वासिङ्टन (अमेरिका), 0५ नोभेम्बर (हि.स.)। मध्यावधि चुनाउमा अमेरिकी संसदमा डेमोक्र्याटहरूको नियन्त्रण कायम भएपछि रिपब्लिकन पार्टीका नेता तथा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प निकै दबाउमा परेका छन्। उनले र उनका प्रमुख सहयोगीहरूले यस पराजयको प्रमुख कारण इरान युद्ध रहेको स्वीकार गरेका छन्। मध्यावधि चुनाउको परिणामपछि वासिङ्टनमा राजनीतिक हलचल बढेको छ। युद्ध विशेषज्ञहरूका अनुसार, अब राष्ट्रपति ट्रम्पका सामु इरानसँग युद्ध जारी राख्ने वा रोक्ने विषयमा सीमित विकल्प मात्र बाँकी छन्।

यसैबीच, आज एक्सियोसले निकै रोचक रिपोर्ट सार्वजनिक गरेको छ। रिपोर्टअनुसार, चुनाउमा पराजयपछि इरानलाई लिएर ट्रम्पका सामु अधिकांश विकल्प प्रतिकूल देखिएका छन्।

राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानसँग जारी संघर्षका कारण निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीले ठूलो क्षति बेहोर्नुपरेको स्वीकार गरेका छन्। अब उनले क्षति कम गर्न कुनै सम्झौता गर्ने वा आफ्नै रणनीतिमा थप जोड दिँदै बमबारीको बाटो अपनाउने भन्ने निर्णय गर्नुपर्नेछ।

पहिलो विकल्प- आक्रमण गर्ने

तर पुनः युद्धतर्फ फर्किनु जनतालाई पटक्कै मन पर्ने छैन। यसले इन्धनको मूल्य उच्च बनाइराख्नेछ र सम्भवतः सैन्य दृष्टिले पनि कुनै राम्रो परिणाम हासिल नहुन सक्छ।

दोस्रो विकल्प- वार्ता गर्ने

यदि इरानी अधिकारीहरूले कुनै पनि सहुलियत दिन अस्वीकार गरे वा राष्ट्रपतिको राजनीतिक पराजयपछि उनलाई कमजोर ठानेर आफ्ना मागहरू थप बढाए भने ट्रम्पका लागि सम्झौता गर्नु निकै कठिन हुनेछ।

तेस्रो विकल्प- वर्तमान अवस्था कायम राख्ने

अर्थात् नौसैनिक नाकाबन्दी र अत्यन्त कडा आर्थिक प्रतिबन्धहरू जारी राख्ने, जसबाट इरानी शासनमाथि आन्तरिक दबाउ बढिरहोस्। साथै, इरान सम्झौताका लागि तयार हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुराको प्रतीक्षा गर्ने। यद्यपि, यस मार्गबाट कुनै प्रगति देखिन महिनौँ लाग्न सक्छ।

व्यापक राजनीतिक परिदृश्य

राष्ट्रपति ट्रम्पले विगत केही सातादेखि चुनाउपछि कुनै न कुनै तरिकाले यो संघर्ष अन्त्य गर्ने बताउँदै आएका छन्। उनका एक पूर्व सल्लाहकारले बताएअनुसार, चुनाउ हार्नु एउटा कुरा हो, तर ट्रम्प दोस्रो पटक पनि पराजित व्यक्तिका रूपमा देखिन चाहँदैनन्। यसै कारण उनका सबैभन्दा निकट सहयोगीहरूले समेत उनी अब के गर्नेछन् भन्ने बुझ्न सकिरहेका छैनन्।

रोचक पक्ष

बुधबार बिहान एउटा असाधारण बयान दिँदै उपराष्ट्रपति जेडी भेन्सले मध्यावधि चुनाउमा रिपब्लिकन पार्टी (जीओपी) को ठूलो पराजयका लागि प्रत्यक्ष रूपमा इरानसँगको संघर्षलाई जिम्मेवार ठहर्‍याए। यसले ट्रम्पको निर्णय प्रक्रियामा नयाँ राजनीतिक समीकरण थपेको छ।

भेन्सले एक्समा लेखेका छन्, “हामी युद्ध जारी रहेकै कारण पराजित भयौँ। हिजो राति स्वयं राष्ट्रपतिले पनि यही कुरा भन्नुभएको थियो। यदि तपाईं आगामी छ वर्षसम्म सिनेटमा पराजित हुनु पनि ठीक थियो भन्दै यो सबै जायज ठहर्‍याउन चाहनुहुन्छ भने अवश्य भन्न सक्नुहुन्छ। तर हामी किन पराजित भयौँ भन्ने कुरा सबैलाई थाहा छ। अब अगाडि के गर्ने भन्ने विषयमा हुने कुनै पनि इमानदार छलफल यहीँबाट शुरु हुनुपर्छ।”

