टोरन्टो (क्यानडा), ३१ अगस्त (हि.स.)। राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) का सरसंघचालक डा. मोहन भागवतले भारतको मूल संस्कृति विश्वको सहयोग र एकतामा निहित रहेको बताएका छन्। भारतीय परम्पराले सधैं विविधतालाई एकताको स्वाभाविक स्वरूपका रूपमा हेर्ने गरेको उनले बताए।

यहाँ आयोजित ‘हिन्दू विश्व बन्धु-मित्रतामा संसारलाई अपनाऔं’ कार्यक्रममा सम्बोधन गर्दै डा. भागवतले यस्तो धारणा व्यक्त गरेका हुन्। ‘क्यानेडियन हिन्दूज फर आउटरीच, रिलेसन्स एन्ड डायलग’ द्वारा आयोजित कार्यक्रम सांस्कृतिक प्रस्तुतिसँगै शुरु भएको थियो।

आफ्नो सम्बोधनमा परोपकारको भारतीय परम्पराबारे बोल्दै उनले भने, “जब संसारको जुनसुकै ठाउँबाट भारतसँग सहयोग मागिएको छ, भारतले कहिल्यै अस्वीकार गरेको छैन। यति मात्र होइन, भारतले नमागीकन पनि सहयोगको हात अघि बढाएको छ। यही हाम्रो परम्परा हो। यही भारतको डीएनए हो। त्यसैले तपाईहरूले यो भनाइ सुन्नुभएको होला- ‘यदि हिन्दू जागे भने संसार जाग्छ।” उनले भारतको आध्यात्मिक विरासतले मानवता र प्रकृतिबीचको एकतालाई प्रोत्साहन गर्ने गरेको पनि बताए।

डा. भागवतले भने, “उनीहरू सजीव र निर्जीव दुवैलाई आफ्नै मान्छन्। उनीहरूलाई विविधतामा एकता देख्न सिकाइएको छ। त्यसैले भारतमा विविधता कहिल्यै एकताका लागि समस्या बनेन। हाम्रो परम्पराले हामीलाई विविधतामा एकता मात्र होइन, विविधता आफैं एकताको एउटा रूप हो भनेर सिकाउँछ।” उनले विश्व समुदायलाई प्राचीन भारतीय अवधारणा ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ अपनाउन आह्वान गरे।

संघ प्रमुख भागवतले वास्तविक ज्ञान बाह्य भिन्नताभन्दा माथि उठेर मानवतामा रहेको आध्यात्मिक एकतालाई पहिचान गर्नुमा रहेको बताए। खुल्ला सोच भएका र चिन्तनशील मानिसहरूले ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ को अवधारणा अपनाउने गरेको उनको भनाइ थियो। उनका अनुसार, सम्पूर्ण पृथ्वी एउटा परिवार हो।

उनले भने, “भौतिक संसारमा मानिसहरू शरीर, आकार र रंगरूपमा फरक देखिन सक्छन्, तर वास्तविकतामा हामी सबै एक हौं। त्यसैले अरूको सेवा गर्नु हाम्रो कर्तव्य हो। हामीले यही ज्ञान पाएका छौं। यसले हामीलाई सधैं खुशी र सन्तुष्टि दिन्छ।”

सरसंघचालक भागवतले भारत आफ्नो स्वभाव र चरित्रका कारण ‘विश्वगुरु’ बनेको, महाशक्ति नभएको बताए। उनले भने, “त्यतिबेला कसैले भारतलाई महाशक्ति भनेको भए पनि त्यो महाशक्ति थिएन। उसले संसारको सेवा गर्‍यो। आफ्नो चरित्रका कारण ऊ विश्वगुरु बन्यो, महाशक्ति होइन। त्यसैले भारतको उदयको अर्थ अझ बढी एकताबद्ध र अझ बढी मानवतामुखी संसार हो।” उनले हाम्रा पूर्वजहरूको उद्देश्य संसारलाई ज्ञान र सभ्यताका मूल्यहरू प्रदान गर्नु रहेको स्मरण गरे।

डा. भागवतले भने, “धेरै पहिले सडक, डुंगा, हवाईजहाज वा मोटरगाडी केही थिएनन्। केवल बैलगाडी र घोडाहरू थिए। त्यतिबेला हाम्रा पूर्वज मेक्सिकोदेखि साइबेरियासम्म पुगे र ज्ञान दिए। उनीहरू पैदलै हिमालय पार गरेर चीन, साइबेरिया र मंगोलियासम्म गए। साना डुंगामार्फत दक्षिण-पूर्वी एसियासम्म पुगे। प्रश्न उठ्छ, उनीहरूले के गरे? उनीहरूले कुनै देशमाथि कब्जा गरेनन्। कसैको धर्म परिवर्तन गराएनन्। उनीहरू जहाँ गए, त्यहाँ ज्ञान दिए। ज्योतिष दिए, आयुर्वेद दिए र सभ्यताका मूल्यहरू सिकाए।”

कार्यक्रममा डा. भागवतसँगै क्यानडाका पूर्व रक्षामन्त्री तथा अल्बर्टाका पूर्व प्रिमियर जेसन केनीले पनि मञ्च साझा गरे। केनीले भारत र क्यानडाबीचको द्विपक्षीय सम्बन्धमा बढिरहेको गतिप्रति प्रशंसा व्यक्त गरे। उनले भने, “क्यानडा-भारत सम्बन्धमा नयाँ गति देखिनु निकै राम्रो कुरा हो। यसलाई यस वर्षको अन्त्यमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको क्यानडाको दोस्रो यात्राबाट पनि महसुस गर्न सकिनेछ।”

यसअघि टोरन्टो पुगेपछि संघ प्रमुख भागवतको भव्य स्वागत गरिएको थियो। क्यानडाका विभिन्न स्थानबाट हिन्दू समुदायका मानिसहरू उत्साहका साथ उनको स्वागत गर्न पुगेका थिए। उनीहरूले भागवतको यात्रालाई शान्ति, सांस्कृतिक मूल्य र विश्वव्यापी सद्भाव प्रवर्द्धन गर्ने दिशामा महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा व्याख्या गरे।

स्वागतका लागि पुगेका रोयल क्यानेडियन एयर फोर्सका पूर्व अधिकारी कार्तिक त्रिवेदीले आफ्नो हिन्दू पहिचानप्रति गर्व गर्दै १५ वर्षसम्म क्यानडाको सेवा गरेको बताए। ग्रेटर टोरन्टो एरिया हिन्दू सभा मन्दिरका राजेन्द्र प्रसादले संघ प्रमुख भागवतको यात्राले ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ को सन्देश दिएको बताए।

हिन्दुस्थान समाचार / बिशाल