यक्रमहरूको प्रतिकृतिलाई थप प्रोत्साहन गरे र आपदाको तयारी र प्रतिक्रियालाई सुदृढ़ पार्न डिजिटल उपकरणहरूको निरन्तर शिक्षण, नियमित अभ्यास र प्रभावकारी उपयोगको आवश्यकतामा जोड़ दिए।

उनले बलियो आपदा व्यवस्थापन प्रणाली निर्माणमा सामूहिक कार्य, समन्वय र दिगो प्रयासहरूको महत्त्वमा जोड़ दिँदै निष्कर्ष निकाले।

पाकिम जिल्लाका जिल्लापालले तालिमको सिंहावलोकन प्रदान गरे र आपदा व्यवस्थापनका लागि विभिन्न डिजिटल उपकरण एकीकृत गर्ने सम्भावनालाई प्रकाश पारे। उनले भने, “विभिन्न स्रोत र मञ्चहरूबाट जानकारी संयोजन गरेर अधिकारीहरूले आफ्नो क्षेत्राधिकारभित्रका जोखिमपूर्ण क्षेत्रहरू पहिचान गर्न मोडलहरू विकास गर्न सक्छन्।”

उनले अझ भने, “विशेष गरी आपदाको समयमा पहुँचयोग्य नभएका क्षेत्रहरूमा ड्रोन आधारित अनुगमन जस्ता प्रविधिहरू क्षेत्र अवस्थाहरू प्रमाणित गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ। यी उपकरणहरूको एकीकरणले भविष्यवाणी गर्ने क्षमताहरू बढ़ाउन, सम्पत्तिको क्षति कम गर्न र जीवन बचाउन सहयोग गर्न सक्छ। प्रशिक्षणलाई आपदा व्यवस्थापनका लागि डिजिटल उपकरणहरू एकीकृत गर्ने सम्भावना प्रदर्शन गर्न प्रायोगिक परियोजनाको रूपमा वर्णन गरे।”

इन्क्विजिटिभ माइन्डस्पेस प्राइभेट लिमिटेड (आईक्यूएम)-का संस्थापक स्रोत व्यक्ति दिनेश ढुङ्गेलले सातदिने तालिमको सिंहावलोकन प्रस्तुत गरे, जसमा समेटिएका मोड्युल र गरिएका व्यावहारिक अनुप्रयोगहरूमाथि प्रकाश पारियो। तालिमले आपदा व्यवस्थापन अभ्यासहरूमा एआईलाई एकीकृत गरेर अधिकारीहरूको क्षमता सुदृढ़ पार्न केन्द्रित थियो।

कार्यक्रमको क्रममा प्रस्तुत गरिएका जोखिम अनुगमनका लागि प्रमुख डिजिटल उपकरणहरूमा गुगल अर्थ इञ्जिन, एनडीभीआई (सामान्यीकृत भिन्नता वनस्पति सूचकाङ्क) मानचित्रण, च्याटजीपीटी र एआई सहायक, ग्लोबल फरेस्ट वाच र नासा वर्ल्डभ्यू समावेश थिए। यी उपकरणहरू सिक्किममा आपदा व्यवस्थापनका लागि तयार पारिएको अनुगमन कार्यप्रवाहको एक भागको रूपमा प्रदर्शन गरिएको थियो, जसमा तयारी, प्रतिक्रिया र न्यूनीकरण साथै नियमित प्रशासनिक कार्यहरूमा दक्षता सुधारमा जोड़ दिइएको थियो।

स्रोत वक्ताले आपदा व्यवस्थापनका लागि मोड्युलर, मूर्त ड्रोनको प्रयोग पनि प्रदर्शन गरे। प्रणालीले आपदाको समयमा पहुँचयोग्य नभएका क्षेत्रहरूमा निगरानी र परिस्थितिगत मूल्याङ्कन सक्षम बनाउँछ। संलग्न गर्न मिल्ने क्यामेरा मोड्युलहरूले सुसज्जित, ड्रोनलाई वास्तविक-समय दृश्यहरू खिच्न र सूचित निर्णय लिने कार्यलाई समर्थन गर्न तैनाथ गर्न सकिन्छ।

कार्यक्रमको क्रममा सहभागीहरूले एआई-आधारित सतर्कता सन्देशहरूको उत्पादन र जोखिम अनुगमन र विश्लेषणका लागि गुगल अर्थ इञ्जिनको प्रयोगसहित तालिमको व्यावहारिक अनुप्रयोगहरू प्रदर्शन गरे।

कार्यक्रम सहभागीहरूलाई प्रमाणपत्र वितरणसँगै समापन भयो र शीर्ष पाँच प्रदर्शनकर्तालाई नगद पुरस्कार प्रदान गरियो।

---------------

हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल