काठमाडौं, ३१ अगस्त (हि.स.)। नेपालमा बाढीबाट ७८१ जनाको मृत्यु भइसकेको छ। ९,४३५ जनालाई सुरक्षित स्थानमा निकालिएको छ। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले देशमा पछिल्ला पाँच दिनदेखि जारी भीषण प्राकृतिक विपत्तिलाई लिएर राहत, उद्धार र पुनर्वास कार्यको विस्तृत जानकारी साझा गरेका छन्।

प्रधानमन्त्रीले रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीबाट भएको जनधन तथा भौतिक क्षतिको पूर्ण विवरण जुटाउनु अझै चुनौतीपूर्ण रहेको बताएका छन्। प्रतिकूल मौसम, कठिन भौगोलिक परिस्थिति र निरन्तर कायम जोखिमका बावजुद सरकारले नागरिकको ज्यान बचाउन युद्धस्तरमा काम गरिरहेको उनले बताए।

प्रधानमन्त्री शाहका अनुसार, अहिलेसम्म ९,४३५ जनालाई हवाई तथा सडक मार्गबाट सुरक्षित स्थानमा पुर्‍याइएको छ। राहत तथा उद्धारका लागि कुल ३९४ उडान सञ्चालन भइसकेका छन्, जसमा आइतबार ७२ उडानसमेत छन्। प्रभावित क्षेत्रमा नेपाली सेना, नेपाल पुलिस र सशस्त्र पुलिस बलका २०,६१८ सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएका छन्।

जलविद्युत् परियोजना क्षेत्रमा नेपाली सेनाका हेलिकोप्टरमार्फत २७९ जनालाई सुरक्षित स्थानमा निकालिएको छ। भारतीय विशेषज्ञ टोलीको सहयोगमा रसुवामा अप्पर त्रिशूली-१ परियोजनाको छेउछाउ दुई दिनमा २५० जनाको उद्धार गरिएको छ। भारतबाहेक चिनियाँ र कोरियाली विशेषज्ञ टोली पनि नेपाली सेनासँग मिलेर उद्धार अभियान सञ्चालन गरिरहेका छन्। भारतीय टोलीले सुरुङभित्र करिब तीन किलोमिटरसम्म खोजी गरिरहेको छ।

नुवाकोटको अप्पर त्रिशूली-३ ‘ए’ परियोजनाको सुरुङमा पनि उद्धार अभियान जारी छ। नेपाली सेनाका इन्जिनियरहरूले ब्लास्टिङमार्फत बाटो खोल्ने प्रयास गरिरहेका छन्। सेना, सशस्त्र पुलिसका प्रशिक्षित कुकुर र नेपाल पुलिसका विशेषज्ञसहित ९० जनाको संयुक्त टोली घटनास्थलमा परिचालन गरिएको छ। सुरुङमा दुई बाइ तीन फिटको प्वाल बनाइएको थियो, तर भित्रबाट कुनै प्रतिक्रिया प्राप्त भएन। त्यसपछि ठूला उपकरण, ब्लास्टिङ र सुरुङ फराकिलो बनाउने काम एकसाथ जारी राखिएको छ।

अप्पर त्रिशूली-३ ‘बी’, चिलिमे, लाङटाङ खोला र मैलुङ खोला जलविद्युत् परियोजनाहरूमा पनि उद्धार अभियान सञ्चालन भइरहेको छ। यी अभियानमा भारतका विशेषज्ञ टोलीले नेपाली सेनासँग समन्वय गरेर काम गरिरहेका छन्। बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट २६७ घाइतेलाई उद्धार गरी स्थानीय तथा काठमाडौंका विभिन्न अस्पतालमा उपचार गराइएको छ। तीमध्ये १५६ जनालाई अस्पतालबाट डिस्चार्ज गरिएको छ। प्रभावित क्षेत्रमा चिकित्सा तथा मनोपरामर्शका लागि काठमाडौंका चिकित्सकहरूको टोली पठाइएको छ।

प्रधानमन्त्री शाहले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप कोष र प्रधानमन्त्री राहत कोषमार्फत आर्थिक सहयोग जुटाइरहेको जानकारी दिएका छन्। आइतबार दिउँसोसम्म नौवटा वाणिज्य ब्याङ्कका खातामा ५ अरब २४ करोड ७९ लाख ४४ हजार ५८५ नेपाली रुपियाँ जम्मा भइसकेको थियो। यसबाहेक हिमालयन र लक्ष्मी ब्याङ्कमा २१ लाख २३२ अमेरिकी डलर पनि जम्मा भएको छ।

रसुवा र नुवाकोटमा २६ वटा अस्थायी आश्रय तथा राहत वितरण केन्द्र सञ्चालन भइरहेका छन्। आइतबार मात्रै यी केन्द्रबाट ३,४५४ जनालाई अस्थायी आश्रय र राहत सामग्री उपलब्ध गराइएको छ। भारत र चीनलगायत विभिन्न देशबाट राहत सामग्री पठाइँदैछ। भारतबाट अहिलेसम्म चार चरणमा ६८.५ टन मानवीय सहायता र आवश्यक औषधि प्राप्त भइसकेको छ। भारतले २३० फिट लामो सिंगल-लेन मोड्युलर स्टिल ब्रिज पनि पठाएको छ र थप सातवटा बेली ब्रिज उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएको छ। नेपालका तर्फबाट ३० वटा बेली ब्रिजको माग गरिएको छ।

एसियाली विकास ब्याङ्कले ५० लाख डलरको बजेटरी अनुदान र १.५ लाख डलरको प्राविधिक सहायता उपलब्ध गराउने आश्वासन दिएको छ। विश्व ब्याङ्कबाट १६.७ करोड डलरको सहुलियतपूर्ण ऋण, अमेरिकाबाट ५ लाख डलर र अस्ट्रेलियाबाट १० लाख डलर सहयोगको आश्वासन प्राप्त भएको छ। स्विट्जरल्यान्डबाट संयुक्त राष्ट्रसंघमार्फत खर्च गरिने १० लाख स्विस फ्र्यांकको सहयोग पनि प्राप्त भएको छ।

बाढीबाट नेपाल टेलिकमका ३८ र एनसेलका २७ टावर प्रभावित भएका थिए। अहिलेसम्म नेपाल टेलिकमका १०६ र एनसेलका ७५ टावर पुनः सञ्चालनमा ल्याइएको छ। प्रभावित क्षेत्रमा २० वटा स्याटेलाइट फोन पनि पठाइएको छ।

प्रधानमन्त्रीका अनुसार, बाढीमा अहिलेसम्म ७८१ जनाको शव बरामद गरिएको छ। नेपाली सेना, नेपाल पुलिस र सशस्त्र पुलिस बलको सहयोगमा शव प्रबन्धन भइरहेको छ। पहिचान भएका शवहरू आफन्तलाई बुझाइँदैछ। अज्ञात शवको हकमा डीएनए लगायत पहिचानमा सहयोग गर्ने प्रमाणहरू सुरक्षित राख्दै कानुनी प्रक्रियाअनुसार प्रबन्धन भइरहेको छ।

प्रधानमन्त्री शाहले सरकार प्रभावित प्रत्येक नागरिकको अभिभावकका रूपमा उभिएको बताएका छन्। उनले एकता र सामूहिक प्रयासबाट नेपाल यो संकटबाट बाहिर निस्कने विश्वास व्यक्त गर्दै प्रभावित मानिसहरूसम्म राहत पुर्‍याउने तथा पुनर्निर्माण र पुनर्वासको काम अन्तिम परिणाम नआएसम्म जारी रहने बताएका छन्।

हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल