नयाँ दिल्ली, 16 जुलाई (हि.स.)। भारतमा ड्रोनहरूले अब क्षयरोग (टीबी) को थुकको नमूनाहरू प्रयोगशालाहरूमा ढुवानी गरिरहेका छन्, जसले परीक्षण समयलाई उल्लेखनीय रूपमा घटाउँछ र बिरामीको खर्च लगभग घटाउँछ। भारतीय चिकित्सा अनुसन्धान परिषद् (आईसीएमआर) को ड्रोन पहल अन्तर्गत गरिएको एक अध्ययनले परम्परागत प्रणालीहरूलाई ड्रोन-आधारित नमूना ढुवानीसँग तुलना गरेको छ।

तेलंगानाको यादाद्री-भुवनगिरी जिल्लामा एम्स बिबीनगर र राष्ट्रिय क्षयरोग उन्मूलन कार्यक्रमसँगको सहकार्यमा गरिएको अध्ययनमा 840 जनालाई समावेश गरियो। अध्ययन अनुसार, ड्रोन सेवा शुरु भएपछि औसत क्षयरोग परीक्षण समय 15 दिनबाट घटेर 5 दिनमा झरेको छ र बिरामीहरूको लागि औसत खर्च लगभग 9,451 रूपियाँबाट घटेर केवल 91 रूपियाँ मात्र भएको छ। धेरैजसो बिरामीहरूले ड्रोन प्रणाली अन्तर्गत परीक्षणको लागि कुनै यात्रा खर्च गर्न परेन। परियोजना अन्तर्गत 11 प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रहरू, 60 उप-स्वास्थ्य केन्द्रहरू र 4 क्षयरोग एकाइहरूलाई ड्रोन नेटवर्कमा जोड़ियो। यसले बिरामीहरूलाई उनीहरूको नजिकको स्वास्थ्य केन्द्रमा खकारको नमूना सङ्कलन गर्न अनुमति दियो र ड्रोनले तिनीहरूलाई परीक्षण प्रयोगशालासम्म पुऱ्याइरह्यो।

आईसीएमआरका महानिदेशक तथा स्वास्थ्य अनुसन्धान विभागका सचिव डा. राजीव बहलले क्षयरोग उन्मूलनको लागि समयमै र किफायती परीक्षण महत्त्वपूर्ण रहेको बताए। उनले भने कि यो अध्ययनले आधुनिक प्रविधिले दुर्गम क्षेत्रहरूमा बस्ने मानिसहरूलाई स्वास्थ्य सेवाहरू अझ् प्रभावकारी रूपमा प्रदान गर्नसक्छ भन्ने देखाउँछ। अध्ययनले यो पनि खुलासा गऱ्यो कि ड्रोनको प्रयोगले स्वास्थ्यकर्मीहरूको कामलाई सहज बनायो र समुदायले प्रणालीलाई सकारात्मक रूपमा स्वीकार गऱ्यो। यद्यपि, प्रतिकूल मौसम, ड्रोनको सीमित भार क्षमता र कर्मचारी तालिम जस्ता चुनौतीहरूलाई पनि सम्बोधन गर्न आवश्यक छ।

आईसीएमआर अनुसार, यो अध्ययन हाल एउटा जिल्लाको अनुभवमा आधारित छ। विभिन्न भौगोलिक क्षेत्रहरूमा थप अध्ययनहरूले भविष्यमा ड्रोन-आधारित स्वास्थ्य सेवाहरू विस्तार गर्ने निर्णयहरूलाई सूचित गर्न मद्दत गर्नेछ।

हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी