नयाँ दिल्ली, 01 अक्टोबर (हि.स.)। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले बिहिवार संघ लोक सेवा आयोग (यूपीएससी)चयन प्रक्रियालाई भविष्यको आवश्यकता अनुरूप अनुकूलन गर्ने आवश्यकतामा जोड दिँदै भने कि भर्ती परीक्षाले उम्मेदवारको ज्ञान मात्र नभई सिविल सेवामा सामेल हुनुको कारण पनि मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ। उनले भने कि विकसित भारतको लागि, राष्ट्र प्रथम र नागरिक प्रथम चयनको प्राथमिक मापदण्ड हुनुपर्छ।

यूपीएससीको १०० वर्ष पूरा भएको अवसरमा भारत मण्डपममा आयोजित शताब्दी समारोहलाई सम्बोधन गर्दै मोदीले भने कि २०४७ को भारत आजको भारतभन्दा धेरै फरक हुनेछ। भारत बढ़ी शहरी हुनेछ, गाउँ र शहरहरूबीचको खाड़ल कम हुनेछ र युवाहरूको आकांक्षा र अपेक्षाहरू धेरै ठूलो हुनेछन्। फलस्वरूप, सार्वजनिक सेवाहरूले पनि आजको द्रुत गतिमा सेवा गर्ने संसारको गतिमा अनुकूलन गर्नुपर्नेछ।

प्रधानमन्त्रीले भने कि जब कृत्रिम बुद्धिमत्ताले क्षणभरमै हजारौं कागजातहरू प्रशोधन गर्नसक्छ र सरकारसँग वास्तविक-समय डेटा उपलब्ध हुन्छ, नागरिकहरूले पनि छिटो समाधान चाहन्छन्। त्यसैले चयन मापदण्ड र भर्ती प्रक्रियाहरू भविष्यको आवश्यकताहरूसँग मिल्दोजुल्दो हुनुपर्छ। उनले भने कि सरकारी पदहरूमा होइन, सार्वजनिक सेवामा आकर्षित हुने युवाहरूलाई सार्वजनिक सेवामा ल्याउनु महत्त्वपूर्ण छ।

मोदीले भने कि २१औं शताब्दीको भारतको कार्य संस्कृतिको आधारभूत सिद्धान्त जनता-समर्थक, सक्रिय सुशासन हुनुपर्छ। सरकारले नागरिकहरूको हितलाई सर्वोपरि राखेर काम गर्नुपर्छ र समस्याहरू उत्पन्न हुने प्रतीक्षा गर्नुको सट्टा समाधानहरूको पूर्वानुमान र तयारी गर्नुपर्छ। नागरिक देवो भव लाई उद्धृत गर्दै उनले भने कि नागरिकको सेवा गर्नु सर्वोपरि हो।

उनले भने कि कृत्रिम बुद्धिमत्ताको युगमा, सिविल सेवकहरूले सूचना युद्ध, डीपफेक, एल्गोरिथमिक पक्षपात र जलवायु न्याय जस्ता नयाँ र जटिल चुनौतीहरूको सामना गर्नेछन्। त्यसैले चयन प्रक्रियाले जटिल समस्याहरू समाधान गर्ने क्षमता र दृष्टिकोण परीक्षणलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ।

प्रधानमन्त्रीले परीक्षा प्रक्रियाको लागि आवश्यक समय घटाउने आवश्यकतामा पनि जोड दिए। उनले भने कि परीक्षाहरू केवल औपचारिक कार्यक्रम मान्नु हुँदैन किनकि यो युवाहरूको भविष्य र जीवनसँग जोड़िएको छ। परीक्षा केही महिना ढिलाइ गर्नाले कोचिङ शुल्क, भाड़ा र यातायातको लागत बढ्छ, जसले परिवारहरूमा बोझ थप्छ। उनले भने कि परीक्षा प्रणालीले समय निश्चितता को सिद्धान्त अपनाउनुपर्छ र मापदण्डहरूमा सम्झौता नगरी परीक्षा चक्र छोटो बनाउनु पर्छ। मोदीले भने कि यूपीएससीले परीक्षा चक्र लगभग १०० दिन घटाएको छ।

प्रधानमन्त्रीले यूपीएससी र राज्य लोक सेवा आयोगहरूबीच राम्रो समन्वय र उत्कृष्ट अभ्यासहरूको साझेदारीको आवश्यकतामा जोड दिए। उनले भने कि राष्ट्रिय सम्मेलनलाई अझ् उत्पादक बनाउनु पर्छ र अन्तरराष्ट्रिय उत्कृष्ट अभ्यासहरूको अध्ययन गरिनुपर्छ र प्रविधि मार्फत प्रक्रिया दक्षता सुधार गर्न ध्यान दिनुपर्छ। उनले प्रक्रिया र मापदण्डहरूको मानकीकरण र आयोगहरूको क्षमता निर्माणमा पनि जोड दिए।

मोदीले उल्लेख गरे कि यूपीएससी गठन हुँदा, ठूला शहरहरू, सम्पन्न परिवारहरू र प्रतिष्ठित संस्थाहरूमा शिक्षित युवाहरूको हातमा अवसरहरू बढ़ी केन्द्रित थिए तर अब गाउँ र शहरका युवाहरू पनि सार्वजनिक सेवामा प्रवेश गरिरहेका छन्। उनले महिलाहरूको सहभागिता पनि निरन्तर बढ़ेको उल्लेख गरे। १९५२ मा सिविल सेवाहरूमा महिला उम्मेदवारहरूको हिस्सा लगभग तीन प्रतिशत थियो, जुन अहिले बढ़ेर ३० प्रतिशतभन्दा बढ़ी पुगेको छ।

उनले १९७६ मा यूपीएससीले आफ्नो ५० औं वार्षिकोत्सव मनाएको समयको तुलनामा परीक्षा दिने उम्मेदवारहरूको संख्या ४५ गुणा बढ़ी बढ़ेको उल्लेख गरे। यति विशाल प्रतिभा समूहबाट सही उम्मेदवारहरू छनोट गर्नु आयोगको लागि महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी हो, किनकि छनोट गरिएका अधिकारीहरूले पछि तल्लो तहमा सरकारको प्रतिनिधिको रूपमा काम गर्छन्।

प्रधानमन्त्रीले भने कि यूपीएससीले आफ्नो पहिलो १०० वर्षमा आफ्नो विश्वसनीयतालाई बलियो बनाएको छ र अब दोस्रो शताब्दीमा नयाँ सम्भावना र चुनौतीहरू अनुरूप यसलाई अझ् समृद्ध बनाउन आवश्यक छ। उनले भने कि स्वतन्त्रता, निष्पक्षता, योग्यता, गोपनीयता र निष्पक्ष प्रक्रिया यूपीएससीको विशेषता हुन् र यी मूल्यहरूलाई सधैं कायम राख्नुपर्छ।

यसअघि प्रधानमन्त्रीले यूपीएससीको १०० वर्षको यात्रामा प्रदर्शनीको भ्रमण गरे र शताब्दी स्मारक सिक्का, हुलाक टिकट र १०० महत्त्वपूर्ण न्यायिक निर्णयहरू मा एक पुस्तकको विमोचन गरे। यूपीएससीको स्थापना 01 अक्टोबर १९२६ मा भएको थियो।

समारोहमा प्रधानमन्त्रीले हालै भएको हवाई दुर्घटनामा भारतीय क्याप्टेन स्मिथको साहस र उपस्थितिपूर्ण बुद्धिको पनि प्रशंसा गरे। उनले भने कि उनको साहसले देशका प्रत्येक नागरिकलाई गौरवान्वित गरेको छ र देशवासीहरूलाई उनको सुस्वास्थ्य र दीर्घायुको लागि प्रार्थना गर्न अपील गरे।

हिन्दुस्थान समाचार / भवानी थामी