भेन्सले इजरायलसँगको अमेरिकाको सम्बन्धले पनि रिपब्लिकन पार्टीका लागि ठूलो समस्या सिर्जना गरेको बताएका छन्।

बुधबार ट्रम्पले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै भेन्सको विश्लेषण “धेरै हदसम्म सही” रहेको बताए। युद्धका कारण इन्धनको मूल्य बढेको उनको भनाइ थियो। तर, ट्रम्पले आफूले फेरि पनि त्यस्तै परिस्थिति सामना गर्नुपरेमा त्यही निर्णय लिने बताए। उनले भने, “हामीसँग अर्को कुनै विकल्प थिएन। तपाईं इरानलाई आणविक हतियार हासिल गर्न दिन सक्नुहुन्न।”

युद्ध कहिले अन्त्य गर्नुहुन्छ भन्ने प्रश्नमा ट्रम्पले जवाफ दिए, “मैले चाहेको बेला। तर यसलाई सही तरिकाले अन्त्य गर्नुपर्छ, किनभने उनीहरूसँग आणविक हतियार हुनुहुँदैन।”

पर्दापछाडिको घटनाक्रम

हालका महिनाहरूमा भेन्सले ट्रम्पका निकट व्यक्तिहरूमाझ एउटा यस्तो समूहको नेतृत्व गरेका थिए, जसले उनलाई युद्ध अन्त्य गर्न इरानसँग सम्झौता गर्न सल्लाह दिइरहेको थियो।

स्रोतहरूका अनुसार, उनले निजी रूपमा इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुमाथि इरानको विषयमा उनी “हरेक कुरामा गलत” रहेको आरोप लगाएका थिए। स्रोतहरूले बताएअनुसार, भेन्सले यो युद्ध निकै अलोकप्रिय रहेको र यसकै कारण रिपब्लिकन पार्टीले चुनाउमा पराजय बेहोर्नुपर्ने चेताउनी दिएका थिए।

ट्रम्प वरपर रहेका अधिकांश वरिष्ठ अधिकारीहरू भेन्सको विचारसँग सहमत थिए। तर, पनि ट्रम्पको झुकाउ युद्ध पुनः शुरु गर्ने दिशातर्फ नै थियो।

एक समय उनले मध्यावधि निर्वाचनअघि नै आक्रमण गर्ने विषयमा विचार गरेका थिए, किनभने नेतन्याहुले उनलाई त्यसो गर्न दबाउ दिइरहेका थिए। ट्रम्पले भने प्रतीक्षा गर्ने निर्णय गरे। तर, आफ्ना शीर्ष सल्लाहकारहरूको रायविपरीत उनले गत साता इजरायलको निर्वाचनमा नेतन्याहुलाई समर्थन गरेका थिए।

वर्तमान अवस्था

अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार, अमेरिकी सेना इरानमा ठूलो स्तरको सैन्य अभियान पुनः शुरु गर्न पूर्ण तयारी गरिरहेको छ। यसका लागि उक्त क्षेत्रमा थप सैन्य स्रोतसाधन पठाइँदै छन्।

अर्कोतर्फ, क्षेत्रीय स्रोतहरूका अनुसार, कतारका मध्यस्थकर्ताहरू अमेरिका र इरानलाई एउटा सम्झौताको मस्यौदामा सहमत गराउने प्रयासमा छन्। यसको उद्देश्य युद्ध पुनः शुरु हुनबाट रोक्नु र आगामी दिनहरूमा दुवै देशबीच प्रत्यक्ष वार्ता पुनः शुरु गराउनु हो।

निर्वाचनअघि मध्यस्थकर्ताहरूले ह्वाइट हाउसका अधिकारीहरूलाई ट्रम्प पराजित भएमा उनले के गर्नेछन् भनेर सोधेका थिए। यस विषयमा जानकारी राख्ने एक स्रोतका अनुसार, राष्ट्रपतिका सल्लाहकारहरूले यसबारे कुनै निश्चित जवाफ दिन सकेनन्।

एक अमेरिकी अधिकारीले भने, “हामीले सबैलाई यही भनेका थियौँ कि पहिले चुनाउको परिणाम हाम्रो पक्षमा कस्तो आउँछ भन्ने हेर्न चाहन्छौँ।”

अर्कोतर्फ, इरानी अधिकारीहरूले ट्रम्पको निर्वाचनमा भएको पराजयको उत्सव मनाउँदै यसले आफूहरू युद्ध जितिरहेको प्रमाणित गरेको बताएका छन्।

इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का सचिव मोहसेन रेजाईले एक्समा लेखेका छन्, “इरानी राष्ट्रले ट्रम्पलाई युद्धभूमि र होर्मुज जलडमरूमध्यमा रणनीतिक पराजय दिएको छ भने वासिङ्टनमा राजनीतिक पराजय दिएको छ।”

उनले भने, “अमेरिकी जनता उनको युद्धको खर्च बेहोर्न बाध्य भएका छन्। इरानसँग जो कोहीले पनि टक्कर लिन्छ, उसले ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्नेछ, चाहे त्यो युद्धभूमि होस् वा उसको आफ्नै घर।”

