काठमाडौँ, ०७ नोभेम्बर (हि.स.)। नेपालका प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको प्रस्तावित भारत भ्रमणका क्रममा नेपाल र भारतका प्रधानमन्त्रीले संयुक्त रूपमा चारवटा महत्त्वपूर्ण परियोजनाको उद्घाटन गर्ने तयारी भइरहेको छ। यसमा जनकपुरधाम-अयोध्या रेल सेवा, पनौतीस्थित राष्ट्रिय पुलिस प्रशिक्षण प्रतिष्ठान, भैरहवाको एकीकृत जाँच चौकी तथा लुम्बिनीमा निर्माण गरिएको बौद्ध विहार समावेश छन्।
प्रधानमन्त्री शाहको नोभेम्बर २३ देखि २५ सम्म हुने प्रस्तावित भारत भ्रमणको तयारी भइरहेको छ। यसै सिलसिलामा भारतीय विदेश सचिव विक्रम मिस्रीले नोभेम्बर ४ र ५ मा काठमाडौँ भ्रमण गरेका थिए। भ्रमणका क्रममा उनले प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमणको कार्यसूचीबारे प्रारम्भिक छलफल गरेका थिए।
जनकपुरधाम-अयोध्या रेल सेवा उद्घाटनको तयारी
प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमणका क्रममा भगवान् रामको जन्मस्थल अयोध्या र माता सीताको जन्मस्थल जनकपुरधामलाई रेल सेवामार्फत जोड्ने योजनाको उद्घाटन गर्ने तयारी भइरहेको छ।
यसै क्रममा बिहिबार अयोध्यादेखि जनकपुरधामसम्म भारतीय रेलको प्राविधिक परीक्षण गरिएको थियो। इन्जिन नम्बर डब्लूडिपी ४डी ४०४०३ र १७ वटा डिब्बा रहेको रेलले उक्त मार्गमा परीक्षण गरेको हो। भारतीय ६७ जना प्राविधिक विशेषज्ञको टोलीले रेलमार्गको अवस्था, गति तथा अन्य प्राविधिक पक्षको निरीक्षण गरेको नेपाल रेल्वे कम्पनीका एक अधिकारीले जानकारी दिएका छन्।
अधिकारीका अनुसार, प्रधानमन्त्री शाह र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले नयाँ दिल्लीबाट संयुक्त रूपमा रेल सेवाको उद्घाटन गर्ने योजना छ।
प्रारम्भिक चरणमा यो रेल सेवा सातामा एक दिन सञ्चालन गर्ने तयारी छ। प्रस्तावित समयतालिकाअनुसार अयोध्याबाट प्रस्थान गरेको रेल भोलिपल्ट बिहान जनकपुरधाम पुग्नेछ भने जनकपुरधामबाट साँझ छुटेको रेल अर्को दिन बिहान अयोध्या पुग्नेछ।
पनौतीमा राष्ट्रिय प्रहरी प्रशिक्षण प्रतिष्ठानको उद्घाटन
दुवै देशका प्रधानमन्त्रीले नेपालको काभ्रे जिल्लास्थित पनौतीमा निर्माणाधीन राष्ट्रिय पुलिस प्रशिक्षण प्रतिष्ठानको पनि संयुक्त उद्घाटन गर्ने सम्भावना छ।
भारत सरकारको सहयोगमा निर्माण भइरहेको यस प्रतिष्ठानका लागि १०.१.५१ बिलियन नेपाली रुपियाँ (भ्याटबाहेक) लागत निर्धारण गरिएको छ। परियोजनाको ९५ प्रतिशतभन्दा बढी निर्माण कार्य सम्पन्न भइसकेको छ।
६२ बिघाभन्दा बढी क्षेत्रफलमा फैलिएको यस प्रतिष्ठानमा कुल ६७ वटा भौतिक संरचना निर्माण गरिएको छ। हाल महाराजगञ्जमा सञ्चालन भइरहेको राष्ट्रिय प्रहरी प्रशिक्षण प्रतिष्ठानलाई पनौतीमा स्थानान्तरण गर्ने योजनाअनुरूप यसको निर्माण गरिएको हो।
भैरहवामा एकीकृत जाँच चौकी उद्घाटनको तयारी
प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमणका क्रममा भैरहवामा निर्माणाधीन एकीकृत जाँच चौकी (आईसीपी) को पनि उद्घाटन गर्ने तयारी भइरहेको छ।
भैरहवा भन्सार कार्यालयका प्रमुख हरिहर पौडेलका अनुसार नेपाल-भारतबीचको व्यापारलाई व्यवस्थित र सहज बनाउने उद्देश्यले भारत सरकारको सहयोगमा निर्माण गरिएको यो परियोजना सम्पन्न हुने चरणमा पुगेको छ।
भारतीय निर्माण कम्पनी केएसएम वजिर मोहम्मद एन्ड सन्सले २०२३ मा निर्माण शुरु गरेको यस परियोजनाको मुख्य संरचना तयार भइसकेको छ भने केही साना काम बाँकी छन्।
यस परियोजनाका लागि १६१.७६ करोड भारतीय रुपियाँको सम्झौता भएको थियो। करिब ५२ बिघा जग्गामा निर्माण गरिएको जाँच चौकीमा आयातका लागि करिब ७०० र निर्यातका लागि ३०० ट्रक अट्ने पार्किङ सुविधा रहेको छ।
यद्यपि उद्घाटनलगत्तै यसको पूर्ण सञ्चालन सुरु नहुने र आवश्यक प्रशासनिक तथा व्यवस्थापकीय तयारीका लागि केही महिना लाग्न सक्ने पौडेलले बताएका छन्।
लुम्बिनीस्थित बौद्ध विहारको पनि उद्घाटन गरिने
नेपालको लुम्बिनीमा भारतको सहयोगमा निर्माण गरिएको बौद्ध विहारको पनि दुवै देशका प्रधानमन्त्रीले संयुक्त रूपमा उद्घाटन गर्ने तयारी भइरहेको छ।
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले २०२२ को मई महिनामा बुद्ध पूर्णिमाका अवसरमा लुम्बिनी भ्रमण गर्दा यस विहारको शिलान्यास गरेका थिए। हाल यसको निर्माण कार्य सम्पन्न भइसकेको छ।
लुम्बिनी विकास कोषले विभिन्न देशलाई आफ्नो बौद्ध संस्कृति र परम्परा झल्काउने विहार निर्माण गर्न अनुमति दिँदै आएको छ। यसै क्रममा भारतले कमलको फूलको आकारमा आकर्षक बौद्ध विहार निर्माण गरेको हो।
लुम्बिनी विकास कोषका प्रवक्ता ज्ञानिन राईका अनुसार, भारतको संस्कृति मन्त्रालयअन्तर्गत अन्तरराष्ट्रिय बौद्ध परिसंघले यसको निर्माण गरेको हो।
यसरी प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको प्रस्तावित भारत भ्रमणका क्रममा जनकपुरधाम-अयोध्या रेल सेवा, पनौती राष्ट्रिय प्रहरी प्रशिक्षण प्रतिष्ठान, भैरहवा एकीकृत जाँच चौकी र लुम्बिनी बौद्ध विहार गरी चारवटा महत्त्वपूर्ण परियोजनाको संयुक्त उद्घाटन गर्ने कार्यसूची तयार भइरहेको छ।
हिन्दुस्थान समाचार / Sachin Budhauliya
07 Nov 2026