मध्यस्थता प्रयासमा संलग्न कूटनीतिज्ञहरू, ट्रम्पका सल्लाहकारहरू तथा मध्यपूर्वका विशेषज्ञहरूका अनुसार, इरानको यो खुशी र बयानबाजीले राष्ट्रपतिलाई पुनः युद्धतर्फ फर्कने सम्भावना बढाउन सक्छ।

इन्टरनेशनल क्राइसिस ग्रुपका मध्यपूर्व तथा उत्तर अफ्रिका उपकार्यक्रम निर्देशक अली वाएजले भने, “इरानले ट्रम्पको राजनीतिक कमजोरीलाई उनको सैन्य कमजोरी ठान्ने गल्ती गर्नुहुँदैन र आवश्यकताभन्दा बढी अगाडि बढ्नुहुँदैन। वासिङ्टन सम्झौताका लागि तयार रहेसम्म यो अवसरको फाइदा उठाएर सम्झौता गर्नु नै बुद्धिमानी हुनेछ।”

राजनीतिक हलचल तीव्र

सीबीएस न्युजको रिपोर्टअनुसार, २०२६ सालको मध्यावधि चुनाउमा डेमोक्र्याटहरूको ठूलो जितपछि अमेरिकामा राजनीतिक हलचल शुरु भएको छ। यस जितसँगै डेमोक्र्याटहरूले आगामी वर्ष प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमाथि नियन्त्रण कायम गर्नेछन्।

मतदाताहरूले राष्ट्रपति ट्रम्प र वासिङ्टनमा जीओपी (रिपब्लिकन पार्टी) को वर्चस्वलाई अस्वीकार गरेका छन्। अनुमानअनुसार, प्रतिनिधिसभामा डेमोक्र्याटहरूले २५१ देखि २६८ सिटसम्म हासिल गर्नेछन्। डेमोक्र्याटहरूले सिनेटमा कम्तीमा ५४ सिट जितिसकेका छन्।

टेक्सास र कन्सासले दशकौँपछि पहिलोपटक डेमोक्र्याटिक सिनेटर निर्वाचित गरेका छन्। यसबाहेक डेमोक्र्याटहरूले ओहायो, आयोवा, नर्थ क्यारोलिना, साउथ क्यारोलिना र मेनमा पनि रिपब्लिकनका सिटहरू आफ्नो पक्षमा पारेका छन्।

कडा प्रतिस्पर्धा जारी

मिसिसिपी र अलास्कामा भने प्रतिस्पर्धा अझै कडा रहेको छ र त्यहाँ मतगणना जारी छ। चुनाउ परिणामको प्रभाव देखिन थालिसकेको छ। हाउस स्पीकर माइक जोन्सनले आफ्ना कर्मचारीहरूलाई आफूले जीओपी नेताका रूपमा अर्को कार्यकालका लागि दाबी नगर्ने जानकारी गराएका छन्। यसले पार्टीको भविष्यलाई लिएर आन्तरिक विवाद शुरु हुन सक्ने सम्भावना बढाएको छ।

धेरै स्रोतहरूले बताएअनुसार, राष्ट्रपति ट्रम्पले आफ्ना सल्लाहकारहरूसँग युद्ध सचिव पीट हेगसेथलाई पदमा कायम राख्नुपर्ने वा नपर्ने भन्नेबारे प्रश्न गरिरहेका छन्। यद्यपि, पछि उनले हेगसेथलाई पदबाट हटाउने विषयमा आफूले विचार नगरेको बताएका थिए।

उपराष्ट्रपति जेडी भेन्सले इरान युद्ध “हाम्रो पराजयको कारण बनेको” बताएका छन्। यसलाई २०२८ सालको चुनाउअघि पार्टीभित्र हुने बहसको एउटा संकेतका रूपमा हेरिएको छ।

टेक्सासमा एक मात्र जित

रिपब्लिकन उम्मेदवार जेस यारबरोले टेक्सासको ३२औँ निर्वाचन क्षेत्रमा जित हासिल गरेका छन्। राज्यमा निर्वाचन क्षेत्रको पुनर्सीमाङ्कनअन्तर्गत रिपब्लिकन पार्टीले हासिल गरेको यो एक मात्र सफलता हो। टेक्सासका रिपब्लिकनहरूले कम्तीमा पाँच निर्वाचन क्षेत्रमा जित हासिल गर्ने अपेक्षा गरेका थिए। यारबरोले डेमोक्र्याट उम्मेदवार ड्यान बेरियोसलाई पराजित गरे।

यस निर्वाचन क्षेत्रमा यसअघि डेमोक्र्याटिक प्रतिनिधि जुली जोन्सनको कब्जा थियो। उनी यसपटक भने अर्को निर्वाचन क्षेत्रबाट प्रतिस्पर्धा गरिरहेकी थिइन्।

हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल